نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية

tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
192 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
تاریخ و سده تألیف: 958 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 237 تا 249
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تمهيد القواعد (tamhīd-ul qawā‘id)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپ‌های اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
مشار عربی 217 الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13 مكتبة امیر المومنین 269/1 دنا 322/3- 328 (193 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558) تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد. آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ... انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب. چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) 2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) 3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

192 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تهران
228 شهید ثانی، زین الدین بن علی (مؤلف) 958ق نستعلیق 195 شناسنامه ←
2
سپهسالار
تهران
5925/3 یعقوب اشبیلی معرف قرن 10 نسخ 210 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
12698/2 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 183 شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
2862 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 194 شناسنامه ←
5
شاهچراغ
شیراز
346 علی بن عبدالرحیم 958ق نستعلیق 298 شناسنامه ←
6
ملی
تهران
3735 بی‌کاتب 958ق - 130 شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
7334 محمد بن علی بن محمد موسوی جمعه 24 ذیحجه 968ق نسخ 192 شناسنامه ←
8
عبدالعظیم
تهران
391 غانم بن عبدالله بن عبدعلی بنی تمیم 20 صفر 971ق نسخ 113 شناسنامه ←
9
فاضل
خوانسار
156 امیر جان بن امیر احمد ذیقعده 978ق نسخ 202 شناسنامه ←
10
مرعشی
قم
1502 محمد بن شجاع بن غیاث بن قنبر بن حسن بن ولی الدین جمعه 8 شوال 982ق نسخ 223 شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
13856 حسین بن عیسی حوری اوالی شنبه 9 جمادی الاول 987ق نسخ 202 شناسنامه ←
12
مدرسه نواب
مشهد
11 فقه نامشخص - - - شناسنامه ←
13
الهیات
تهران
216 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 211 شناسنامه ←
14
وزیری
یزد
1246 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 245 شناسنامه ←
15
دیانی
بیرجند
149 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 124 شناسنامه ←
16
مدیر شانه چی
مشهد
19 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
17
الهیات
تهران
300 بی‌کاتب قرن 10 و 11 نسخ 156 شناسنامه ←
18
مدرسه رضویه
قم
74/2 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 145 شناسنامه ←
19
ثقة الاسلام
تبریز
8 بی‌کاتب قرن 11 - - شناسنامه ←
20
سپهسالار
تهران
6274/2 بی‌کاتب 1001ق نستعلیق، نسخ 133 شناسنامه ←
21
روضاتی
اصفهان
94/1 بی‌کاتب 1002ق نسخ - شناسنامه ←
22
مجلس
تهران
443/1؛ کر علی بن طالب 21 ربیع الاول 1010ق نسخ 79 شناسنامه ←
23
ملک
تهران
2254 سلطان علی بن محمد 12 جمادی الثانی 1010ق نستعلیق 181 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
12670/1 محمد شریف بن میرزا جانی (خانی) تبریزی پایان ذیحجه 1018ق نستعلیق 123 شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
5818 محمد بن جلال شنبه 4 رجب 1018ق نسخ 282 شناسنامه ←
26
استادی، رضا
قم
نامعلوم محمد بن جلال شنبه 4 رجب 1018ق نسخ 275 شناسنامه ←
27
ادبیات
تهران
227 بی‌کاتب 1019ق نسخ - شناسنامه ←
28
دامغانی (آقای)
همدان
15/2 ابرقویی دهه نخستین ذیحجه 1028ق - - شناسنامه ←
29
ملی
شیراز
699/2 حسن بن محمد طالقانی جمادل الاول 1030ق، برای امیر حسین رازی نسخ - شناسنامه ←
30
مرعشی
قم
1076 آقا میر شریف بن میرزا علی جاسبی یک‌شنبه 23 رجب 1035ق نسخ 446 شناسنامه ←