شناسنامه کتابشناختی اثر
جامع المقاصد فی شرح القواعد
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
پیوند کوتاه:
/w/18722
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #18722
پدیدآور / مؤلف:
محقق کرکی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
935 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 972
تا 997
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
اهدا / به درخواست:
یکی از پادشاهان صفویه
محل تألیف:
نجف اشرف
اثر مرتبط / وابسته به:
قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز اثر
« الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ... »
سوابق و چاپهای اثر
مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
حاشیة جامع المقاصد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 72/5 و 75/5
ریحانة الأدب 247/5 و 244/5
اعیان الشیعة 210/8
مشار عربی: 245
مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301
دنا 591/3 (312 نسخه)
متن فنخا
● جامع المقاصد فی شرح القواعد / فقه / عربی
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
moḥaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e ḥoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
اهدا به: یکی از پادشاهان صفویه
تاریخ تألیف: 18 جمادی الاول 935ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز: الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ...
چاپ: مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
[الذریعة 72/5 و 75/5؛ ریحانة الأدب 247/5 و 244/5؛ اعیان الشیعة 210/8؛ مشار عربی: 245؛ مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301؛ دنا 591/3 (312 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
2- جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
3- حاشیة جامع المقاصد
نسخههای خطی این اثر
313 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
شورا
تهران
|
42-طباطبائی | محقق کرکی، علی بن حسین (مؤلف) | قرن 10 | نستعلیق، تعلیق | 300 | شناسنامه ← |
| 2 |
شورا
تهران
|
4310 | محقق کرکی، علی بن حسین (مؤلف) | بیتاریخ | نسخ | 242 | شناسنامه ← |
| 3 |
ادبیات
تهران
|
215/2 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مسجد اعظم
قم
|
1336 | بیکاتب | 915ق | نسخ | 245 | شناسنامه ← |
| 5 |
نواب
مشهد
|
134 | عبدالمحمد بن عبدالرحیم محمد | یک شنبه 15 جمادی الثانی 931ق | نستعلیق | 357 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
13859 | حافظ علی بن محمد بن ابراهیم استرآبادی | اواسط شعبان 933ق | نسخ | 278 | شناسنامه ← |
| 7 |
رضوی
مشهد
|
17065 | عبدالله بن علی بن سیف صیمری | 25 رجب 934ق | نسخ | 239 | شناسنامه ← |
| 8 |
مدرسه باقریه
مشهد
|
84 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 9 |
امام عصر
شیراز
|
259 | علی بن حسین بن علی بن حسن زاهد حسینی عینائی | 15 ربیع الاول 934ق | نسخ | 316 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرکز احیاء
قم
|
3825 | صالح بن عبدالله بن احمد صعدی | 934ق | نسخ | 229 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
7249/1 | عبدالکاظم بن نورالدین بن احمد | جمادی الثانی 935ق | نسخ | 241 | شناسنامه ← |
| 12 |
ملی
تهران
|
1156 | شیخ ابراهیم بن علی بن عبدالعالی شهیر به ابن مفلح عاملی | 936ق | نسخ | 206 | شناسنامه ← |
| 13 |
ملک
تهران
|
1759/2 | بیکاتب | با تاریخ 939ق | - | - | شناسنامه ← |
| 14 |
شورا
تهران
|
5135 | حسین بن مسلم | 949ق | نسخ | 253 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
2292 | محمد بن احمد مریدی | پنجشنبه 18 ربیع الثانی 953ق | نسخ | 438 | شناسنامه ← |
| 16 |
ملی
تهران
|
2661 | بیکاتب | 953ق | نسخ | 391 | شناسنامه ← |
| 17 |
رضوی
مشهد
|
2303 | عبدالله بن علی بن سیف صیمری | 12 محرم 955ق | نسخ | 303 | شناسنامه ← |
| 18 |
معصومیه
قم
|
71/1-6345 | محمد بن حسین حاجی بن عمادالدین بن حسن رکنابادی گنابادی | پایان شعبان 957ق | نستعلیق | 108 | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
تهران
|
7718 | ابوصدر محمد بن رحمت بن حسن بن احمد بن کامل بحرانی | شنبه 17 شوال 959ق | نسخ | 291 | شناسنامه ← |
| 20 |
رضوی
مشهد
|
2296 | كيقباد (کاتب آستان قدس رضوی) | پنجشنبه 16 رجب 962ق | نسخ | 255 | شناسنامه ← |
| 21 |
مرعشی
قم
|
14864 | احمد بن طيب بن حسين ورنوسفادرانی | 27 رمضان 962ق | نسخ | 452 | شناسنامه ← |
| 22 |
نواب
مشهد
|
318 | محمود بن صدرالدین محمد سمنانی داروغه | دوشنبه 20 جمادی الاول 964ق | نستعلیق | 246 | شناسنامه ← |
| 23 |
رضوی
مشهد
|
20430 | قاسم بن محمد ذوالفقار حسینی استرآبادی | اواخر جمادی الثانی 965ق | نستعلیق | 377 | شناسنامه ← |
| 24 |
فاضل قائینی
قم
|
بدون شماره | محمد بن حسین رکن آبادی یزدی | 965ق | - | - | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
5998 | علاء الدین بن علاءالدین استرآبادی | رمضان 966ق، به جهت شمس الدین محمد | نستعلیق | 283 | شناسنامه ← |
| 26 |
امام جمعه
زنجان
|
142/1 | نصر الله بن برقع بن ترکی بن صالح طرفی | سهشنبه 14 ربیع الثانی 966ق | نسخ | 169 | شناسنامه ← |
| 27 |
مدرسه سلیمانیه
مشهد
|
74 | محمد بن علی بن محمد بن امیر شاه بن علی موسوی | 967ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 28 |
مدرسه غرب
همدان
|
75 | نصر الله بن برقع بن صالح | 968ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
2299 | ابوالفتح بن ابوسعید | دوشنبه 26 رجب 968ق | نسخ | 300 | شناسنامه ← |
| 30 |
فیضیه
قم
|
716 | اسدالله بن عبادالله موسوی مفازثی | 970ق | نسخ | 198 | شناسنامه ← |