شناسنامه کتابشناختی اثر
دیوان جامی
d.-e jāmī
پیوند کوتاه:
/w/29288
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #29288
پدیدآور / مؤلف:
جامی، عبدالرحمن بن احمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 15، ص 97
تا 117
زبان و قالب:
عربی - فارسی
ردههای موضوعی:
شعر
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
جامی دارای سه دیوان است به نامهای: 1. فاتحة الشباب؛ 2. واسطة العقد، 3. خاتمة الحياة. دیوان مبسوط و مفصل اشعار و سرودههای فارسی که توسط ناظم حداقل سه بار در سالهای 884، 885 و 897 ق تحریر و تنظیم شده و بر هر کدام نامی نهاده است. در برخی نسخهها تاریخ 871 نیز آمده که ممکن است قبل از فاتحة الکتاب تنظیمی اولیه داشته است. هر سه دیوان جامی با حذف دیباچهها و درهم کردن اشعار به ترتیب حروف تهجی، با تصحیح و مقدمه مفصل هاشم رضی در تهران، انتشارات پیروز 1341ش به چاپ رسیده است.
آغاز اثر
« 1: (دیوان اول) بسم الله الرحمن الرحیم ×× هست صلای سرخوان کریم / خوان کرم کرده کریم آشکار ×× گوید بسم الله دست بیار. پاکا پروردگاری که زبان سخن گذار در دهان سخن وران شیرین کار ... 2: (غزلیات) بسم الله الرحمن الرحیم ×× اعظم اسماء علیم حکیم / محترمان حرم انس را ×× تازه حدیثی است ز عهد قدیم 3: (دیوان دوم) بسم الله الرحمن الرحیم ×× املی حمداً لمنان الکریم ... متکلمی که خلعت اعجاز کلام معجز طراز قرآن را به ماء نفی »
انجام اثر
« (دیوان اول) چه خوش باشد که در کاشانه غم ×× دو همدم درد دل گویند با هم 4: (غزلیات) یا من بدا جمالک فی کل ما بدا ×× بادا هزار جان مقدس تو را فدا »
سوابق و چاپهای اثر
بهترین کار بر روی دیوان او به این مشخصات چاپ شده است: دیوان جامی، نورالدین عبدالرحمن بن احمد جامی، مقدمه و تصحیح اعلاخان افصح زاد، تهران، میراث مکتوب، با همکاری انستیتو شرق شناسی و میراث خطی، 1378، 2ج
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 188/9 و 189
نسخههای منزوی 2264/3
مشترک پاکستان 591/7 - 599 و 18/59
جامی حکمت ص 207
مشار فارسی 2280/2، جامی تألیف علی اصغر حکمت ص 208
مكتبة اميرالمؤمنين 498/2 و 230/1 و 261/1
متن فنخا
● دیوان جامی / شعر / عربی - فارسی
d.-e jāmī
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
جامی دارای سه دیوان است به نامهای: 1. فاتحة الشباب؛ 2. واسطة العقد، 3. خاتمة الحياة. دیوان مبسوط و مفصل اشعار و سرودههای فارسی که توسط ناظم حداقل سه بار در سالهای 884، 885 و 897 ق تحریر و تنظیم شده و بر هر کدام نامی نهاده است. در برخی نسخهها تاریخ 871 نیز آمده که ممکن است قبل از فاتحة الکتاب تنظیمی اولیه داشته است. هر سه دیوان جامی با حذف دیباچهها و درهم کردن اشعار به ترتیب حروف تهجی، با تصحیح و مقدمه مفصل هاشم رضی در تهران، انتشارات پیروز 1341ش به چاپ رسیده است.
