فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۶، ص ۸۹۴

۸۹۴ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۶
rūznāmehā-ye hendūstān (t.) حائری صدرالمعالی، حسین بن رضا، - ۱۳۳۶ قمری hā’erī sadr-ol-ma‘ālī, hoseyn ebn-e rezā (- 1918) حسین خان شیرازی از مترجمان دارالترجمه ناصرالدین شاه و ظل السلطان بوده و برای آنها روزنامه‌های هندی را ترجمه نموده است که نسخه‌های آن در کتابخانه ها موجود است. [فهرستواره منزوی ۵۱۹/۱-۵۲۰] ۱. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: ۱۸۵۸۵ آغاز: ترجمه از روزنامجات هند. صورت تحریر یکی از علما و دانشوران است که در باب علم و با عمل نوشته. اینمطلب برای عموم اهالی دنیا اظهر من الشمس است که؛ انجام: محمد احمد یرون آمده داخل دائره اطاعت خدیو شده خود محمد احمد را هم بحکومت تسلیم نمایند. نگارش و ترجمه چاکر دعاگو سید حسین شیرازی از هندی شهر جمادی الاول ۱۳۰۱. ترجمه مقالاتی از روزنامه‌های هند که مترجم در سال ۱۳۰۱ هجری قمری انجام داده است. مطالب و عنوان آنها به شرح زیر است: ۱. (بدون عنوان)، آغاز: «اینمطلب برای عموم اهالی دنیا اظهر من الشمس است.» (گزارشی است از اینکه غربی‌ها وحشی بوده‌اند و بر اثر علم با عمل متمدن شده‌اند)، ۲. توصیف دانشمندان فرنگ از دین اسلام، آغاز: «شرح مسطور در ذیل را در جواب طیمس انگلیسی نوشته‌اند. صاحب من -چون صاحب روزنامه لندن طیمس یک آرتیکل مذهبی در روزنامه خود انتشار داده بود و صاحب روزنامه نور افشان هم همان مضمون را بعینها درج روزنامه خود نموده و ... در جواب هر دو صاحبان روزنامه بنویسم مستدعی است حرفا بحرف درج اخبار کوه نور بنمائید.»، ۳. رنگون، آغاز: «نامه نگار از روزنامه فريد الاخيار منطبعه رنگون نقل می‌نماید که وقایع نگار مقیمه در شهر مندله پای تخت بیرما می‌نویسد که چند روز قبل پادشاه بیرما مریض شد.» (منجمین برای پادشاه و بیماری او قرانی تصور کرده و برای رفع آن کارهای کودکانه‌ای پیشنهاد کرده که در این مقاله آمده است)، ۴. سودان، آغاز: «فتنه محمد احمد که دعوی مهدویت نمود او را بنام متمهدی یعنی مهدی دروغی یاد می‌کنند در بلاد جنوبی رود نیل چندیست خیال دانشمندان و ارباب پلتیک را متوجه سودان نموده و بیشتر مسطورات روزنامه ها عبارت از وقایعی است که درین ناحیه واقع می‌شود.» (مترجم برای فهم مطلب در باره آفریقا توضیحاتی داده است و سپس به مطالب و عنوان‌های زیر پرداخته است)، ۵. شرایط و لوازم امنیت سودان، آغاز: «صورت مندرجه در ذیل را بیک پاشا باداره روزنامه پامال گارت ارسال داشته و مشارالیه شرح آنرا مفصلا طبع و نشر نموده است.» (گزارش راه حل‌های آرام نمودن سودان)، ۶. اخبار اخیره تازه: گزارشی از آخرین خبرهای فته محمد احمد است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (مترجم)، تا: جمادی الاول ۱۳۰۱ق؛ مجدول؛ کاغذ: آبی، جلد: مقوایی، ۲۷گ، ۱۴ سطر (۱۲×۲۳)، اندازه: ۲۱×۳۰سم [ف: ۵۱ - ۴۳] ۲. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: ۴۲ آغاز: شرح احوال سید جمال الدین افغانی. اخبار نگار کوه نور لاهور نقل؛ انجام: تقریبا بیست و دو ذرع ارتفاع این بتخانه بود و آثار قدیمه دانسته می‌شد خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده ۱۳۰۲ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج زرد، ۱۶۰گ، ۱۱ سطر، اندازه: ۱۶×۲۱سم [مؤید: ۳ - ۵۸۸] ۳. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: ۷۷۹۳ آغاز: نگارنده کوه نور می‌نگارد که مضامین مندرجه ذیل را یکی از دانشوران درباره وضع قدیمه اهالی هندوستان و حالات حالیه ایشان نگاشته چون خالی از لطف نبود برای هدیه ناظرین؛ انجام: به همان جائی که دارند قناعت دارند تا آنکه رفته ما بین خودشان این قدر زد و خورد نموده تا آنکه نیست و نابود شوند آن وقت اطمینان کاملی برای مصر حاصل خواهد شد. یکی دیگر از مجلدات آن ترجمه ها می‌باشد که برای ظل السلطان ترجمه شده؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی‌تا؛ جلد: تیماج قهوه‌ای، ۹۰گ، ۱۲سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۰سم [ف: ۲۶ - ۲۷۵] ۴. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: ۳۶۶۰ آغاز: کتابچه اول ترجمه روزنامجات هندوستان مصر و احوال حالیه آنجا نگارنده کوه نور منطبعه لاهور مینویسد چندی قبل یک ارتیکلی در خصوص واقعات و آفات حالیه مصر درج اخبار نموده؛ انجام: سپاهیان پولیس برای اطفای آن سعی و کوشش بسیار نمودند لیکن فایده نبخشید ترجمه چاکر و دعاگوی دولت ابد آید سید حسین مترجم شیرازی و تحریر چاکر جان نثار میرزا محمد قزوینی منشی دارالترجمه خاصه همایونی فی دهم شهر رجب المرجب ۱۳۰۱ خط: نستعلیق درشت خط، کا: محمد قزوینی عاشوری منشی دارالترجمه، تا: ۱۳۰۰ق؛ ۴۸ص، ۱۳ سطر، اندازه: ۲۲×۳۴سم [ف: ۱۰ - ۱۵۹۱] ۵. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: ۹۹۹ آغاز: نامه نگار اوده اخبار منطبعه لكنهو از روزنامه استاندرو نقل مینماید؛ انجام: اهالی هند همه پریشان و به نان شب محتاج و دولت مطلقا در خیال نیست اخبار راجع به روس و مرو؛ خط: نستعلیق خوش، بی‌کا، تا: قرن ۱۴؛ تمام کتاب وسیله میرزا فتح اله در صفر ۱۳۰۲ برای ظل السلطان قرائت شده؛ ۱۲۳ص، ۱۱ سطر (۹×۱۴)، اندازه: ۱۴×۲۱سم [ف: ۱۱۶] ۶. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: ۹۹۷ آغاز: مراسلات و دیپلوماسی راجع به ممالک آسیا را که در ظرف سال گذشته؛ انجام: بموجب قرارداد فیما بین جماعت کمیسیون بر سرموقع آنها را تشریع نموده و بهمان رویه عمل نمایند
۸۹۴

گزارش اشکال یا پیشنهاد