نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد

īdāḥ-ul fawā’id fī š.-i muškilāt-il qawā‘id
112 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9246
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9246
تاریخ و سده تألیف: 760 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 480 تا 491
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ایضاح القواعد (īḍāḥ-ul qawā‘id)
اثر مرتبط / وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی کتاب جامعی در فقه نگاشته است به نام «قواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام» که دارای شروح و حواشی متعددی می‌باشد از جمله شرح پسرش فخرالمحققین، که شرحی استدلالی و مبسوط به دستور پدرش نگاشته و بخش نخستین آن را که از آغاز تا آخر باب وصیت است روز عید فطر سال 724ق در زمان حیات پدرش نوشته و به هنگام نقل کلام پدر «قال دام ظله» می گوید و نیم دیگر کتاب را که از کتاب نکاح شروع می‌شود تا آخر به «قال قدس سره» تعبیر می‌کند، این قسمت را در ذیحجه 760ق به پایان رسانده است. شرحی است تحت عنوان «قال - اقول» و استدلالی که شیخ بهائی در کتاب توضیح المقاصد گوید: «لم يصنف في الكتب الاستدلالية الفقهية مثله» مانند این کتاب «ایضاح الفوائد» در میان کتابهای فقهی استدلالی کتابی تاکنون تألیف نشده است. همچنین مؤلف خطبه کتاب را شرح مستقلی نموده و آن‌را به نام «جامع الفوائد فی شرح خطبة القواعد» نامیده که در آغاز بعضی نسخ آمده است.
آغاز اثر
« الحمدلله ذی العزة و البقاء و القدرة و العلاء و المجد و الكبرياء و السلطان القاهر و العز الباهر المتنزه عن ادراك النواظر المتقدس عن تمثيل الخواطر ... اما بعد قلما كان كتاب شيخنا الاعلم و امامنا المعظم افضل المتقدمين و المتاخرين لسان الحكماء و المتكلمين ... سديد الدين يوسف بن المطهر ادام الله ايامه الموسوم بقواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام و هو اشرف الكتب الفقهية و اسناها و ارفعها و اعلاها ... عملت هذا الكتاب و سميته بايضاح الفوائد في شرح اشكالات القواعد ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، بنیاد محمد حسین کوشانپور، با تصحیح و تعلیق سید حسین موسوی کرمانی و شیخ علی پناه اشتهاردی و شیخ عبدالرحیم بروجردی، چهار جلد، چاپ اول، 1387ق.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 336/2 (111 نسخه) الذريعة 496/2 و 497 و 1000/2

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد = ایضاح القواعد / فقه / عربی īdāḥ-ul fawā’id fī š.-i muškilāt-il qawā‘id = īḍāḥ-ul qawā‘id فخرالمحققین، محمد بن حسن، 682-771 قمری faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284-1370) وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726) تاریخ تألیف: ذیحجه 760ق علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی کتاب جامعی در فقه نگاشته است به نام «قواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام» که دارای شروح و حواشی متعددی می‌باشد از جمله شرح پسرش فخرالمحققین، که شرحی استدلالی و مبسوط به دستور پدرش نگاشته و بخش نخستین آن را که از آغاز تا آخر باب وصیت است روز عید فطر سال 724ق در زمان حیات پدرش نوشته و به هنگام نقل کلام پدر «قال دام ظله» می گوید و نیم دیگر کتاب را که از کتاب نکاح شروع می‌شود تا آخر به «قال قدس سره» تعبیر می‌کند، این قسمت را در ذیحجه 760ق به پایان رسانده است. شرحی است تحت عنوان «قال - اقول» و استدلالی که شیخ بهائی در کتاب توضیح المقاصد گوید: «لم يصنف في الكتب الاستدلالية الفقهية مثله» مانند این کتاب «ایضاح الفوائد» در میان کتابهای فقهی استدلالی کتابی تاکنون تألیف نشده است. همچنین مؤلف خطبه کتاب را شرح مستقلی نموده و آن‌را به نام «جامع الفوائد فی شرح خطبة القواعد» نامیده که در آغاز بعضی نسخ آمده است. آغاز: الحمدلله ذی العزة و البقاء و القدرة و العلاء و المجد و الكبرياء و السلطان القاهر و العز الباهر المتنزه عن ادراك النواظر المتقدس عن تمثيل الخواطر ... اما بعد قلما كان كتاب شيخنا الاعلم و امامنا المعظم افضل المتقدمين و المتاخرين لسان الحكماء و المتكلمين ... سديد الدين يوسف بن المطهر ادام الله ايامه الموسوم بقواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام و هو اشرف الكتب الفقهية و اسناها و ارفعها و اعلاها ... عملت هذا الكتاب و سميته بايضاح الفوائد في شرح اشكالات القواعد ... چاپ: تهران، بنیاد محمد حسین کوشانپور، با تصحیح و تعلیق سید حسین موسوی کرمانی و شیخ علی پناه اشتهاردی و شیخ عبدالرحیم بروجردی، چهار جلد، چاپ اول، 1387ق. [دنا 336/2 (111 نسخه)؛ الذريعة 496/2 و 497 و 1000/2]

