ترجمۀ مؤلف بقلم خود وی
خاتمه در ذکر احوال و اشعار مؤلف: حقیر فقیر سراپا تقصیر را اسم علی اکبر و بجزو اخیر اسم مشتهر، متخلص به بسمل، اجداد حقیر که اباعن‌جد از زمرۀ علمای عظام و فضلای ذوی المجد و الاحترام مرجع سلاطین و ملجأ مساکین بوده اصل بعضی از ایشان از عراق عجم و برخی از خراسان و در عهد دولت صفویه در دارالسلطنۀ اصفهان متوطن، در فتنۀ افغان از آن بلدۀ فاخره نهضت و دار العلم شیراز را مسکن ساخته، والد ماجد طاب ثراه و جعل الجنة مثواه در آن خاک پاک متولد و حقیر نیز در آنجا تولد یافته، چندی در مدرسۀ حکیم شیراز که مدرس آن بعض از گذشتگان فقیر بودند مسکن داشتم، و از بخشایش خالق بقدر الحال بکسب کمال و تحصیل علوم بمتابعت اسلاف خویش خاطر می‌گماشتم، مدتی عمر صرف نحو نمودم و زمانی زبان بمنطق گشودم، روزی چند گوی معانی بدیع از میدان بیان ربودم، در فنون ریاضی ریاضات کشیدم، و گلهای بی‌خار از ریاض دفاتر استادان چیدم، از حکیمان دانشمند قواعد عقلی را با دلّه و براهین شنیدم، اشاراتم شفای دل دردمند شد، و درک مقاصدم نجات جان مستمند، شوارق تجریدم بحکمت عین رساند، و هدایتم بمواقف مشاعر و مشارق انوار کشاند، اسفارم مجلی مرآت عقل آمد، و دلم پس از آن جویای قواعد نقل، مدارک مسالک شرایع را طالب گشتم، و مفاتیح ابواب مجالس دروس را راغب، لمعۀ ارشاد را بمناهج کافی جستم و بوسیلۀ بحار رسائل زنگ شکوک از مرآت دل بنهجی وافی شستم، تا منتهای معالم اصولم در تهذیب قوانین مسائل بکف کفایت رسید، و از فحول استادان رجال صحت و ضعف خبری چند شنید، با گوشه‌نشینان صوف‌پوش و دیوانگان عالم هوش گاهی نشستم، و در خلوت استفادت در خودبینی بر روی دل بستم، در عرصۀ جهان بسی خوب و زشت دیدم، و بسی سخنان مقبول و مردود گفتم و شنیدم، تا از بخشش بخشایندۀ بی‌منت بقدر مقسوم از انواع علوم بهره‌ور، و نخل مرادم با ثمار خوشگوار دانش و بینش مثمر آمد، گاهی از تعلیم و تعلم فارغ نبودم، و در تمام عمر جز طریق کسب هنر نپیمودم، همیشه مجالستم با ارباب کمال