شناسنامه کتابشناختی اثر
کتاب سلیم بن قیس هلالی
k.-u suliym-i bn-i qays-i hilālī
31
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/52947
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #52947
پدیدآور / مؤلف:
سلیم بن قیس هلالی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 25، ص 998
تا 1001
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
حدیث
عناوین دیگر و همتراز:
اصل سلیم
(aṣl-i suliym)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
یکی از بزرگترین و قدیمی ترین کتب اصول حدیث شیعی است که درباره مقام والای ائمه اطهار و امامت و ولایت آنها علیهم السلام تألیف شده؛ چرا که همه روایات آن، منقول از نبی اکرم و امام علی علیهما السلام، سلمان، ابوذر، مقداد و عمار میباشد. در اهمیت این کتاب همان بس که بزرگانی همچون شیخ کلینی و شیخ صدوق و دیگر محدثین بر آن اعتماد نموده و از آن روایت کردهاند. این کتاب قبل از روزگار امام صادق و حتی امام سجاد علیهما السلام نگارش یافته است. این اصل او که کتاب السقیفه هم خوانده شده به گفته ابن ندیم (ص 307) نخستین کتاب شیعی است و چنانکه نعمانی در الغیبة (ص 47) نوشته است این کتاب از بزرگترین اصلهای شیعی است و بدان میگرویدند و به روایت مرسلی که مجلسی در بحار از امام صادق آورده است هر شیعی باید آنرا داشته باشد و اگرنه از آئین خویش آگاه نخواهد بود چه این دفتر الفبای شیعی (ابجد الشیعة) و رازی از رازهای خاندان پیامبر است (نیز سفینة البحار 651: 1).عدهای از محققان از جمله ابن غضائری در صحت این کتاب تردید دارند.
آغاز اثر
« قال حدثنی أبوطالب محمد بن صبیح بن رجاء بدمشق سنة أربع و ثلاثین و ثلاثمائة ... فقال لی یا أبان انک میت من أیامک هذه فاتق الله فی دیعتی و لا تضیعها. »
انجام اثر
« و یظهر نار بالحجاز و یخرب جامع الکوفة مهما شیده البانی بالصراط فاذا هلک ملک الترک و یمتد الشام و یکثر الملوک و یظهر الحق و الحمدلله اولا و آخرا. »
سوابق و چاپهای اثر
نجف، 1326ق؛ به کوشش علاء الدین موسوی، تهران، قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسة البعثة، 1407ق؛ به کوشش محمد باقر انصاری زنجانی خوئینی، قم، الهادی، 1373ش/ 1417ق، 3 جلد
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 152/2-152 و 227/12 و 276/17 و 411/22
أعیان الشیعة 293/7
ریحانة الأدب 269/6
کتاب سلیم بن قیس، چاپی
متن فنخا
● کتاب سلیم بن قیس هلالی = اصل سلیم / حدیث / عربی
k.-u suliym-i bn-i qays-i hilālī = aṣl-i suliym
سلیم بن قیس هلالی، - 76 ؟ قمری
salīm ebn-e qeys-e helālī (- 696)
یکی از بزرگترین و قدیمی ترین کتب اصول حدیث شیعی است که درباره مقام والای ائمه اطهار و امامت و ولایت آنها علیهم السلام تألیف شده؛ چرا که همه روایات آن، منقول از نبی اکرم و امام علی علیهما السلام، سلمان، ابوذر، مقداد و عمار میباشد. در اهمیت این کتاب همان بس که بزرگانی همچون شیخ کلینی و شیخ صدوق و دیگر محدثین بر آن اعتماد نموده و از آن روایت کردهاند. این کتاب قبل از روزگار امام صادق و حتی امام سجاد علیهما السلام نگارش یافته است. این اصل او که کتاب السقیفه هم خوانده شده به گفته ابن ندیم (ص 307) نخستین کتاب شیعی است و چنانکه نعمانی در الغیبة (ص 47) نوشته است این کتاب از بزرگترین اصلهای شیعی است و بدان میگرویدند و به روایت مرسلی که مجلسی در بحار از امام صادق آورده است هر شیعی باید آنرا داشته باشد و اگرنه از آئین خویش آگاه نخواهد بود چه این دفتر الفبای شیعی (ابجد الشیعة) و رازی از رازهای خاندان پیامبر است (نیز سفینة البحار 651: 1).عدهای از محققان از جمله ابن غضائری در صحت این کتاب تردید دارند.