آغاز: 1: (دیوان اول) بسم الله الرحمن الرحیم ×× هست صلای سرخوان کریم / خوان کرم کرده کریم آشکار ×× گوید بسم الله دست بیار. پاکا پروردگاری که زبان سخن گذار در دهان سخن وران شیرین کار ... 2: (غزلیات) بسم الله الرحمن الرحیم ×× اعظم اسماء علیم حکیم / محترمان حرم انس را ×× تازه حدیثی است ز عهد قدیم 3: (دیوان دوم) بسم الله الرحمن الرحیم ×× املی حمداً لمنان الکریم ... متکلمی که خلعت اعجاز کلام معجز طراز قرآن را به ماء نفی
انجام: (دیوان اول) چه خوش باشد که در کاشانه غم ×× دو همدم درد دل گویند با هم 4: (غزلیات) یا من بدا جمالک فی کل ما بدا ×× بادا هزار جان مقدس تو را فدا
5: (دیوان سوم) بسم الله الرحمن الرحیم ×× طرفه خطاییست ز سفر قدیم / کرده ازین حرف ستایش کران ×× نقش نگین خاتم پیغمبران
چاپ: بهترین کار بر روی دیوان او به این مشخصات چاپ شده است: دیوان جامی، نورالدین عبدالرحمن بن احمد جامی، مقدمه و تصحیح اعلاخان افصح زاد، تهران، میراث مکتوب، با همکاری انستیتو شرق شناسی و میراث خطی، 1378، 2ج
[الذريعة 188/9 و 189؛ نسخههای منزوی 2264/3؛ مشترک پاکستان 591/7 - 599 و 18/59؛ جامی حکمت ص 207؛ مشار فارسی 2280/2، جامی تألیف علی اصغر حکمت ص 208؛ مكتبة اميرالمؤمنين 498/2 و 230/1 و 261/1]
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
1062/8-ف | جامی، عبدالرحمن بن احمد (مؤلف) | 21 ذیحجه 890ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1370 | بیکاتب | 27 رمضان 863ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
4669 | درویش علی | محرم 869ق | نستعلیق | 205 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
14043 | درویش محمود بن عبدالله قونوی | 874ق | نستعلیق | 156 | شناسنامه ← |
| 5 |
مجلس
تهران
|
68 | نصرالله ابن کمال الدین بن عبدالله ابن عبدالرزاق حسنی | پنجشنبه 7 ربیع الثانی 877ق | نستعلیق | 298 | شناسنامه ← |
| 6 |
مهدوی
تهران
|
420 | بیکاتب | پایان ربیع الاول 880ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 7 |
ملی
تهران
|
2320 | بیکاتب | 886ق | نستعلیق | 261 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
263 | نورالدین هروی | ربیع الثانی 889ق | نستعلیق | 339 | شناسنامه ← |
| 9 |
بیانی، مهدی (دکتر)
تهران
|
31 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
900 | بیکاتب | 12 صفر 890ق | نستعلیق | 200 | شناسنامه ← |
| 11 |
دانشگاه
تهران
|
1413 | بیکاتب | نیمه شعبان 892ق | نستعلیق | 269 | شناسنامه ← |
| 12 |
ملک
تهران
|
5227 | نورالدین هروی | ربیع الاول 894ق | نستعلیق | 283 | شناسنامه ← |
| 13 |
ملی
تبریز
|
3671/2 | قطب الدین بن محمد | 896ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 14 |
سلطنتی
تهران
|
665 | سلطان علی قائنی | ربیع الاول 898ق | نستعلیق | 452 | شناسنامه ← |
| 15 |
ادبیات
تهران
|
30 حکمت | پیر علی جامی | گویا در 898ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 16 |
مسجد اعظم
قم
|
3225 | بیکاتب | عصر مؤلف، قرن 9 | نستعلیق | 277 | شناسنامه ← |
| 17 |
سپهسالار
تهران
|
334 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 256 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
441/31-ف | بیکاتب | قرن 9 | - | 1 | شناسنامه ← |
| 19 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1213 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
3949/1 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 242 | شناسنامه ← |
| 21 |
بیات، عبدالحسین
اراک
|
55 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 125 | شناسنامه ← |
| 22 |
نوربخش
تهران
|
726 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 126 | شناسنامه ← |
| 23 |
ملک
تهران
|
5508 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 195 | شناسنامه ← |
| 24 |
مسجد اعظم
قم
|
3262 | بیکاتب | عصر مؤلف قرن 9 | نستعلیق | 119 | شناسنامه ← |
| 25 |
ادبیات
تهران
|
186 حکمت | بیکاتب | قرن 8 و 9 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 26 |
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
تهران
|
51 | بیکاتب | 901ق | نستعلیق | 548 | شناسنامه ← |
| 27 |
سلطنتی
تهران
|
314/36 | ظهوری | 902ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 28 |
مرعشی
قم
|
12576/2 | غیاث الدین بن درویش طوفانشاه | 4 محرم 905ق | نستعلیق | 179 | شناسنامه ← |
| 29 |
دانشگاه
تهران
|
8253/11 | محمد بن حسن معرف هروی | شوال909ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 30 |
ملی
تهران
|
18151 | بیکاتب | 911ق | - | - | شناسنامه ← |