شناسنامه کتابشناختی اثر
جامع المقاصد فی شرح القواعد
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
پیوند کوتاه:
/w/18722
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #18722
پدیدآور / مؤلف:
محقق کرکی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
935 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 972
تا 997
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
اهدا / به درخواست:
یکی از پادشاهان صفویه
محل تألیف:
نجف اشرف
اثر مرتبط / وابسته به:
قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز اثر
« الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ... »
سوابق و چاپهای اثر
مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
حاشیة جامع المقاصد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 72/5 و 75/5
ریحانة الأدب 247/5 و 244/5
اعیان الشیعة 210/8
مشار عربی: 245
مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301
دنا 591/3 (312 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● جامع المقاصد فی شرح القواعد / فقه / عربی
jāmi‘-ul maqāṣid fī š.-il qawā‘id
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
moḥaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e ḥoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
اهدا به: یکی از پادشاهان صفویه
تاریخ تألیف: 18 جمادی الاول 935ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
«قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام» اثری برجسته از علامه حلی عالم نامدار شیعی است که بر آن شروح و حواشی بسیاری نوشته شده است و از آن جمله شرح مبسوط محقق کرکی، که در شش مجلد آن را تألیف و تا شرح مسأله «و لو قالت زوجنی بما شاء الخاطب فهو تفویض یأتی و لو عرف ما شاء فقال زوجتک بما شئت صح» که از فروع مسأله صداق از باب نکاح است، بیشتر گزارش نکرده است و بقیه را دیگران از قبیل فاضل هندی تحت عنوان «کشف اللثام»، تکمیل کردهاند. نام «جامع المقاصد» را مؤلف بر آن نگذاشته ولی چون در مقدمه آن آمده است که پس از این که حواشی و تعلیقاتی بر قواعد نوشته بودم شروع به نوشتن شرح مفصل بر آن نموده که مشتمل بر تمام مقاصد جلیه و خفیه آن بوده باشد، بدین مناسبت نزد فقها مشهور به جامع المقاصد گردیده و در آخر خطبه برخی نسخهها مذکور است: «و سمیته بجامع الفوائد» ولی در برخی نسخههای دیگر این جمله نیست. اگر نسخه اصل عبارتی داشته مسلماً جامع المقاصد بوده است. در نسخه چاپی در مقدمه به «جامع المقاصد» تصریح شده است.
آغاز: الحمد لله العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیم الذی خلق الخلق بقدرته ...
چاپ: مؤسسه آل البیت، 1411ق؛ ایران، سنگی، 1278ق، رحلی، 359ص (درهامش)؛ مشار عربی، ص 245
[الذریعة 72/5 و 75/5؛ ریحانة الأدب 247/5 و 244/5؛ اعیان الشیعة 210/8؛ مشار عربی: 245؛ مکتبة امیر المومنین 300/1 و 301؛ دنا 591/3 (312 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
2- جمع الفوائد فی تکملة شرح القواعد؛ شوشتری، عبدالله بن حسین (-1021)
3- حاشیة جامع المقاصد
نسخههای خطی این اثر
313 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 151 |
معصومیه
قم
|
69/1-5915 | عبدالله بن مرتضی طالقانی | 20 شهریور 1034ق | نستعلیق | 223 | شناسنامه ← |
| 152 |
رضوی
مشهد
|
