نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

زبدة البيان فی براهين احکام القرآن

zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān
212 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/34413
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34413
تاریخ و سده تألیف: 989 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 17، ص 583 تا 597
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه تفسیر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
آیات الاحكام (āyāt-ul-aḥkām)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد.
آغاز اثر
« اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة »
انجام اثر
« ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) حاشية زبدة البيان
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13 مشار عربی 6 معجم سركيس 423/1 ريحانة الأدب 369/5 إيضاح المكنون 609/1 و 609/2 ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1 مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2 دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● زبدة البيان فی براهين احکام القرآن = آیات الاحكام / فقه، تفسیر / عربی zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān = āyāt-ul-aḥkām مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585) تاریخ تألیف: 989ق بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد. آغاز: اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة انجام: ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. چاپ: تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص [الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13؛ مشار عربی 6؛ معجم سركيس 423/1؛ ريحانة الأدب 369/5؛ إيضاح المكنون 609/1 و 609/2؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2؛ دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) 2- مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) 3- حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) 4- حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) 5- حاشية زبدة البيان

نسخه‌های خطی این اثر

212 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
181
وزیری
یزد
667 بی‌کاتب اوایل قرن 13 نسخ 168 شناسنامه ←
182
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
127/1 زین العابدین گلپایگانی قرن 13 - 8 شناسنامه ←
183
صدوقی یزدی
یزد
180 میرزا محمد بن علی اکبر دماوندی 1204ق نسخ 406 شناسنامه ←
184
گوهرشاد
مشهد
40 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 185 شناسنامه ←
185
شاهچراغ
شیراز
549 بی‌کاتب رمضان 1238ق نسخ 304 شناسنامه ←
186
مدرسه صدر بازار
اصفهان
700 احمد بن مند علی دوشنبه 17 صفر 1250ق نسخ 168 شناسنامه ←
187
فیضیه
قم
1645 عبدالله بن ابی الحسن بن محمد علی نوری 1252ق نسخ - شناسنامه ←
188
مرعشی
قم
9677 حسن جمعه سلخ ربیع الثانی 1257ق نسخ 353 شناسنامه ←
189
دهگان
اراک
158 شیخ عباسعلی شوال 1265ق نسخ 278 شناسنامه ←
190
امام، سید حسن
قائن
12/1 محمد بن اسماعیل قائنی خراسانی پنج شنبه 8 جمادی الاول 1301ق نسخ 188 شناسنامه ←
191
ملی
تبریز
3375 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 310 شناسنامه ←
192
دائرة المعارف
تهران
2102-عکسی بی‌کاتب دوشنبه 14 جمادی الاول 1221ق نسخ 638 شناسنامه ←
193
مروی
تهران
441 نامشخص قرن 11 و 12 - - شناسنامه ←
194
ملی
تهران
4912 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 223 شناسنامه ←
195
ملی
تهران
20963 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
196
ملی
شیراز
49-الف/586 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 71 شناسنامه ←
197
شیخ علی حیدر
مشهد
325 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 222 شناسنامه ←
198
مؤسسه مطالعات اسلامی
تهران
4 عبدالرضا بن حسین بن علی سیاحی بی‌تاریخ نسخ 298 شناسنامه ←
199
شیخ علی حیدر
مشهد
707 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 371 شناسنامه ←
200
وزیری
یزد
4054 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
201
امام صادق
چالوس
145 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 135 شناسنامه ←
202
مجلس
تهران
17013 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 506 شناسنامه ←
203
مرعشی
قم
2928/6 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 72 شناسنامه ←
204
فاضل قائینی
قم
177 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
205
مرعشی
قم
4464/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 187 شناسنامه ←
206
ملی
تهران
3680 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 139 شناسنامه ←
207
مجلس
تهران
45 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 255 شناسنامه ←
208
مدرسه غرب
همدان
466 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
209
ملی
تهران
3059 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 136 شناسنامه ←
210
سپهسالار
تهران
5131 محمد باقر سپاهانی بی‌تاریخ نسخ 303 شناسنامه ←