منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة
ج ۶، ص ۱۵۱–۱۵۲، ش ۲۵۶۲
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۶، ص ۱۵۱–۱۵۲، ش ۲۵۶۲
۲۵۶۲. منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة
(عربی)
از: حبیب اللّٰه بن محمد هاشم خویی (م ۱۳۲۴ ق)
شرح مهم و معروفی بر نهج البلاغة است که تا خطبه ۲۰۹ از باب خطب را در شش جلد شرح کرده است. مؤلف دراین شرح مطالب فلسفی، تاریخی، اعتقادی و ادبی بسیاری آورده و در هر بخش قطعهای از اصل را نقل و با عناوین «اللغة، الإعراب، المعنی و الترجمة» شرح میدهد. تاریخ اتمام تألیف جلدهای کتاب چنین است:
ج ۱. شب عید غدیر ۱۳۰۰ ق؛ ج ۲. بیستم ربیع الآخر ۱۳۰۳ ق؛ ج ۳. سلخ ذی قعده ۱۳۰۶ ق؛ ج ۴. دوشنبه ۲۴ جمادی الآخر ۱۳۱۳ ق؛ ج ۵. سیزدهم ذی قعده ۱۳۱۷ ق؛ ج ۶. یکشنبه دوم رمضان ۱۳۲۱ ق.
این کتاب دارای مقدمۀ طولانی و نیکویی در چند بحث پیرامون بعضی از مباحث ادبی است که در شرح بدانها نیاز میباشد. مؤلف در آغاز، کتاب را به مظفر الدین شاه قاجار و محمد علی میرزا ولیعهد او تقدیم کرده است.
قسمتهای ناقص این شرح توسط مرحوم میرزا خلیل کمرهای و استاد حسن زادۀ آملی، تکمیل گردیده و در نهایت این شرح در ۲۲ جلد به قطع وزیری (۱۵ جلد تألیف خویی، ۲ جلد تألیف کمرهای، ۵ جلد تألیف استاد حسن زادۀ آملی) به چاپ رسیده است.
[الذریعة: ۱۵۷/۲۳؛ التراث العربی: ۲۸۶/۵؛ مشار عربی: ۹۲۶؛ مشار فارسی:
۵۰۳۵/۴]
آغاز: الحمد للّٰهالذی عجزت عن إدراکه المشاعر و العیون بمشاهدة العیان.
نسخهها:
۱/۱۶۲۸۶. تهران، ملی تهران: ۷۰۷ /ع، جلد اول، آغاز: برابر نمونه، نسخ، میرزا حبیب اللّٰه خویی (مؤلف)، ۱۳۰۰ ق، ۳۳۰ برگ [فهرست ملی تهران: ۱۶۹/۸].
۲/۱۶۲۸۷. قم، مرعشی: ۷۰۸۱، جلد اول، آغاز: برابر نمونه، نسخ معرب و نستعلیق، میرزا حبیب اللّٰه خویی (مؤلف)، بدون تاریخ کتابت، متن نسخ معرب، ۲۵۰ برگ [فهرست مرعشی: ۲۴۰/۱۸].
۳/۱۶۲۸۸. قم، مرعشی: ۷۰۸۲، جلد دوم، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۷۶ برگ [فهرست مرعشی: ۲۴۱/۱۸].
۴/۱۶۲۸۹. قم، مرعشی: ۷۰۸۳، جلد سوم، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۷۲ برگ [فهرست مرعشی: ۲۴۲/۱۸].
۵/۱۶۲۹۰. قم، مرعشی: ۷۰۸۴، جلد چهارم، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۸۴ برگ [فهرست مرعشی: ۲۴۲/۱۸].
۶/۱۶۲۹۱. قم، مرعشی: ۷۰۸۵، جلد پنجم، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۸۸ برگ [فهرست مرعشی: ۲۴۲/۱۸].
۷/۱۶۲۹۲. قم، مرعشی: ۷۰۸۶، جلد ششم، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۸۰ برگ [فهرست مرعشی: ۲۴۳/۱۸].