نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

زبدة البيان فی براهين احکام القرآن

zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān
212 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/34413
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34413
تاریخ و سده تألیف: 989 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 17، ص 583 تا 597
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه تفسیر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
آیات الاحكام (āyāt-ul-aḥkām)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد.
آغاز اثر
« اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة »
انجام اثر
« ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) حاشية زبدة البيان
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13 مشار عربی 6 معجم سركيس 423/1 ريحانة الأدب 369/5 إيضاح المكنون 609/1 و 609/2 ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1 مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2 دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● زبدة البيان فی براهين احکام القرآن = آیات الاحكام / فقه، تفسیر / عربی zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān = āyāt-ul-aḥkām مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585) تاریخ تألیف: 989ق بهترین و معروف‌ترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب می‌باشد؛ مقدس اردبیلی نگارش‌های بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشته‌های او همین «آیات الاحکام» می‌باشد که به ترتیب کتاب‌های فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می‌باشد. بحث‌های کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی‌های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می‌نماید و گاهی هم به رد و ایراد می‌پردازد. آغاز: اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة انجام: ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. چاپ: تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمه‌ای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص [الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13؛ مشار عربی 6؛ معجم سركيس 423/1؛ ريحانة الأدب 369/5؛ إيضاح المكنون 609/1 و 609/2؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2؛ دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10) 2- مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) 3- حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124) 4- حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245) 5- حاشية زبدة البيان

نسخه‌های خطی این اثر

212 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
ملی
تهران
3533 محمد حسین بن حیدر 1060ق نسخ 426 شناسنامه ←
62
دانشگاه
تهران
63 بی‌کاتب 1062ق نستعلیق 364 شناسنامه ←
63
فیضیه
قم
256 رفیق بن عبدالله 1064ق نسخ 225 شناسنامه ←
64
مفتاح
تهران
215 نامشخص - - - شناسنامه ←
65
امام صادق
قزوین
395 محمد حسن ابهری 1067ق نسخ 210 شناسنامه ←
66
حقوق
تهران
67 - ج صدرالدین محمد بن اسفندیار حسنی حسینی طباطبائی بهبهانی شیرازی چهارشنبه 2 شعبان 1067ق نسخ 409 شناسنامه ←
67
رضوی
مشهد
6142 محمود بن احمد جمادی الاول 1067ق نسخ 390 شناسنامه ←
68
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
2883 نوروز بن اسمعیل معلم اصفهانی جمعه 28 ربیع الثانی 1068ق نسخ 558 شناسنامه ←
69
رضوی
مشهد
16906 بی‌کاتب 6 ربیع الثانی 1068ق نستعلیق 210 شناسنامه ←
70
مجلس
تهران
12093 بی‌کاتب سه‌شنبه 9 صفر 1069ق نسخ 528 شناسنامه ←
71
رضوی
مشهد
21305 محمد مؤمن مختار سبزواری 5 محرم 1070ق نستعلیق 200 شناسنامه ←
72
گلپایگانی
قم
7707-52/47 محمد باقر بن محمد رضی اصفهانی ربیع الثانی 1071ق نسخ 275 شناسنامه ←
73
مدرسه باقریه
مشهد
156 نامشخص - - - شناسنامه ←
74
رضوی
مشهد
9900 بی‌کاتب 1072ق نستعلیق 350 شناسنامه ←
75
مرعشی
قم
7837 بی‌کاتب 4 رمضان 1072ق نسخ 301 شناسنامه ←
76
رضوی
مشهد
15355 حسین بن منصور سبزواری شنبه 15 رمضان 1074ق نسخ 184 شناسنامه ←
77
رضوی
مشهد
1433 کمال بن عبدالحسین مازندرانی 1075ق نستعلیق 236 شناسنامه ←
78
ملی
تهران
2179 بی‌کاتب 8 شعبان 1078ق نستعلیق 48 شناسنامه ←
79
گلپایگانی
قم
5991-30/61 نعمت الله بن عنایت فراهانی شب شنبه سلخ شعبان 1079ق نستعلیق 188 شناسنامه ←
80
مجلس
تهران
280-طباطبائی محمد محسن بن قاسم علی سبزواری 1080ق نسخ 323 شناسنامه ←
81
عبدالعظیم
تهران
243 محمد علی بن حاجی نظر ابهری چهارشنبه دهه اول شوال 1080ق نسخ 400 شناسنامه ←
82
سپهسالار
تهران
5200 بی‌کاتب سه شنبه 7 ربیع الثانی 1080ق نسخ 291 شناسنامه ←
83
مسجد اعظم
قم
2038 قاسم بن خیرالله حسینی شیرازی 12 ربیع الثانی 1080ق نسخ 259 شناسنامه ←
84
مرعشی
قم
2002 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
85
مسجد اعظم
قم
360 عنایت الله بن نعمت الله فراهانی ربیع الثانی 1080ق نسخ 195 شناسنامه ←
86
سپهسالار
تهران
2048 ابراهیم 1081ق نسخ 254 شناسنامه ←
87
رضوی
مشهد
20414 جمال الدین محمد بن احمد مازندرانی پنج‌شنبه جمادی الثانی 1082ق نسخ 266 شناسنامه ←
88
فاضل
خوانسار
70 بی‌کاتب 29 جمادی الثانی 1082ق نسخ 248 شناسنامه ←
89
مرعشی
قم
8156 ابراهیم بن محمد هجردی چهارشنبه 12 ذیقعده 1083ق نسخ 167 شناسنامه ←
90
رضوی
مشهد
33163 بی‌کاتب رجب 1083ق نستعلیق 326 شناسنامه ←