خلق لحاجة لم یخلق إلا من یستعین به علی حاجته و لکان ینبغی أن یخلق أضعاف ما خلق لان الاعوان کلما کثروا کان صاحبهم أقوی، و الحاجة یا عمران لا یسعها لانه لم یحدث من الخلق شیئا إلا حدثت فیه حاجة اخری و لذلک أقول: لم یخلق الخلق لحاجة، و لکن نقل بالخلق الحوائج بعضهم إلی بعض و فضل بعضهم علی بعض بلا حاجة منه إلی من فضل و لا نقمة منه علی من أذل، فلهذا خلق. قال عمران: یا سیدی هل کان الکائن معلوماً فی نفسه عند نفسه قال الرضا علیه السلام: إنما تکون المعلمة بالشیء لنفی خلافه و لیکون الشیء نفسه بما نفی عنه موجودا...
الحدیث». ( ۱ ) علامه مجلسی در بارۀ حدیث عمران صابی میگوید: این سؤال و جواب، بسیار مبهم و پیچیده است و چهار وجه در حل آن به نظر میرسد که هیچ یک خالی از اشکال نیست ( ۲ ) . مختاری در شرح حاضر به وجوه بیان شده توسط مجلسی ایراد گرفته و به آنها مشروحاً پاسخ میدهد.
چاپ: میراث حدیث شیعه، دفتر هفتم، با تصحیح آقای علیرضا هزار.
آغاز: بسمله فی حدیث طویل فی باب مناظرة الرضا علیه السلام مع أرباب الملل.
نسخهها:
۱۰۰۹۶. مشهد، آستان قدس رضوی: ۷۹۳۴، آغاز: برابر نمونه، نستعلیق، بهاء الدین محمد حسینی (مؤلف)، ۱۱۰۹ ق، «۳ ص» ۲ برگ [فهرست آستان قدس: ۲۸۷/۱۴].
۱۷۶۹. شرح حدیث عمران صابی
(فارسی)
از: محمد جعفر بن محمد تقی برغانی (۱۳۰۶ ق)
شرح عباراتی از حدیث عمران صابی است آنجا که امام رضا علیه السلام میفرماید:
«العبارات کلها من اللّٰه». در این رساله، سخن از سکون ارض و رکن رابع، مفصلاً به میان آمده و روز جمعه سلخ ماه شوال ۱۲۸۲ ق به پایان رسیده است.
آغاز: الحمد للّٰهخالق البریات و مبدع الذوات و الصفات.