نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

کتاب سلیم بن قیس هلالی

k.-u suliym-i bn-i qays-i hilālī
31 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/52947
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #52947
پدیدآور / مؤلف: سلیم بن قیس هلالی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 25، ص 998 تا 1001
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: حدیث
عناوین دیگر و هم‌تراز:
اصل سلیم (aṣl-i suliym)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

یکی از بزرگترین و قدیمی ترین کتب اصول حدیث شیعی است که درباره مقام والای ائمه اطهار و امامت و ولایت آنها علیهم السلام تألیف شده؛ چرا که همه روایات آن، منقول از نبی اکرم و امام علی علیهما السلام، سلمان، ابوذر، مقداد و عمار می‌باشد. در اهمیت این کتاب همان بس که بزرگانی همچون شیخ کلینی و شیخ صدوق و دیگر محدثین بر آن اعتماد نموده و از آن روایت کرده‌اند. این کتاب قبل از روزگار امام صادق و حتی امام سجاد علیهما السلام نگارش یافته است. این اصل او که کتاب السقیفه هم خوانده شده به گفته ابن ندیم (ص 307) نخستین کتاب شیعی است و چنان‌که نعمانی در الغیبة (ص 47) نوشته است این کتاب از بزرگترین اصل‌های شیعی است و بدان می‌گرویدند و به روایت مرسلی که مجلسی در بحار از امام صادق آورده است هر شیعی باید آنرا داشته باشد و اگرنه از آئین خویش آگاه نخواهد بود چه این دفتر الفبای شیعی (ابجد الشیعة) و رازی از رازهای خاندان پیامبر است (نیز سفینة البحار 651: 1).عده‌ای از محققان از جمله ابن غضائری در صحت این کتاب تردید دارند.
آغاز اثر
« قال حدثنی أبوطالب محمد بن صبیح بن رجاء بدمشق سنة أربع و ثلاثین و ثلاثمائة ... فقال لی یا أبان انک میت من أیامک هذه فاتق الله فی دیعتی و لا تضیعها. »
انجام اثر
« و یظهر نار بالحجاز و یخرب جامع الکوفة مهما شیده البانی بالصراط فاذا هلک ملک الترک و یمتد الشام و یکثر الملوک و یظهر الحق و الحمدلله اولا و آخرا. »
سوابق و چاپ‌های اثر
نجف، 1326ق؛ به کوشش علاء الدین موسوی، تهران، قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسة البعثة، 1407ق؛ به کوشش محمد باقر انصاری زنجانی خوئینی، قم، الهادی، 1373ش/ 1417ق، 3 جلد
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 152/2-152 و 227/12 و 276/17 و 411/22 أعیان الشیعة 293/7 ریحانة الأدب 269/6 کتاب سلیم بن قیس، چاپی

متن فنخا

● کتاب سلیم بن قیس هلالی = اصل سلیم / حدیث / عربی k.-u suliym-i bn-i qays-i hilālī = aṣl-i suliym سلیم بن قیس هلالی، - 76 ؟ قمری salīm ebn-e qeys-e helālī (- 696) یکی از بزرگترین و قدیمی ترین کتب اصول حدیث شیعی است که درباره مقام والای ائمه اطهار و امامت و ولایت آنها علیهم السلام تألیف شده؛ چرا که همه روایات آن، منقول از نبی اکرم و امام علی علیهما السلام، سلمان، ابوذر، مقداد و عمار می‌باشد. در اهمیت این کتاب همان بس که بزرگانی همچون شیخ کلینی و شیخ صدوق و دیگر محدثین بر آن اعتماد نموده و از آن روایت کرده‌اند. این کتاب قبل از روزگار امام صادق و حتی امام سجاد علیهما السلام نگارش یافته است. این اصل او که کتاب السقیفه هم خوانده شده به گفته ابن ندیم (ص 307) نخستین کتاب شیعی است و چنان‌که نعمانی در الغیبة (ص 47) نوشته است این کتاب از بزرگترین اصل‌های شیعی است و بدان می‌گرویدند و به روایت مرسلی که مجلسی در بحار از امام صادق آورده است هر شیعی باید آنرا داشته باشد و اگرنه از آئین خویش آگاه نخواهد بود چه این دفتر الفبای شیعی (ابجد الشیعة) و رازی از رازهای خاندان پیامبر است (نیز سفینة البحار 651: 1).عده‌ای از محققان از جمله ابن غضائری در صحت این کتاب تردید دارند. آغاز: قال حدثنی أبوطالب محمد بن صبیح بن رجاء بدمشق سنة أربع و ثلاثین و ثلاثمائة ... فقال لی یا أبان انک میت من أیامک هذه فاتق الله فی دیعتی و لا تضیعها. انجام: و یظهر نار بالحجاز و یخرب جامع الکوفة مهما شیده البانی بالصراط فاذا هلک ملک الترک و یمتد الشام و یکثر الملوک و یظهر الحق و الحمدلله اولا و آخرا. چاپ: نجف، 1326ق؛ به کوشش علاء الدین موسوی، تهران، قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسة البعثة، 1407ق؛ به کوشش محمد باقر انصاری زنجانی خوئینی، قم، الهادی، 1373ش/ 1417ق، 3 جلد [الذریعة 152/2-152 و 227/12 و 276/17 و 411/22؛ أعیان الشیعة 293/7؛ ریحانة الأدب 269/6؛ کتاب سلیم بن قیس، چاپی]

