نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية

tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
192 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
تاریخ و سده تألیف: 958 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 237 تا 249
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تمهيد القواعد (tamhīd-ul qawā‘id)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپ‌های اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
مشار عربی 217 الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13 مكتبة امیر المومنین 269/1 دنا 322/3- 328 (193 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558) تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد. آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ... انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب. چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) 2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) 3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

192 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
نمازی
خوی
23 علاء الدین حسین بن محمد حسینی 1105ق نسخ - شناسنامه ←
62
دانشگاه
تهران
1954/1 قاسم بن حسین بن علی کلیدار نجفی 15 جمادی الثانی 1105ق نسخ 151 شناسنامه ←
63
مرتضوی
مشهد
بدون شماره بی‌کاتب یک شنبه 6 رجب 1117ق - - شناسنامه ←
64
مجلس
تهران
53 خوئی شیخ عناية الله حسینی 1118ق نسخ - شناسنامه ←
65
رضوی
مشهد
21541 بی‌کاتب رمضان 1122ق نسخ - شناسنامه ←
66
رضوی
مشهد
21723 محمد هادی بن محمد کافی غره شوال1124ق نستعلیق 184 شناسنامه ←
67
گلپایگانی
قم
6493-33/43 محمد ربیع بن محمد مرسل خسرو شاهی 14رجب 1125ق نسخ 193 شناسنامه ←
68
علامه طباطبائی
شیراز
269/1 ملک محمد بن نصرالله کازرونی شیرازی جمعه 19 شعبان 1127ق نسخ 116 شناسنامه ←
69
مجلس
تهران
5853/3 بی‌کاتب 1147ق نسخ - شناسنامه ←
70
ملی
تبریز
3373 مرتضی حسینی با تاریخ 1173ق نستعلیق، نسخ 236 شناسنامه ←
71
گلپایگانی
قم
1/7749-52/89 محمد باقر بن خادمعلی شهرنوی از توابع همدان 1174ق نستعلیق 83 شناسنامه ←
72
مجلس
تهران
3445 فرج الله بن محمد علی کاظمی جزائری قرن 13 نستعلیق 527 شناسنامه ←
73
گوهرشاد
مشهد
1526 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
74
رضوی
مشهد
17711 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 134 شناسنامه ←
75
مرکز احیاء
قم
1251/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 130 شناسنامه ←
76
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
342/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 117 شناسنامه ←
77
دیانی
بیرجند
131 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 90 شناسنامه ←
78
دانشگاه
اصفهان
559 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
79
مرعشی
قم
14657/11 بی‌کاتب حدود قرن 13 نسخ 4 شناسنامه ←
80
رضوی
مشهد
17713 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 270 شناسنامه ←
81
رضوی
مشهد
15796 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 135 شناسنامه ←
82
دائرة المعارف
تهران
915 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 261 شناسنامه ←
83
رضوی
مشهد
17430 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 40 شناسنامه ←
84
رضوی
مشهد
25469 فاضل بن حسنخان 1202ق نستعلیق - شناسنامه ←
85
رضوی
مشهد
15772 آقا محمد بن محمد فصیح مراغی رجب 1204ق نستعلیق 165 شناسنامه ←
86
مرکز احیاء
قم
3317 احمد بن حسین جمادی الثانی 1205ق نستعلیق 94 شناسنامه ←
87
مدرسه غرب
همدان
4694 شیخ خلف بن عسگر کربلایی 1 شعبان 1208ق نسخ - شناسنامه ←
88
دانشگاه
اصفهان
417 ابراهیم بن عبدالکریم موسوی وشتانی فیروز کوهی مازندرانی صفر 1209ق نستعلیق - شناسنامه ←
89
رضوی
مشهد
15174 محمد بن محمد رفیع نوری جمعه 8 رمضان 1210ق نستعلیق 138 شناسنامه ←
90
علامه طباطبائی
شیراز
90/9 عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی 1210ق نستعلیق، شکسته 85 شناسنامه ←