شناسنامه کتابشناختی اثر
تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
886 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 215
تا 225
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
نحو
عناوین دیگر و همتراز:
ترکیب خالد
(tarkīb-u xālid)
ترکیب الالفیة
(tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به:
الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپهای اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه)
کشف الظنون 154/1 و 483/1
هدية العارفين 343/5 و 344
فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1
معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1
مكتبة امير المومنین 268/1
مشار عربی ص 182
متن فنخا
● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم
انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ...
چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
[دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]
نسخههای خطی این اثر
181 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
بحرالفضائل
همدان
|
2 | بیکاتب | قرن 10 یا 11 | نستعلیق | 219 | شناسنامه ← |
| 2 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
3185 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 410 | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
7597 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 235 | شناسنامه ← |
| 4 |
فیضیه
قم
|
665 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 219 | شناسنامه ← |
| 5 |
گلپایگانی
قم
|
5264-26/144 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 151 | شناسنامه ← |
| 6 |
صادقیه
دامغان
|
92 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 7 |
وزیری
یزد
|
1619 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 150 | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
13712 | بیکاتب | اوایل قرن 11 | نسخ | 226 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
15250 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 131 | شناسنامه ← |
| 10 |
مدرسه رضویه
قم
|
100 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 200 | شناسنامه ← |
| 11 |
روضاتی
اصفهان
|
165 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 12 |
سپهسالار
تهران
|
6750 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
16674 | ابن محمد شریف تبریزی | شعبان 1011ق | نسخ | 197 | شناسنامه ← |
| 14 |
الهیات
مشهد
|
21689 | بیکاتب | سهشنبه 11 جمادی الثانی 1019ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
15695 | علی بن محمد حسن انصاری | 1033ق | نسخ | 80 | شناسنامه ← |
| 16 |
عاطفی، حسن
کاشان
|
بدون شماره | بیکاتب | 16 محرم 1040ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 17 |
رضوی
مشهد
|
14880 | حیدر | 1042ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
14909 | عصام الدين بن على العصامی | ذیقعده 1043ق | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 19 |
الهیات
مشهد
|
98 | بیکاتب | دوشنبه 17 شوال 1058ق | نسخ | 143 | شناسنامه ← |
| 20 |
مولوی
مشهد
|
98 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
سپهسالار
تهران
|
6752 | بیکاتب | شنبه آخر شوال 1070ق | نسخ | 144 | شناسنامه ← |
| 22 |
جابری انصاری
اصفهان
|
33 | بیکاتب | 1071ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 23 |
ملک
تهران
|
5496 | محمد جان بن استاد محمد قاینی | 22 صفر 1077ق | نسخ | 209 | شناسنامه ← |
| 24 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
5434 | بیکاتب | 22 محرم 1079ق | نسخ | 265 | شناسنامه ← |
| 25 |
گلپایگانی
قم
|
5229-26/109 | عبدالله بن حسین خاقانی | شنبه 10 جمادی الثانی 1081ق | - | 152 | شناسنامه ← |
| 26 |
فرهنگ و هنر
مشهد
|
ب-41 | بیکاتب | 1084ق، اهدایی: جواد شجیعی، مهر 1336 | نستعلیق | 254 | شناسنامه ← |
| 27 |
جلیلی
کرمانشاه
|
235 | محمد بن محمد مومن ابهری | 1086ق | نسخ | 190 | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
25801 | استرآبادی، اسماعیل بن مراد | 1086ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 29 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
71 | محمد بن ... عاملی | 12 جمادی الاول 1087ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 30 |
مرکز مطالعات
قم
|
287 | محمد شفیع | 8 شوال 1088ق | نسخ | 187 | شناسنامه ← |