شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
دهگان
اراک
|
298/1 | محمد بن میر علی محمد بن فخرالدین کزازی | 11 محرم 1211ق | نستعلیق | 223 | شناسنامه ← |
| 92 |
نمازی
خوی
|
313/2 | صادق بن باقر | ربیع الثانی 1215ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 93 |
فاضل
خوانسار
|
155 | زین العابدین بن کربلائی اسماعیل | 1217ق | نسخ | 97 | شناسنامه ← |
| 94 |
مدرسه غرب
همدان
|
4717/2 | محمد علی بن عبد الرحیم | چهارشنبه شوال 1218ق | - | - | شناسنامه ← |
| 95 |
مهدوی (کتابخانه)
قم
|
بدون شماره | علی محمد لنجانی | 1221ق | - | - | شناسنامه ← |
| 96 |
مجلس
تهران
|
8087/1 | عبدالله بن خان بابا | 1224ق | شکسته نستعلیق | 97 | شناسنامه ← |
| 97 |
حسینی قهستانی
قائن
|
29/1 | محمد بن علی اکبر بهلجردی قائنی خراسانی | 1225ق | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 98 |
امام صادق
قم
|
22 | عبدالله بن ابی تراب بن عبدالفتاح حسنی | سهشنبه 1 محرم 1225ق | نسخ | 176 | شناسنامه ← |
| 99 |
رضوی
مشهد
|
20035 | زین العابدین بن محمد الموسوی (سید زین العابدین خوانساری فرزند میرزا محمد باقر صاحب روضات) | 1226ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 100 |
ادبیات
تهران
|
198 | محمد بن ملا فضل قاینی دشت بیاضی | 1227ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 101 |
مرتضوی
مشهد
|
بدون شماره | ابوالقاسم بن عباس موسوی لاهیجی | سلخ رمضان 1227ق | - | - | شناسنامه ← |
| 102 |
دانشگاه
اصفهان
|
341/1 | علی اصغر بن علی مختار جرفادقانی مشهور به گلپایگانی | جمعه 2 ربیع الثانی 1229ق | نسخ | 85 | شناسنامه ← |
| 103 |
مفتی الشیعه
قم
|
25/1 | میرزا بابا بن حسینقلی اردبیلی | 19 رمضان 1229ق | نستعلیق | 90 | شناسنامه ← |
| 104 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
327 | محمد علی | جمعه از رجب 1231ق | نستعلیق | 200 | شناسنامه ← |
| 105 |
مرعشی
قم
|
7163/2 | حسن بن ابو المعصوم گلپایگانی کوکدی | 1231ق | نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 106 |
ادبیات
تهران
|
208/1 | بیکاتب | 9 رمضان 1232ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 107 |
موزه پارس
شیراز
|
بدون شماره | محمد لطیف بن عباس علی هاشمی | ذیحجه 1232ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 108 |
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
|
61/1 | محمد رفیع بن محمد رضا گلپایگانی | پنجشنبه از جمادی الاول 1234ق | نسخ | 125 | شناسنامه ← |
| 109 |
مرعشی
قم
|
8603 | محمد کریم بن مهدیقلی سرابی تبریزی | یکشنبه 3 جمادی الاول 1234ق | نسخ | 131 | شناسنامه ← |
| 110 |
مخطوطات و اسناد میبد
میبد
|
22 | محمد باقر بن حاجی محمد علی ندوشنی | جمعه 18 جمادی الثانی 1235ق | نستعلیق، نسخ | 171 | شناسنامه ← |
| 111 |
رضوی
مشهد
|
21295 | ابراهیم بن کریم | جمعه سلخ محرم 1235ق | نستعلیق، شکسته | 93 | شناسنامه ← |
| 112 |
ملی
تهران
|
4042/2 | حاجی محمد بن عبدالکریم هروی | 1236ق | نسخ | 248 | شناسنامه ← |
| 113 |
فیضیه
قم
|
1517/2 | بیکاتب | 1236ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 114 |
مدرسه خان
یزد
|
116/2 | قاسم بن محمد نصرآبادی | سهشنبه 7 شعبان 1237ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 115 |
گلپایگانی
قم
|
9010-59/230 | ابوطالب | سهشنبه 4 شوال 1237ق | نسخ | 202 | شناسنامه ← |
| 116 |
مسجد اعظم
قم
|
451 | بیکاتب | 1237ق | نستعلیق | 93 | شناسنامه ← |
| 117 |
مرکز مطالعات
قم
|
670/1 | بیکاتب | 1239ق | نسخ | 133 | شناسنامه ← |
| 118 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
729 | علی بن حسین قمی | شنبه 25 رمضان 1240ق | نسخ | 173 | شناسنامه ← |
| 119 |
فاضل قائینی
قم
|
بدون شماره | یوسف بن محمد باقر | 1240ق | - | - | شناسنامه ← |
| 120 |
امام جمعه
زنجان
|
بدون شماره | بیکاتب | ذیقعده 1241ق | - | - | شناسنامه ← |