نسخه‌های خطی این اثر

112 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
دانشگاه
تهران
6776 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق، نسخ 154 شناسنامه ←
32
رضوی
مشهد
7460 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق، نسخ 274 شناسنامه ←
33
زنجانی (آیة الله)
قم
71 بی‌کاتب قرن 10 نسخ - شناسنامه ←
34
حوزه آستان حضرت عبدالعظیم
تهران
44 حسن بن جعفر حائری سه شنبه شوال؟ قرن 10 نسخ 298 شناسنامه ←
35
مجلس
تهران
28 خوئی بی‌کاتب قرن 10 نسخ 1 شناسنامه ←
36
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
2875 احمد بن ابراهیم بن برهان بن کمال قرن 10 نسخ 499 شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
287 ط بی‌کاتب ذیحجه 917ق نسخ - شناسنامه ←
38
مجلس
تهران
287-طباطبائی بی‌کاتب ذیحجه 917ق نسخ 453 شناسنامه ←
39
دانشگاه
تهران
6755 شهاب الدین خوافی 20 جمادی الاول 926ق نسخ 554 شناسنامه ←
40
مروی
تهران
243 عباس بن علی بن احمد عمیدی حسینی 936ق - - شناسنامه ←
41
مجلس
تهران
3076 حاج ابراهیم بن حسن سرخه‌ای 937ق نسخ 521 شناسنامه ←
42
مرعشی
قم
4832/2 محمد بن حسین بن حاجی رکنابادی 965-966ق نستعلیق 237 شناسنامه ←
43
عبدالعظیم
تهران
254 عبدالقائم بن عبدالوهاب دهه آخر جمادی الثانی 970ق نسخ 241 شناسنامه ←
44
دانشکده الهیات
تهران
11 خلیفة بن نصر بن ناصر 5 شوال 971ق نسخ 545 شناسنامه ←
45
وزیری
یزد
2848 محمد علی 18 محرم 973ق نسخ 559 شناسنامه ←
46
مرعشی
قم
2896 محمد علی بن نورالدین 21 محرم 975ق (دو ثلث اول نسخه به خط دیگری است) نستعلیق 169 شناسنامه ←
47
ملی
تهران
2704 محمد اسماعیل خوانساری جزء اول 975 (جزء اول)، 1098 (جزء دوم، تا ص 295) و 1298 (تا پایان نسخه) نسخ 309 شناسنامه ←
48
مرعشی
قم
2192 شمس الدین زین العابدین حسینی 981ق نسخ 225 شناسنامه ←
49
مجلس
تهران
14508 محمد شریف احمد ابهری (پایان جزءاول) 988ق نسخ 173 شناسنامه ←
50
رضوی
مشهد
2231 حسین بن حسن بن محمد بحرانی اوالی بصری سه‌شنبه 16 ربیع الاول 990ق نسخ 226 شناسنامه ←
51
رضوی
مشهد
2230 بی‌کاتب اوایل قرن 11 نسخ 193 شناسنامه ←
52
رضوی
مشهد
16984 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 471 شناسنامه ←
53
مدرسه سلطانی
کاشان
85 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 182 شناسنامه ←
54
دانشکده الهیات
تهران
244 بی‌کاتب قرن 10 و 11 نسخ 359 شناسنامه ←
55
فیضیه
قم
522 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 309 شناسنامه ←
56
رضوی
مشهد
14915 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ 245 شناسنامه ←
57
رضوی
مشهد
14407 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 320 شناسنامه ←
58
رضوی
مشهد
15649 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 302 شناسنامه ←
59
رضوی
مشهد
17840 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 367 شناسنامه ←
60
مرعشی
قم
11406 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 444 شناسنامه ←