شناسنامه کتابشناختی اثر
تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
886 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 215
تا 225
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
نحو
عناوین دیگر و همتراز:
ترکیب خالد
(tarkīb-u xālid)
ترکیب الالفیة
(tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به:
الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپهای اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه)
کشف الظنون 154/1 و 483/1
هدية العارفين 343/5 و 344
فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1
معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1
مكتبة امير المومنین 268/1
مشار عربی ص 182
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم
انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ...
چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
[دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]
نسخههای خطی این اثر
181 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
مدرسه خان
یزد
|
74 | محمد باقر بن حسن قلی الموتی | 15 رمضان 1111ق | نسخ | 184 | شناسنامه ← |
| 62 |
ملی
تهران
|
2624 | بیکاتب | 1113ق | نسخ | 389 | شناسنامه ← |
| 63 |
وزیری
یزد
|
954 | سید میر محمد قاسم محمد حسینی | 1115ق | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 64 |
سپهسالار
تهران
|
6751 | بیکاتب | 1115ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 65 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
499 | بیکاتب | جمعه 14 جمادی الاول 1117ق | نستعلیق، نسخ | 224 | شناسنامه ← |
| 66 |
ملک
تهران
|
2953 | بیکاتب | ذیحجه 1119ق | نسخ | 193 | شناسنامه ← |
| 67 |
مهدوی
تهران
|
681 | عبدالحمید بن محمد مهدی اشتهاردی | یکشنبه 6 ربیع الاول 1120ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 68 |
گلپایگانی
قم
|
8136/1-55/106 | ابراهیم ابن حاجی | جمعه ربیع الثانی 1122ق | نسخ | 123 | شناسنامه ← |
| 69 |
رضوی
مشهد
|
8560 | محمد علی ابن هبة الله | جمادی الثانی 1127ق، به جهت فرزند خود محمد مهدی | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 70 |
گوهرشاد
مشهد
|
779 | علی اکبر | 1127ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 71 |
ادبیات
مشهد
|
63 فیاض | محمد شفیع بن محمد صلاح هروی | 1128ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 72 |
الهیات
مشهد
|
78 | بیکاتب | رجب 1133ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 73 |
فیاض
تهران
|
150 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 74 |
الهیات
مشهد
|
20401/2 | بیکاتب | پنجشنبه 8 جمادی الاول 1147ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 75 |
ملی
تهران
|
3832 | محمد شریف بن فرهاد | 1188 و 1191ق | نسخ | 152 | شناسنامه ← |
| 76 |
مولوی
مشهد
|
78 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 77 |
مجلس
تهران
|
5988 | بیکاتب | 1191ق | نسخ | 396 | شناسنامه ← |
| 78 |
وزیری
یزد
|
2078 | حسینی | 1197ق | نسخ | 159 | شناسنامه ← |
| 79 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1491/1 | بیکاتب | جمعه 28 جمادی الاول 1199ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 80 |
مدرسه حکیم
شیراز
|
بدون شماره | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 81 |
ملی
تهران
|
3770/4 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 82 |
ملی
تهران
|
6248 | عبدالحسین بن کاظم اصفهانی | قرن 13 | نسخ | 200 | شناسنامه ← |
| 83 |
رضوی
مشهد
|
19954 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 84 |
گوهرشاد
مشهد
|
747/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 85 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
105 | محمدبن علی سرچاهی | قرن 13 | نسخ | 125 | شناسنامه ← |
| 86 |
ملک
تهران
|
5829 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 172 | شناسنامه ← |
| 87 |
معصومیه
قم
|
43/4-5794 | بیکاتب | قرن 12 و 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 88 |
گلپایگانی
قم
|
4202-21/122 | عشور علی استرآبادی | 3 جمادی الثانی 1200ق | نسخ | 158 | شناسنامه ← |
| 89 |
سپهسالار
تهران
|
6748/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 78 | شناسنامه ← |
| 90 |
مرکز احیاء
قم
|
3185 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 197 | شناسنامه ← |