شناسنامه کتابشناختی اثر
زبدة البيان فی براهين احکام القرآن
zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān
212
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/34413
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34413
پدیدآور / مؤلف:
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
989 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 17، ص 583
تا 597
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
آیات الاحكام
(āyāt-ul-aḥkām)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
بهترین و معروفترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب میباشد؛ مقدس اردبیلی نگارشهای بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشتههای او همین «آیات الاحکام» میباشد که به ترتیب کتابهای فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار میباشد. بحثهای کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگیهای آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده مینماید و گاهی هم به رد و ایراد میپردازد.
آغاز اثر
« اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة »
انجام اثر
« ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل. »
سوابق و چاپهای اثر
تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمهای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10)
مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092)
حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124)
حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245)
حاشية زبدة البيان
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13
مشار عربی 6
معجم سركيس 423/1
ريحانة الأدب 369/5
إيضاح المكنون 609/1 و 609/2
ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1
مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2
دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● زبدة البيان فی براهين احکام القرآن = آیات الاحكام / فقه، تفسیر / عربی
zubdat-ul-bayān fī barāhīn-i ahkām-il-qur‘ān = āyāt-ul-aḥkām
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585)
تاریخ تألیف: 989ق
بهترین و معروفترین کتاب عربی در مذهب شیعه در آیات الاحکام، این کتاب میباشد؛ مقدس اردبیلی نگارشهای بسیار دیگری در فقه و کلام و جز آن دارد لیکن نامدارترین نگاشتههای او همین «آیات الاحکام» میباشد که به ترتیب کتابهای فقه در هیجده کتاب از طهارت تا دیات مرتب گردیده و پیش از شروع به کتاب سوره فاتحه را تیمناً تفسیر کرده. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار میباشد. بحثهای کلامی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگیهای آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده مینماید و گاهی هم به رد و ایراد میپردازد.
آغاز: اعلم ان هنا فائدة لابد قبل الشروع فی المقصود من الاشارة اليها وهی ان المشهور بين الطلبة
انجام: ثم على تقدير التخصيص ايضا لايبعد التعميم لفهم العلة فيستخرج الثانی فتأمل.
چاپ: تهران، مكتبة المرتضویه، با تصحیح محمد باقر بهبودی، 1386ق، 702ص؛ طهران، سنگی، خط احمد بن محمد حسین تفرشی، با حواشی فیض الله تفرشی و ...، 399ص، 1305ق؛ طهران، سنگی، دارای مقدمهای در یک صفحه توسط خوانساری، 1368ق؛ قم، وزیری، در 2 جلد، 1375ش= 1417ق، توسط کنگره محقق اردبیلی؛ تهران، سنگی، 1305ق، وزیری بزرگ، 399+1صص
[الذریعة 21/12 و 103/6 و 73/4 و 126/12 و 40/1-44 و 302/13؛ مشار عربی 6؛ معجم سركيس 423/1؛ ريحانة الأدب 369/5؛ إيضاح المكنون 609/1 و 609/2؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 329/1؛ مكتبة اميرالمؤمنين 620/2 و 631/2؛ دنا 1204/5-1210 (203 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية زبدة البيان؛ ملامحمد رفیع (-10)
2- مفاتیح الأحكام فی شرح آیات الأحكام؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092)
