فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۳، ص ۹۲۰

۹۲۰ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۳
عنوان آن به خط تازه‌تری «اختیاران یوسفی» نوشته شده و یک مقدمه مانندی دارد در بیان «اسماء علل و علامتهای او و صفتها» سپس سی و چهار باب؛ نخستین آنها «اندر شناختن رگها که نزنند و شریان که نگشایند و داغ کنند و موضع هریک و منفعت رگها است» که در فهرست ره آورد نیامده و دومین آنها «اندر مضرتها که از افراط خون بدر کردن تولد کند» است که در این فهرست باب نخستین به شمار آمده است. این نسخه همان خلاصة الطب است و چند صفحه‌ای از آغاز ندارد و در نسخه خلاصة الطب ش ۴۱۸۶ دانشگاه هم چنین چیزی می‌بینیم ولی آن یکی با نسخه‌های علوم پزشکی اختلاف بسیار دارد. این کتاب جز خلاصة الحکمة است در کلیات مجمع الجوامع از محمد حسین خان بن محمد هادی خان عقیلی علوی خراسانی شیرازی بهادر که در ۱۱۸۵ با راهنمائی استاد خود میر محمد علی حسینی قرابادین ساخته به نام مجمع الجوامع و ذخائر الترکیب ودر ۱۱۸۳ ادویه مفرده به نام مخزن الادویه و تذکرة الولی النهی و در ۱۱۹۵ این کلیات را در یک مقدمه و دو مقاله و دو خاتمه ساخته؛ خط: تحریری، بی‌کا، تا: قرن ۱۱ و ۱۲؛ در بخش اول، از آغاز باب ششم تا نیمه باب هفدهم را فاقد است ما بین صفحات ۳۰۱-۳۰۲، در بخش دوم، مقداری از باب بیست و هشتم تا پایان باب سی ام را فاقد است. ما بین صفحات ۳۴۱-۳۴۲ این کتاب جزء خلاصة الحکمة است در کلیات مجمع الجوامع از محمد حسین خان بن محمد هادی خان عقیلی علوی خراسانی شیرازی بهادر که در ۱۱۸۵ با رهنمایی استاد خود میر محمد علی حسینی قرابادین ساخته به نام مجمع الجموامع و ذخایر الترکیب و در ۱۱۸۳ ادویه مفرده به نام مخزن الادویة و تذکرة اولی النهی و در ۱۱۹۵ این کلیات را در یک مقدمه و دو مقاله و دو خاتمه ساخته است. چاپ سنگی ۱۲۶۲ در ۶۱۷ ص رحلی به خط نستعلیق؛ ۲۱۳ص (۱-۲۱۳)، ۱۲ سطر، اندازه: ۱۲×۱۹سم [نشریه: ۳ - ۳۲۳] ۹. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: ۲۴۰۴ آغاز: ... اصل مرکبات انه اسطقیات گویند و باعتبار اینکه وجود مرکبات ازین چهاراست عناصر گویند و بسبب اینکه عالم کون و فساد از اینها برپاست ارکان گویند و آتش حار ویابس است؛ انجام: بانه مثقال عسل شربت کرده بخورند و یا شش درم افتیمون را در آب بجوشانند وصاف نموده ... مجموعه‌ای از اغذیه وادویه بصورت الفبایی، شناخت امراض، فرهنگ الفبایی داروها که بدون تقسیم بندی خاص و با استفاده از سایر کتاب‌های طبی نگاشته شده است، در درمان برخی امراض و دردها از ادعیه، تعویذات و اشکال جفر نیز سود جسته شده است، از کتاب «تحفه» و غیره نامبرده شده به نظر می‌رسد شخصی برای استفاده شخصی این مطالب را از کتاب‌ها برگزیده و جمع آوری نموده است؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: ۱۲۱۸ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ محشی؛ مهر: «یا محمد ادرکنی ۱۲۵۱» (بیضی)؛ جلد: مقوا، ۱۴۱گ، اندازه: ۱۵×۲۲سم [ف مخ: ۲ - ۸۴۰] ۱۰. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۱۸۶/۱ آغاز: بسمله. سپاس و ثنای بی قیاس خالقی را سزد که بامر کن فیکون طبقان سموات بوقلمون بی معونت ستون بر افراشته ... چنین گوید مولانای اعظم کامل رئیس الحکماء مفخر الاطباء و سراج العلماء راسخ العلم و الیقین قدس الله روحه که بعد از معرفت طبی و قواعد و قانون او بعلمی و عملی بطریق متقدمان شروع بتجارب و امتحان بتجربه پیوست ... و این کتاب را خلاصة الطب نام نهاده و بابواب و فصول مرتب گشت همانکه در فهرست ره آورد (ص ۱۸۹) یاد شده و گویا جز آنکه در الذریعه (۲۲۹/۷) آمده است. از متاخران است و در آن از «روغن شیخ صنعان از خط شیخ فاضل» یاد شده است (۴۱ر)، پس از چند باب طبی دو مقاله و یک خاتمه است درباره تنباکو و بابی در مومیایی و بندی در «التماس انوشیروان از ابوذر جمهر» درباره حستن اندام و فراست ذخیرة الملوک سپس چند باب و چند فصل طبی آنگه مقاله ششم در چند فصل باز چند فصل دیگر و مقاله هشتم و نهم باز چند فصل دیگر و همه اینها درباره بیماریها و درمان آنها است و در پایان «فصل فی طرد الهوام» است. نسخه ما نا آشفتگی دارد و گویا هم با کتاب دیگری آمیخته شده است؛ خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، ۱۸۱گ (۲پ-۱۸۲پ)، ۲۲ سطر (۱۰×۱۴)، اندازه: ۱۵×۱۹سم [ف: ۱۳ - ۳۱۵۳] ● خلاصة العارفین = ملفوظات / عرفان و تصوف / فارسی xolāsat-ol ‘ārefīn = malfūzāt بهاءالدین زکریا ملتانی، ۵۷۸ - ۶۶۱ قمری bahā-od-dīn zakaryīā meltānī (1183 - 1263) ملفوظات بهاء الدین زکریای ملتانی و احوال وی از آغاز زندگی تا کمال که بایستی یکی از مریدان وی گرد آورده باشد. در سه «بخش»: ۱. به نقل از سخنان مخدوم جلال الدین بخارائی سهروردی اوچی؛ ۲. نقل از ملفوظ بابا فریدالدین مسعود گنج شکر؛ ۳. سخنان خواجه نظام الدین اولیا. نام کتاب و فهرست بخش‌های سه گانه در دیباچه آمده است (احمد منزوی) آغاز: حمد له. صلاة. بدان اسعدک الله تعالی فی الدارین که این چند کلمه حکایت از سلطان ملت مصطفوی ... شیخ بهاء الحق و الدین ابومحمد زکریا ... چاپ: چند بار چاپ شده است. [فهرستواره منزوی ۲۱۲۴/۳ و ۳۳۲/۷] تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۸۰۶۸ ض بی‌کا، بی‌تا [د.ث. مجلس] ● خلاصة العائدة / فقه / فارسی xolāsat-ol ‘ā’eda
۹۲۰

گزارش اشکال یا پیشنهاد