جز كتاب اللّه و عترت ز احمد مرسل نمانديادگارى كو توان در روز محشر داشتناز گذشت مصطفاى مجتبى جز مرتضىعالم دين را نيارد كس معمّر داشتناز پس سلطان ملك شه چون نمىدارى رواتاج و تخت پادشاهى جز كه سنجر داشتناز پس سلطان دين پس چون روا دارى همىجز على و عترتش محراب و منبر داشتنثمّ إلى أن ذكر فى أواخر القصيدة:اى سنائي وارهان خود را كه نازيبا بوددايه را بر شيرخواره مهر مادر داشتنبندگى كن آل ياسين را بجان تا روز حشرهمچو بىدينان نبايد روى اصفر داشتنزيور ديوان خودساز اين مناقب را از آنكچارهئى نبود عروسان را ز زيور داشتنثمّ انّه قدّس سرّه نسب الى الحكيم المعظّم عليه هذه الرباعيّة و لنعم ما قال:در باغ لطافت نبى چاربه استوين چاربه لطيف و دربار به استآن به كه در أوّلست ز آن چاربه استو آن به كه در آخر است ز آن چاربه استمما ينسب إليه أيضا هذه الرباعيّة:خدايا ز خوانى كه از بهر خاصانكشيدى نصيب من بىنوا كواگر مىفروشى بهايش كه داد استو گر بىبها ميدهى بخش ما كوو قال صاحب «حبيب السّير» بعد ذكره الرّجل بعنوان أبى المجد مجدود بن آدم الغزنوى، و نقله حكاية سبب توبته عن كتاب «نفحات الجامىّ» ( ۱ ) و قصّة إنشاده قصيدة فى
( ۱ ) در نفحات مسطور است كه سبب توبۀ سنائى اين شد كه در زمستانى كه سلطان محمود جهت تسخير نمودن بعضى از بلاد كفّار از غزنين بيرون رفته بود سنائى در مدح محمود قصيدهاى در سلك نظم كشيده متوجّه اردوى وى شده بعرض رساند، در أثناء راه بدر گلخنى رسيد كه يكى از مجذوبان مشهور بلاى خوار، ساقى خود را مىگفت قدحى پر كن به كورى چشم محمود سبكتكين، ساقى گفت محمود پادشاهى است مسلمان، و بأمر جهاد اشتغال دارد، لاى خوار گفت مرديست بسيار ناخشنود، آنچه در تحت حكومت وى آمده ضبط نمىتوان كرد ميرود كه مملكت ديگر گيرد، آن قدح را در كشيده گفت قدحى -ديگر پر كن به كورى سنائى شاعر، ساقى گفت سنائى مردى فاضل و لطيف طبع است لاى خوار گفت اگر وى از لطف طبع دردى به كارى اشتغال نمودى كه وى را بكار آيد، گزافى چند در كاغذى نوشته كه به هيچ كار نمىآيد و نمىداند كه او را براى چه كار آفريدهاند، سنائى از شنيدن اين سخنان متغير گشته از خواب غفلت بيدار شد بسلوك مشغول گشت،
(*) له ترجمة فى: تاريخ الاسلام ۱۳۶:۵، تذكرة الحفاظ ۱۰۲:۱، تنقيح المقال ۱۳۲:۳، تهذيب التهذيب ۴۶۵:۹، حلية الاولياء ۳۶۰:۳، صفة الصفوة ۷۷:۲، غاية النهاية ۲۶۲:۲، معجم الشعراء ۴۱۳، وفيات الاعيان ۳۱۷:۳