نسخه‌های خطی این اثر

31 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
13252/1 شمس الدین علی بن شمس الدین 2 رجب 918ق نسخ 104 شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
15638 فخرالدین حیدر بن محمود حسینی لنکری احتمالاً قرن 11 نسخ 95 شناسنامه ←
3
حقوق
تهران
29 - د بی‌کاتب قرن 11 نسخ 74 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
12047 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 112 شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
37633 محمد مؤمن جربادقانی (جرفادقانی) ربیع الاول 1059ق نسخ 78 شناسنامه ←
6
شیخ علی حیدر
مشهد
296/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
7
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
439 محمد صادق بن محمد یوسف قزوینی ذیقعده 1066ق نسخ 94 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
15612 بی‌کاتب رمضان 1081ق نسخ 126 شناسنامه ←
9
الهیات
مشهد
456/1 محمد طاهر بن کمال الدین شوشتری یک‌شنبه آخر شوال 1082ق نسخ - شناسنامه ←
10
مرکز احیاء
قم
2199/3 بی‌کاتب 19 ربیع الاول1093ق نسخ 39 شناسنامه ←
11
مولوی
مشهد
456/1 نامشخص - - - شناسنامه ←
12
گلپایگانی
قم
5980/2-30/50 شمسا بن سليمان طالقانی اوایل قرن 12 نسخ 37 شناسنامه ←
13
رضوی
مشهد
ض22863 شرف بن محمد جهرمی 1104ق نسخ 83 شناسنامه ←
14
امام عصر
شیراز
256/5 بی‌کاتب 27 محرم 1112ق - 61 شناسنامه ←
15
دائرة المعارف
تهران
1893/4-عکسی بی‌کاتب 1109ق نسخ - شناسنامه ←
16
دانشگاه
تهران
575/6 بی‌کاتب 1160ق - 13 شناسنامه ←
17
علامه فانی (ضیاء الدین)
اصفهان
29/1 محمد بن محمد رفیع الموتی شورستانی قرن 13 نسخ 72 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
2200 حبیب الله بن محمد علی قا آنی 1252ق شکسته 47 شناسنامه ←
19
مرکز احیاء
قم
1166/1 محمد حسن بن محمد علی موسوی جمادی الاول 1269ق نسخ 98 شناسنامه ←
20
ملک
تهران
729 بی‌کاتب 1282ق نسخ 74 شناسنامه ←
21
دانشگاه
تهران
6808 آزادانی، علی بن محمد 22 ربیع الاول 1282ق نسخ 83 شناسنامه ←
22
مجلس
تهران
652/2 ابومحمد حسن بن علی سجاد حایری دوشنبه 5 ذیحجه 1306ق نسخ 141 شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
7699 محمد کاظم خوئینی زنجانی 5 جمادی الاول 1310ق، حسب امر عبدالعلی میرزا حکمران زنجان متخلص به عبدی و ملقب به ظهور علی نعمت الهی فرزند نواب معتمد الدوله فرهاد میرزا نسخ 78 شناسنامه ←
24
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
87/1 بی‌کاتب 1337ق نسخ 209 شناسنامه ←
25
دائرة المعارف
تهران
2179-عکسی بی‌کاتب 1311ق نسخ 156 شناسنامه ←
26
رضوی
مشهد
8130 محمد حسین بن زین العابدین ارموی 12رمضان1346ق نسخ 57 شناسنامه ←
27
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
224/7 حاج احمد بن علی اکبر خادمی بروجردی 1360ق نسخ 100 شناسنامه ←
28
دانشگاه
تهران
669 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 55 شناسنامه ←
29
حقوق
تهران
178/2 - ج بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 63 شناسنامه ←
30
مجلس
تهران
5366/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 37 شناسنامه ←