شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 151 |
رضوی
مشهد
|
11321 | محمد بن کاظم مشهدی | 22 محرم 1281ق | نستعلیق | 225 | شناسنامه ← |
| 152 |
دانشگاه
اصفهان
|
51 | سید هادی بن محمدتقی موسوی جیلانی | پنجشنبه دهه سوم محرم 1281 | نستعلیق | 213 | شناسنامه ← |
| 153 |
دانشگاه
اصفهان
|
13 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 154 |
فیضیه
قم
|
1098 | محمد مهدی بن محمد علی بیدگلی کاشانی | 1286- 1287 | نسخ | 148 | شناسنامه ← |
| 155 |
ادبیات
اصفهان
|
7 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 156 |
مسجد جامع گلپایگان
گلپایگان
|
8/1 | محمد جواد بن محمد رضا جرفادقانی | جمعه 23 محرم 1288ق | نستعلیق | 90 | شناسنامه ← |
| 157 |
مجلس
تهران
|
14360/1 | سید نعمت الله و سید حسین بن عبدالله زنجانی | ذیقعده 1298ق | - | 136 | شناسنامه ← |
| 158 |
فیض مهدوی (کتابخانه)
کرمانشاه
|
بدون شماره/2 | محمد تقی بن ملا لطف الله کنکاوری مشهور به قاضی | 1303ق | - | - | شناسنامه ← |
| 159 |
عبدالعظیم
تهران
|
69 | بیکاتب | 1304ق | نستعلیق | 202 | شناسنامه ← |
| 160 |
مسجد اعظم
قم
|
481 | محمد حسین بن عبدالصمد الموسوی | سهشنبه 27 ربیع الثانی 1327ق | نسخ | 138 | شناسنامه ← |
| 161 |
میبدی (خاندان)
کرمانشاه
|
16 | احمد بن محمد رضا حسینی | 13 محرم 1342ق | نستعلیق | 108 | شناسنامه ← |
| 162 |
فیضیه
قم
|
1381/2 | حسنعلی بن نظر محمد جیلانی | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 163 |
مسجد اعظم
قم
|
1839 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 166 | شناسنامه ← |
| 164 |
مسجد اعظم
قم
|
1862/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 131 | شناسنامه ← |
| 165 |
ملی
شیراز
|
7-ب/651/4 | شهید ثانی، زین الدین بن علی (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 200 | شناسنامه ← |
| 166 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
676/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 130 | شناسنامه ← |
| 167 |
گلپایگانی
قم
|
8315-56/165 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 150 | شناسنامه ← |
| 168 |
ملی
تهران
|
4275 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 180 | شناسنامه ← |
| 169 |
ملی
تهران
|
1384/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 318 | شناسنامه ← |
| 170 |
ملی
تهران
|
3141 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 87 | شناسنامه ← |
| 171 |
مسجد اعظم
قم
|
275 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 126 | شناسنامه ← |
| 172 |
گلپایگانی
قم
|
3603/2-18/123 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 173 |
رضوی
مشهد
|
29058 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 174 |
رضوی
مشهد
|
8116 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 92 | شناسنامه ← |
| 175 |
مرعشی
قم
|
8982 | بیکاتب | نزدیک عصر مؤلف | نسخ | 192 | شناسنامه ← |
| 176 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
683 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 198 | شناسنامه ← |
| 177 |
ملی
شیراز
|
ف 381/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 184 | شناسنامه ← |
| 178 |
مكتبة الزهراء
اصفهان
|
190 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 175 | شناسنامه ← |
| 179 |
مرکز احیاء
قم
|
1722/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 111 | شناسنامه ← |
| 180 |
امام صادق
چالوس
|
509/3 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 115 | شناسنامه ← |