شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 121 |
ملک
تهران
|
2584 | محمد حسین بن محمد بن معصوم رضوی مشهدی | ماه هفتم 1241ق | نسخ | 149 | شناسنامه ← |
| 122 |
گوهرشاد
مشهد
|
1441/3 | محمد حسین بن محمد علی بن محمد حسین ساروی | جمعه 16 رجب 1241ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 123 |
گلپایگانی
قم
|
2934/1-15/174 | میرزا محمد بن اسماعیل کربلایی | 17رمضان 1242ق | تحریری | 53 | شناسنامه ← |
| 124 |
رضوی
مشهد
|
20738 | محمد علی بن ابو تراب ابن عبدالفتاح ابن جعفر حسینی (احتمالاً) | 1242ق | نسخ | 155 | شناسنامه ← |
| 125 |
عمومی
ساری
|
90 | ابن محمد باقر خراسانی | ذیقعده 1242ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 126 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
295 | هادی استر آبادی | 1243ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 127 |
دستغیب، بدرالدین
شیراز
|
بدون شماره | عبدالله بن حیدر حسینی | سه شنبه 28 صفر 1244ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 128 |
مرعشی
قم
|
7320/1 | محمد بن میرزا ابوالقاسم بن ملا احمد بن ملا علی بن ملا دولتعلی بن علی انجوئی قراچه داغی | 1245ق | نستعلیق | 117 | شناسنامه ← |
| 129 |
عبدالعظیم
تهران
|
667/1 | محمد ابراهیم بن بهرام خرقانی | 1247ق | نستعلیق | 64 | شناسنامه ← |
| 130 |
سپهسالار
تهران
|
2220 | محمد رحیم بن محمد هادی نائینی | 1250ق | نسخ | 178 | شناسنامه ← |
| 131 |
رضوی
مشهد
|
23534 | بیکاتب | 1253ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 132 |
دانشگاه
اصفهان
|
152 | سید ابراهیم بن محمد کریم موسوی وشتانی | ذیقعده 1253ق | نستعلیق | 155 | شناسنامه ← |
| 133 |
امام صادق
اردکان یزد
|
124 | بیکاتب | 1253ق | نسخ | 177 | شناسنامه ← |
| 134 |
ادبیات
تهران
|
98 - ج | عبدالله بن کربلایی علی خبوشانی | 1256ق | نسخ | 164 | شناسنامه ← |
| 135 |
رضوی
مشهد
|
7362 | محمد رضا بن محمد شوشتری | پنجشنبه صفر 1257ق | نسخ | 157 | شناسنامه ← |
| 136 |
قمر بنی هاشم
دامغان
|
32/2 | محمد بن ملا عبدالوهاب خوری | 27 رجب 1260ق | نسخ | 147 | شناسنامه ← |
| 137 |
قمر بنی هاشم
دامغان
|
32/1 | محمدبن ملا عبدالوهاب خوری | غره رجب 1260ق | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 138 |
عمومی
ساری
|
96/1 | رمضان بن علی محمد | 1260ق | - | - | شناسنامه ← |
| 139 |
دانشگاه
تهران
|
1191/1 | محمد تقی بن محمد کاظم | محرم 1261ق | نسخ | 85 | شناسنامه ← |
| 140 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
9/1 | محمد علی بن میرزا حسن حسینی ایمن آبادی | سهشنبه ربیع الاول 1262ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 141 |
مدرسه غرب
همدان
|
10179 | نوروز علی بن محمد | 1262ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 142 |
مدرسه غرب
همدان
|
10025 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 143 |
نمازی
خوی
|
376/1 | محمد کاظم طسوجی | 1264ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 144 |
امام صادق
اردکان یزد
|
57 | حسن بن محمد ابراهیم یزدی اردکانی | جمعه اواخر ربیع الاول 1265ق | نستعلیق | 120 | شناسنامه ← |
| 145 |
حجتیه
قم
|
458 | محمد کاظم بن عبدالعلی | 1267ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 146 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
141 | بیکاتب | شنبه جمادی الاول 1268ق | نسخ | 136 | شناسنامه ← |
| 147 |
مروی
تهران
|
797 | محمد جعفر ساوچی | 1271ق، برای سید اعظم و فقیه اعلم میرزا محمد صالح | - | - | شناسنامه ← |
| 148 |
گلپایگانی
قم
|
824/2-5/114 | بیکاتب | سهشنبه دهه دوم صفر 1274ق | نسخ | 116 | شناسنامه ← |
| 149 |
فرید تنکابنی، عبدالوهاب
رامسر
|
6 | محمد شریف بن محمد نجف تنکابنی | 1274ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 150 |
نوربخش
تهران
|
56 | عبدالباقی بن محمد کاظم گیلانی | رمضان 1280ق | نستعلیق | 400 | شناسنامه ← |