آغاز: الحمد للّٰهرب العالمین... و أقول و أنا العبد الفقیر إلی عفو اللّٰه.
نسخهها:
۱۶۲۸۵. قم، مرعشی: ۳۸۱۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، ۲۵ شوال ۱۰۶۹ ق، رسالۀ پنجم مجموعه [فهرست مرعشی: ۱۹۶/۱۰].
۲۵۶۲. منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة
(عربی)
از: حبیب اللّٰه بن محمد هاشم خویی (م ۱۳۲۴ ق)
شرح مهم و معروفی بر نهج البلاغة است که تا خطبه ۲۰۹ از باب خطب را در شش جلد شرح کرده است. مؤلف دراین شرح مطالب فلسفی، تاریخی، اعتقادی و ادبی بسیاری آورده و در هر بخش قطعهای از اصل را نقل و با عناوین «اللغة، الإعراب، المعنی و الترجمة» شرح میدهد. تاریخ اتمام تألیف جلدهای کتاب چنین است:
ج ۱. شب عید غدیر ۱۳۰۰ ق؛ ج ۲. بیستم ربیع الآخر ۱۳۰۳ ق؛ ج ۳. سلخ ذی قعده ۱۳۰۶ ق؛ ج ۴. دوشنبه ۲۴ جمادی الآخر ۱۳۱۳ ق؛ ج ۵. سیزدهم ذی قعده ۱۳۱۷ ق؛ ج ۶. یکشنبه دوم رمضان ۱۳۲۱ ق.
این کتاب دارای مقدمۀ طولانی و نیکویی در چند بحث پیرامون بعضی از مباحث ادبی است که در شرح بدانها نیاز میباشد. مؤلف در آغاز، کتاب را به مظفر الدین شاه قاجار و محمد علی میرزا ولیعهد او تقدیم کرده است.
قسمتهای ناقص این شرح توسط مرحوم میرزا خلیل کمرهای و استاد حسن زادۀ آملی، تکمیل گردیده و در نهایت این شرح در ۲۲ جلد به قطع وزیری (۱۵ جلد تألیف خویی، ۲ جلد تألیف کمرهای، ۵ جلد تألیف استاد حسن زادۀ آملی) به چاپ رسیده است.
[الذریعة: ۱۵۷/۲۳؛ التراث العربی: ۲۸۶/۵؛ مشار عربی: ۹۲۶؛ مشار فارسی:
۵۰۳۵/۴]
آغاز: الحمد للّٰهالذی عجزت عن إدراکه المشاعر و العیون بمشاهدة العیان.