شناسنامه کتابشناختی اثر
جامع المقاصد فی شرح القواعد
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
پیوند کوتاه:
/w/18722
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #18722
پدیدآور / مؤلف:
محقق کرکی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
935 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 972
تا 997
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
اهدا / به درخواست:
یکی از پادشاهان صفویه
محل تألیف:
نجف اشرف
اثر مرتبط / وابسته به:
قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز اثر
« الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ... »
سوابق و چاپهای اثر
مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
حاشیة جامع المقاصد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 72/5 و 75/5
ریحانة الأدب 247/5 و 244/5
اعیان الشیعة 210/8
مشار عربی: 245
مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301
دنا 591/3 (312 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● جامع المقاصد فی شرح القواعد / فقه / عربی
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
moḥaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e ḥoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
اهدا به: یکی از پادشاهان صفویه
تاریخ تألیف: 18 جمادی الاول 935ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز: الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ...
چاپ: مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
[الذریعة 72/5 و 75/5؛ ریحانة الأدب 247/5 و 244/5؛ اعیان الشیعة 210/8؛ مشار عربی: 245؛ مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301؛ دنا 591/3 (312 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
2- جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
3- حاشیة جامع المقاصد
نسخههای خطی این اثر
313 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 241 |
ملی
تهران
|
3274 | بیکاتب | 1237ق | نستعلیق | 213 | شناسنامه ← |
| 242 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
968 | حاجی بابا بن رجبعلی سمنانی | پنجشنبه 15 جمادی الثانی 1238ق | نسخ | 284 | شناسنامه ← |
| 243 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
714 | حاجی بابا بن رجبعلی سمنانی | پنجشنبه 3 صفر 1239ق | نسخ | 326 | شناسنامه ← |
| 244 |
رضوی
مشهد
|
20354 | قاسم بن علی اکبر اصفهانی | پنجشنبه 10 صفر 1239ق | نسخ | 286 | شناسنامه ← |
| 245 |
تربیت
تبریز
|
154 | بیکاتب | 1245ق | - | - | شناسنامه ← |
| 246 |
فاضل قائینی
قم
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 247 |
مسجد اعظم
قم
|
473 | ملک محمد اصفهانی | چهارشنبه 13 شوال 1249ق | نستعلیق | 193 | شناسنامه ← |
| 248 |
گوهرشاد
مشهد
|
1240 | محمد بن محمد علی نوری تهرانی | یکشنبه 13 صفر 1252ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 249 |
فیضیه
قم
|
208 | محمد هادی بن عبدالکریم | 1252ق | نسخ | 196 | شناسنامه ← |
| 250 |
فیضیه
قم
|
212 | بیکاتب | 1254ق، گویا تحریر محمد هادی بن عبد الکریم | - | 248 | شناسنامه ← |
| 251 |
امام صادق
قزوین
|
434 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 252 |
رضوی
مشهد
|
25385 | بیکاتب | 1260ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 253 |
مرکز احیاء
قم
|
3722 | محمد حسین بن محمدعلی موسوی اصفهانی | چهارشنبه 13 رمضان 1262ق، جهت ملامحمد رفیع | نسخ | 313 | شناسنامه ← |
| 254 |
دائرة المعارف
تهران
|
1133 | بیکاتب | 1261ق | نسخ | 183 | شناسنامه ← |
| 255 |
مروی
تهران
|
277 | بیکاتب | 1262ق | - | - | شناسنامه ← |
| 256 |
مروی
تهران
|
145 | بیکاتب | 1263ق | - | - | شناسنامه ← |
| 257 |
رضوی
مشهد
|
12641 | احمد بن محمد | سهشنبه 18 شوال 1263ق | نسخ | 147 | شناسنامه ← |
| 258 |
مروی
تهران
|
274 | محمد شفیع بهبهانی | 1264ق | - | - | شناسنامه ← |
| 259 |
رضوی
مشهد
|
21356 | احمد بن محمد | سهشنبه 10 ذیقعده 1266ق | نسخ | 249 | شناسنامه ← |
| 260 |
رضوی
مشهد
|
20391 | احمد بن محمد | سهشنبه 14 جمادی الاول 1267ق | نسخ | 155 | شناسنامه ← |
| 261 |
دانشگاه
تهران
|
8704 | عبدالرحیم کاشانی | جمادی الاول 1268ق | نسخ | 350 | شناسنامه ← |
| 262 |
مدرسه باقریه
مشهد
|
87 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 263 |
الهیات
مشهد
|
22672/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 264 |
ملی
تهران
|
4244 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 193 | شناسنامه ← |
| 265 |
ملی
تهران
|
2707/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 68 | شناسنامه ← |
| 266 |
مهدوی
تهران
|
777 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 267 |
ملی
شیراز
|
11-ف/548 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 183 | شناسنامه ← |
| 268 |
ملی
شیراز
|
5-ق/125 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 212 | شناسنامه ← |
| 269 |
زنجانی (آیة الله)
قم
|
23/1 | ابراهیم بن علی بن عبدالعال، <!-- page: 995 --> بیتا | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 270 |
چهل ستون
تهران
|
67 | بیکاتب | 321(؟) | نسخ | - | شناسنامه ← |