14927 | حسین بن محمد علی مازندرانی | 11 شوال 1035ق | نستعلیق | 150 | شناسنامه ← |
| 153 |
ادبیات
تهران
|
23 | رشید الدین بن صفی الدین زواری | 8 ربیع الاول 1035ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 154 |
الهیات
مشهد
|
301 | بیکاتب | 18 رمضان 1035ق | نسخ | 355 | شناسنامه ← |
| 155 |
الهیات
تهران
|
33 | بهاء الدین بن سید مبارک بن سید محمد حسینی | ذیقعده 1038ق | نستعلیق | 409 | شناسنامه ← |
| 156 |
گلپایگانی
قم
|
3892-20/12 | بهاء الدین بن سید مبارک حسنی (تا احیاء الموات) | 1038ق | - | 199 | شناسنامه ← |
| 157 |
امام عصر
شیراز
|
157 | ابو عبدالله قوام الدین حسین بن تقی الدین محمد حسنی حسینی انجوینی | پنجشنبه 27 جمادی الثانی 1040ق | نسخ | 233 | شناسنامه ← |
| 158 |
وزیری
یزد
|
1614 | محمد عبدالله سجستانی | ذیحجه 1039 و 1040 | نسخ | 245 | شناسنامه ← |
| 159 |
مولوی
مشهد
|
301 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 160 |
شورا
تهران
|
11550 | محمد صالح بن حبیب الله حسنی طباطبائی | رمضان 1042ق | نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 161 |
شورا
تهران
|
71-طباطبائی | محمد بن علیشاه خوراسگانی | 1043ق | تعلیق | 220 | شناسنامه ← |
| 162 |
رضوی
مشهد
|
2721 | محمد مؤمن | غره ربیع الاول 1044ق | نسخ | 403 | شناسنامه ← |
| 163 |
رضوی
مشهد
|
20128 | محمد قاسم شریف | پنجشنبه 29 محرم 1046ق | نسخ | 405 | شناسنامه ← |
| 164 |
گلپایگانی
قم
|
329-2/149 | ابوالحسن بن عبدالله شیرازی | پنجشنبه ذیحجه 1048ق | نسخ | 196 | شناسنامه ← |
| 165 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
437 | مفلح بن سلطان محمد حسین مزرعه قاضی جربادقانی | سهشنبه 18 ذیحجه 1048ق | نسخ | 231 | شناسنامه ← |
| 166 |
مرعشی
قم
|
9628 | بیکاتب | چهارشنبه 15 رمضان 1048ق | نستعلیق | 232 | شناسنامه ← |
| 167 |
رضوی
مشهد
|
2291 | عبدالحمید بن محمد مقیم عبدالعظیمی | 4 ذیقعده 1051ق | نسخ | 317 | شناسنامه ← |
| 168 |
رضوی
مشهد
|
25291 | محمدسعید | 1052ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 169 |
رضوی
مشهد
|
31492 | سید عبدالقادر رفاعی حسینی | شنبه 13 ربیع الثانی 1052ق | نستعلیق | 352 | شناسنامه ← |
| 170 |
مدرسه حکیم
شیراز
|
بدون شماره | بیکاتب | شنبه 29 ربیع الاول 1052ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 171 |
سپهسالار
تهران
|
2226 | بیکاتب | 1054ق | شکسته نستعلیق | 243 | شناسنامه ← |
| 172 |
ملی
تهران
|
2824 | بیکاتب | 1057ق | نستعلیق | 260 | شناسنامه ← |
| 173 |
مرعشی
قم
|
6243 | محمد شفیع بن محمد علی استرابادی | شنبه 4 ذیقعده 1057ق | نسخ | 92 | شناسنامه ← |
| 174 |
معصومیه
قم
|
7/3-6043 | محمد انباوی | 15 شوال 1057ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 175 |
ملی
تهران
|
506 | بیکاتب | 1063ق | نسخ | 308 | شناسنامه ← |
| 176 |
مرکز احیاء
قم
|
1122 | محمد علی بن قاضی احسن | سهشنبه 15 جمادی الثانی 1066ق | نستعلیق | 318 | شناسنامه ← |
| 177 |
ملی
تهران
|
6781 | محمد علی بن حسن | 1066ق | نستعلیق | 314 | شناسنامه ← |
| 178 |
رضوی
مشهد
|
15356 | بیکاتب | یکشنبه 28 رمضان 1068ق | نسخ | 462 | شناسنامه ← |
| 179 |
سپهسالار
تهران
|
2246 | بیکاتب | 1071ق | نسخ | 235 | شناسنامه ← |
| 180 |
مرعشی
قم
|
13727 | محمد امین بن محمد علی دارابی | 5 ربیع الاول 1073ق | نسخ | 251 | شناسنامه ← |