تاریخ تذکره‌های فارسی، ج ۱، ص ۶۰۶

۶۰۶ تاریخ تذکره‌های فارسی ج ۱
ادامه‌ی «خیر البیان» از ص ۶۰۵
ولی در بعضی موارد مؤلف آن سهل‌انگاریهای عجیبی کرده است، از جمله اینکه در ترجمۀ قیدی شیرازی می‌نویسد: «قیدی بصفت تقوی و صلاح آراسته و بفضیلت و آداب علوم پیراسته بود، از غایت صلاح تخلص قیدی نموده، هوای هند در سر او افتاده، بعد از وصول بدان دیار نزد پادشاه معزز گردید، فیما بین مولانای مذکور و آصف خان ربط کلّی بهم رسیده مدتها بگفتن اشعار آبدار مواظبت داشت، و بمواید احسان اکابر آن دیار محظوظ بود، و بالاخره باجل طبیعی درگذشت». تقی الدّین کاشی که از معاصران ویست می‌نویسد: «... در مذهب اهل سنت و جماعت بغایت متعصب و مقید بود، در زمان ظهور دولت شاه اسماعیل ثانی از شیراز بدار السلطنۀ قزوین آمده و اظهار مذهب و عقیدۀ خود نمود و بواسطۀ اظهار این عقیده مشمول انعام آن پادشاه گشت، اما هنوز از خزانۀ افضال آن پادشاه سلیمان حشمت بهره‌مند نگشته بود که قضیۀ فوت آن پادشاه عادل سیرت دست داد، و مولانا از آن اظهار پشیمان شده خجلت‌زده و شرمسار از قزوین روی بدیار خود نهاد... الخ» و تقی الدّین اوحدی مؤلف عرفات می‌گوید: «... یک‌دو سال قبل از رفتن مخلص نوبت اول به شیراز، وی با قدری شیرازی تعشق می‌ورزید، و وی را جذب کرده با هم به هند رفتند، (در ترجمۀ قدری تاریخ این سفر را ۹۸۷ نوشته است) و مدتها با یکدیگر در آن اراضی سیاحت نموده عاقبت یک‌جهتانه با هم درگذشتند، وی در لاهور بخدمت اکبر پادشاه رسید، و جهت گفتارهای ناهنجار از رفتار ترقی بازماند» و به‌طوری‌که امین احمد رازی در ترجمۀ قدری شیرازی نوشته است: «در هنگام معاودت چشم بد روزگار بدو رسیده در دریای زخّار عمان طعمۀ نهنگ جان‌ستان گردید» که درین سفر قیدی هم با وی بوده و بقول تقی اوحدی عاقبت یک‌جهتانه با هم درگذشتند. و نیز مؤلف خیر البیان در ترجمۀ حالتی ترکمان می‌نویسد: «قاسم بیگ حالتی در اصل یزدی است، و برادر میرزا محمد حکیم است، و در مبادی حال بتحصیل علوم و کسب کمال سعی جمیل نموده، پایۀ سخنوری و رتبۀ
۶۰۶

گزارش اشکال یا پیشنهاد