نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب

tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: 886 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 215 تا 225
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترکیب خالد (tarkīb-u xālid) ترکیب الالفیة (tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه) کشف الظنون 154/1 و 483/1 هدية العارفين 343/5 و 344 فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1 معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1 مكتبة امير المومنین 268/1 مشار عربی ص 182

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672) تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است. آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی [دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]

نسخه‌های خطی این اثر

181 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
مرکز احیاء
قم
30 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 157 شناسنامه ←
92
گوهرشاد
مشهد
641/2 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
93
امام عصر
شیراز
80 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 106 شناسنامه ←
94
مرکز احیاء
قم
3171 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 195 شناسنامه ←
95
عبدالعظیم
تهران
677/1 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 119 شناسنامه ←
96
مدرسه صدر بازار
اصفهان
765 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 169 شناسنامه ←
97
گلپایگانی
قم
2515-13/195 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته 145 شناسنامه ←
98
مجلس
تهران
1915/1 زین العابدین تاکری نوری قرن 13 شکسته نستعلیق 140 شناسنامه ←
99
مروی
تهران
585 بی‌کاتب 13 - - شناسنامه ←
100
مجلس
تهران
11611 بی‌کاتب 16 شعبان 1202ق نستعلیق، نسخ 121 شناسنامه ←
101
معصومیه
قم
25/4-6209 محمود بن عبدالله ذیحجه 1202ق نسخ - شناسنامه ←
102
ملی
شیراز
87-ش/265 محمد بن عبدالله بن محمد گله داری 1203ق نسخ 168 شناسنامه ←
103
رضوی
مشهد
12670 بی‌کاتب شوال 1204ق نسخ 133 شناسنامه ←
104
گلپایگانی
قم
2255-12/145 حسن برای ملاحسن ربیع الثانی 1209ق نسخ 300 شناسنامه ←
105
ملک
تهران
6359 عبدالمؤمن بن محمد بن شعبان ذیقعده 1213ق نسخ 95 شناسنامه ←
106
رضوی
مشهد
3788 بی‌کاتب یک‌شنبه 28 ذیقعده 1215ق نسخ 136 شناسنامه ←
107
گلپایگانی
قم
8848/2-59/68 بی‌کاتب شنبه 1 جمادی الاول 1217ق نسخ 102 شناسنامه ←
108
مرکز احیاء
قم
3172 خداداد بن محمد علی دهنوی 1219ق نسخ 113 شناسنامه ←
109
ملی
تهران
4506 حسن المدعو بالباقر مبارکه لنجان 1219ق نسخ 203 شناسنامه ←
110
سپهسالار
تهران
3199 بی‌کاتب 1221ق شکسته نستعلیق 155 شناسنامه ←
111
ملی
تهران
4437 بی‌کاتب 1222ق نسخ 127 شناسنامه ←
112
عمومی
مراغه
142/1 محمدجعفر بن کربلایی آقای مراغی جمادی الاول 1222ق نسخ - شناسنامه ←
113
مدرسه صادقیه
سمنان
24 علی اصغر بن غلامعلی مازندرانی یک‌شنبه 8 شعبان 1222ق نستعلیق 196 شناسنامه ←
114
ملی
تهران
1026 بی‌کاتب 1224ق نسخ 235 شناسنامه ←
115
رضوی
مشهد
23037 بی‌کاتب 1224ق نسخ - شناسنامه ←
116
رضوی
مشهد
15344 بی‌کاتب 1224ق نسخ - شناسنامه ←
117
مرکز احیاء
قم
369 عبدالکریم پنج‌شنبه از شعبان 1224ق نسخ 230 شناسنامه ←
118
حجتیه
قم
261/3 بی‌کاتب 1225ق نسخ - شناسنامه ←
119
عبدالعظیم
تهران
407 بی‌کاتب 1231ق نسخ 192 شناسنامه ←
120
دانشگاه
اصفهان
239 بی‌کاتب پنج‌شنبه شعبان 1232ق نسخ - شناسنامه ←