اولی از مجاز باعتبار ما یؤل الیه است پس لفظی که محتمل افتد حمل او بر اولی باید کرد و این مسئله مدار اجتهاد و استنباط مسائل شرعیه است و مجاز بالنقصان اولی است از مجاز بالزیاده پس اگر صحت معنی لفظ موقوف بر قول بحذف ما یؤل بزیاده افتد حذف را اختیار باید کرد و بزیادت لفظی راضی نباید شد اللهم اختم عاقبة امورنا بالخير و حاسبنا بالخير يا خير من كل خير و يا مستغنياً من كل غير صل على محمد و آل محمد مادام الفلك في السير.
[نسخههای منزوی ۲۱۲۵/۳ و ۲۱۲۴؛ ریحانة الأدب ۱۴۱/۴؛ هدية العارفين ۲۶/۱؛ دنا ۷۰۵/۴ (۱۰ نسخه)؛ روضات الجنات: ۵۰]
شرح و حواشی:
۱- انواع المجازات؛ ملوی، احمد بن عبدالفتاح (۱۰۸۸-۱۱۸۱)
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۲۸۴/۷
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة الشريفة بعون الله الملک الغنی علی ید العبد سلطان بن محمد بن علیشاه الاصفهانی فی ۲۹ جمادی الاول ۹۶۲ فی بلدة البردع و قد نقلت عن خط المؤلف رحمه الله
خط: نستعلیق، کا: سلطان بن محمد بن علیشاه اصفهانی، تا: ۲۹جمادی الاول ۹۶۲ق، جا: البردع؛ ۲۳گ (۳۷پ-۵۹پ) [ف: ۱۶ - ۲۰۶]
۲. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۲۸۲۴/۸
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۹۶۹ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، ۱۹گ (۲۸پ-۴۶ر)، ۲۳ سطر، اندازه: ۱۰×۱۹سم [ف: ۶ - ۱۲۲]
۳. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۴۰۵۵
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمود بن شیخ محمد بن زین العابدین، تا: ۲۷ ذیحجه ۹۷۴ق، جا: لها نور؛ واقف: فاضل خان، ۱۰۶۵ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه، ۲۵گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۲×۲۰سم [ف: ۲۵ - ۸۸]
۴. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۹۵۷/۴
خط: نستعلیق، کا: کلب علی بن پیر غیب کلبی، تا: ۹۸۲ق؛ جلد: تیماج مشکی، ۱۵گ (۲۳پ-۳۷پ)، اندازه: ۱۲×۲۱سم [ف: ۳-۱۴۶]
۵. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۴۸۳/۴
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امان الله، تا: قرن ۱۰؛ در ذیل شماره ۳ تاریخ ۵۶۱ دیده میشود و مسلماً نادرست است؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوهای، ۳۹ص (۲۱۰-۲۴۸)، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۳×۱۸/۵سم [ف: ۱۰ - ۱۴۴۲]
۶. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۱۶۰۴/۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد فرزند عبدالحسین، آل حسینی نجفی نخعی، تا: حدود ۱۰۸۷ق؛ کاغذ: فرنگی، ۲۰گ (۱-۲۰)، ۲۰ سطر، اندازه: ۶×۱۳سم [ف: ۲۹ - ۳۳۳]
۷. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۵۹۷۷
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: شاه حسین بن عبد الصمد تربتی،تا: قرن ۱۲؛ مجدول؛ واقف: رضا نائینی، مرداد ۱۳۱۱؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، ۶ص مورب، ۴۰ سطر، اندازه: ۲۵/۵×۴۳سم [ف: ۲۵ - ۸۷]
۸. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۸۵۴/۱
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن عبدالحمید حسنی حسینی طباطبائی کرمانی، تا: غره ذیقعده ۱۱۰۹ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، ۱۸گ (۱پ-۱۸پ)، اندازه: ۱۴/۵×۲۰سم [ف: ۲۰ - ۳۰۵]
۹. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۲۵۹۵/۴-۱۴/۴۵
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالواحد بلخی، تا: ۱۲۳۰ق؛ جلد: مقوا، ۲۷گ، ۲۵ سطر، اندازه: ۱۷×۲۵سم [ف: ۳ - ۱۶۴۶]
۱۰. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۲۴۵/۳
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۰ذیقعده۱۲۷۷ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، ۵۲گ (۱۰۹-۱۶۰)، ۱۳ سطر (۸×۱۵/۵)، اندازه: ۱۱×۱۷/۵سم [ف: ۱۱-۲۲۰۴]
۱۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۴۸۷/۳
آغاز: برابر؛ انجام: میزاب گفته و آب خواسته مثال هر دم قوله تعالى أما الذين
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «غلام شاه ولایت حسین» (دایره)؛ جلد: مقوایی، ۱۶گ (۳۷پ-۵۲پ)، اندازه: ۱۲×۱۸سم [ف: ۲ - ۹۶]
۱۲. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۲۲۳۲/۶
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه محمد بن ملک محمد اندکانی، بیتا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، ۱۶گ (۱۴۱-۱۵۶)، اندازه: ۱۲×۱۸/۵سم [ف: ۴ - ۱۲۱۱]
۱۳. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۴۶۳۳/۴
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوهای، ۱۲گ (۲۴-۳۵)، سطور حمایلی، اندازه: ۸/۵×۲۳سم [ف: ۱۹ - ۲۸۵]
● حقیقت هاروت و ماروت / فلسفه / عربی
haqīqat-e hārūt va mārūt
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، ۱۲۳۹ - ۱۳۱۹ قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1824 - 1902)