نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب

tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: 886 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 9، ص 215 تا 225
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترکیب خالد (tarkīb-u xālid) ترکیب الالفیة (tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه) کشف الظنون 154/1 و 483/1 هدية العارفين 343/5 و 344 فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1 معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1 مكتبة امير المومنین 268/1 مشار عربی ص 182

متن فنخا

● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672) تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است. آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی [دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]

نسخه‌های خطی این اثر

181 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
بحرالفضائل
همدان
2 بی‌کاتب قرن 10 یا 11 نستعلیق 219 شناسنامه ←
2
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
3185 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 410 شناسنامه ←
3
مجلس
تهران
7597 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 235 شناسنامه ←
4
فیضیه
قم
665 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 219 شناسنامه ←
5
گلپایگانی
قم
5264-26/144 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 151 شناسنامه ←
6
صادقیه
دامغان
92 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 118 شناسنامه ←
7
وزیری
یزد
1619 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 150 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
13712 بی‌کاتب اوایل قرن 11 نسخ 226 شناسنامه ←
9
رضوی
مشهد
15250 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 131 شناسنامه ←
10
مدرسه رضویه
قم
100 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 200 شناسنامه ←
11
روضاتی
اصفهان
165 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
12
سپهسالار
تهران
6750 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
13
رضوی
مشهد
16674 ابن محمد شریف تبریزی شعبان 1011ق نسخ 197 شناسنامه ←
14
الهیات
مشهد
21689 بی‌کاتب سه‌شنبه 11 جمادی الثانی 1019ق نسخ - شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
15695 علی بن محمد حسن انصاری 1033ق نسخ 80 شناسنامه ←
16
عاطفی، حسن
کاشان
بدون شماره بی‌کاتب 16 محرم 1040ق شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
17
رضوی
مشهد
14880 حیدر 1042ق نستعلیق - شناسنامه ←
18
مرعشی
قم
14909 عصام الدين بن على العصامی ذیقعده 1043ق نسخ 100 شناسنامه ←
19
الهیات
مشهد
98 بی‌کاتب دوشنبه 17 شوال 1058ق نسخ 143 شناسنامه ←
20
مولوی
مشهد
98 نامشخص - - - شناسنامه ←
21
سپهسالار
تهران
6752 بی‌کاتب شنبه آخر شوال 1070ق نسخ 144 شناسنامه ←
22
جابری انصاری
اصفهان
33 بی‌کاتب 1071ق نستعلیق - شناسنامه ←
23
ملک
تهران
5496 محمد جان بن استاد محمد قاینی 22 صفر 1077ق نسخ 209 شناسنامه ←
24
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
5434 بی‌کاتب 22 محرم 1079ق نسخ 265 شناسنامه ←
25
گلپایگانی
قم
5229-26/109 عبدالله بن حسین خاقانی شنبه 10 جمادی الثانی 1081ق - 152 شناسنامه ←
26
فرهنگ و هنر
مشهد
ب-41 بی‌کاتب 1084ق، اهدایی: جواد شجیعی، مهر 1336 نستعلیق 254 شناسنامه ←
27
جلیلی
کرمانشاه
235 محمد بن محمد مومن ابهری 1086ق نسخ 190 شناسنامه ←
28
رضوی
مشهد
25801 استرآبادی، اسماعیل بن مراد 1086ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
29
مدرسه صدر بازار
اصفهان
71 محمد بن ... عاملی 12 جمادی الاول 1087ق نسخ 188 شناسنامه ←
30
مرکز مطالعات
قم
287 محمد شفیع 8 شوال 1088ق نسخ 187 شناسنامه ←