3- حاشية زبدة البيان فی تفسیر احکام القرآن = حاشية آيات الاحكام = التعليقات على زبدة البيان؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124)
4- حاشية آيات الاحكام؛ جیلانی، محمد رفیع بن رفیع (-1245)
5- حاشية زبدة البيان
نسخههای خطی این اثر
212 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
گوهرشاد
مشهد
|
232 | شیخ حسین | دوشنبه 6 ربیع الاول 1084ق | نسخ | 215 | شناسنامه ← |
| 92 |
رضوی
مشهد
|
7411 | ابو تراب بن ملا عبدالله اردبیلی ساکن اصفهان | 7 شوال 1085ق | نستعلیق | 276 | شناسنامه ← |
| 93 |
وزیری
یزد
|
16 | بیکاتب | 1085ق | نسخ | 311 | شناسنامه ← |
| 94 |
سپهسالار
تهران
|
2050 | بیکاتب | 1087ق | نسخ | 307 | شناسنامه ← |
| 95 |
مرعشی
قم
|
2003 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 96 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
123 | بیکاتب | شنبه 28 ذیقعده 1088ق | نسخ | 280 | شناسنامه ← |
| 97 |
ملک
تهران
|
188 | محمد رضا بن محمد علی اردوبادی | 1088ق | نسخ | 274 | شناسنامه ← |
| 98 |
مرعشی
قم
|
7024 | عبدالجواد بن محمد تقی طالقانی | 20 جمادی الاول 1088ق | نسخ | 253 | شناسنامه ← |
| 99 |
مرکز احیاء
قم
|
1985 | محمد رشید بن علیخان | شنبه 21 رجب 1086ق | نستعلیق | 568 | شناسنامه ← |
| 100 |
مجلس
تهران
|
3743 | حسن بن شاه نرنقنری | 1088ق | نسخ | 578 | شناسنامه ← |
| 101 |
فیضیه
قم
|
598 | محمد مقیم بن یوسف | 1088ق | نستعلیق | 282 | شناسنامه ← |
| 102 |
ملی
تهران
|
482 | جعفر بن علی دشتی | 1089ق | نسخ | 196 | شناسنامه ← |
| 103 |
روضاتی
اصفهان
|
58 | عبدالله بن ابی القاسم | 17 رجب 1091ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 104 |
فحول قزوینی
قزوین
|
بدون شماره | علی رضا بن رستم بابانی | پنج شنبه 12 جمادی الثانی 1092ق | - | - | شناسنامه ← |
| 105 |
الهیات
تهران
|
33 | نجف بن رمضان | جمادی الاول 1093ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 106 |
مدرسه جعفریه
قائن
|
1 | رجبعلی بن غیاث الدین | پنج شنبه 12 ذیقعده 1093ق | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 107 |
گوهرشاد
مشهد
|
1230 | علیرضا بن میر عبدالفتاح حسینی جورقی قهاب | پنج شنبه 5 جمادی الثانی 1093ق، دارای یک سرلوح | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 108 |
ادبیات
تهران
|
470 | معین الدین بن نعیم الدین شریف تبریزی | پنج شنبه 26 ذیقعده 1093ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 109 |
گلپایگانی
قم
|
7022-36/22 | بیکاتب | چهارشنبه 7 رجب 1095ق | نسخ | 268 | شناسنامه ← |
| 110 |
رضوی
مشهد
|
37548 | بیکاتب | شنبه ربیع الاول 1095ق | نسخ | 272 | شناسنامه ← |
| 111 |
رضوی
مشهد
|
10017 | نور محمد بن محمد ولی صدیقی | 23 شوال 1097ق | نسخ | 346 | شناسنامه ← |
| 112 |
مسجد اعظم
قم
|
363 | محمد رفیع بن صفات الله نائینی | شنبه 7 ربیع الثانی 1097ق | نسخ | 337 | شناسنامه ← |
| 113 |
دائرة المعارف
تهران
|
1607-عکسی | محمد صفی بن غازی | جمادی الاول 1094ق | ثلث | 405 | شناسنامه ← |
| 114 |
بنیاد فارسشناسی
شیراز
|
29 | حسن علی بن فخرالدین احمد بن علی اصطهباناتی | 1097ق | نسخ | 221 | شناسنامه ← |
| 115 |
امام عصر
شیراز
|
325 | بیکاتب | یکشنبه 25 ربیع الاول 1098ق | نسخ | 251 | شناسنامه ← |
| 116 |
ملی
شیراز
|
10-ز/642 | بیکاتب | جمادی الاول 1099ق | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 117 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
345 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 118 |
گلپایگانی
قم
|
1562-9/114 | بیکاتب | قرن 11و 12 | نسخ | 325 | شناسنامه ← |
| 119 |
رضوی
مشهد
|
10642 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 121 | شناسنامه ← |
| 120 |
رضوی
مشهد
|
8259 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 38 | شناسنامه ← |