آغاز: قال حدثنی أبوطالب محمد بن صبیح بن رجاء بدمشق سنة أربع و ثلاثین و ثلاثمائة ... فقال لی یا أبان انک میت من أیامک هذه فاتق الله فی دیعتی و لا تضیعها.
انجام: و یظهر نار بالحجاز و یخرب جامع الکوفة مهما شیده البانی بالصراط فاذا هلک ملک الترک و یمتد الشام و یکثر الملوک و یظهر الحق و الحمدلله اولا و آخرا.
چاپ: نجف، 1326ق؛ به کوشش علاء الدین موسوی، تهران، قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسة البعثة، 1407ق؛ به کوشش محمد باقر انصاری زنجانی خوئینی، قم، الهادی، 1373ش/ 1417ق، 3 جلد
[الذریعة 152/2-152 و 227/12 و 276/17 و 411/22؛ أعیان الشیعة 293/7؛ ریحانة الأدب 269/6؛ کتاب سلیم بن قیس، چاپی]
نسخههای خطی این اثر
31 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
13252/1 | شمس الدین علی بن شمس الدین | 2 رجب 918ق | نسخ | 104 | شناسنامه ← |
| 2 |
مجلس
تهران
|
15638 | فخرالدین حیدر بن محمود حسینی لنکری | احتمالاً قرن 11 | نسخ | 95 | شناسنامه ← |
| 3 |
حقوق
تهران
|
29 - د | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 74 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
12047 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 112 | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
37633 | محمد مؤمن جربادقانی (جرفادقانی) | ربیع الاول 1059ق | نسخ | 78 | شناسنامه ← |
| 6 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
296/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
439 | محمد صادق بن محمد یوسف قزوینی | ذیقعده 1066ق | نسخ | 94 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
15612 | بیکاتب | رمضان 1081ق | نسخ | 126 | شناسنامه ← |
| 9 |
الهیات
مشهد
|
456/1 | محمد طاهر بن کمال الدین شوشتری | یکشنبه آخر شوال 1082ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مرکز احیاء
قم
|
2199/3 | بیکاتب | 19 ربیع الاول1093ق | نسخ | 39 | شناسنامه ← |
| 11 |
مولوی
مشهد
|
456/1 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 12 |
گلپایگانی
قم
|
5980/2-30/50 | شمسا بن سليمان طالقانی | اوایل قرن 12 | نسخ | 37 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
ض22863 | شرف بن محمد جهرمی | 1104ق | نسخ | 83 | شناسنامه ← |
| 14 |
امام عصر
شیراز
|
256/5 | بیکاتب | 27 محرم 1112ق | - | 61 | شناسنامه ← |
| 15 |
دائرة المعارف
تهران
|
1893/4-عکسی | بیکاتب | 1109ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
575/6 | بیکاتب | 1160ق | - | 13 | شناسنامه ← |
| 17 |
علامه فانی (ضیاء الدین)
اصفهان
|
29/1 | محمد بن محمد رفیع الموتی شورستانی | قرن 13 | نسخ | 72 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
2200 | حبیب الله بن محمد علی قا آنی | 1252ق | شکسته | 47 | شناسنامه ← |
| 19 |
مرکز احیاء
قم
|
1166/1 | محمد حسن بن محمد علی موسوی | جمادی الاول 1269ق | نسخ | 98 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملک
تهران
|
729 | بیکاتب | 1282ق | نسخ | 74 | شناسنامه ← |
| 21 |
دانشگاه
تهران
|
6808 | آزادانی، علی بن محمد | 22 ربیع الاول 1282ق | نسخ | 83 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
652/2 | ابومحمد حسن بن علی سجاد حایری | دوشنبه 5 ذیحجه 1306ق | نسخ | 141 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
7699 | محمد کاظم خوئینی زنجانی | 5 جمادی الاول 1310ق، حسب امر عبدالعلی میرزا حکمران زنجان متخلص به عبدی و ملقب به ظهور علی نعمت الهی فرزند نواب معتمد الدوله فرهاد میرزا | نسخ | 78 | شناسنامه ← |
| 24 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
87/1 | بیکاتب | 1337ق | نسخ | 209 | شناسنامه ← |
| 25 |
دائرة المعارف
تهران
|
2179-عکسی | بیکاتب | 1311ق | نسخ | 156 | شناسنامه ← |
| 26 |
رضوی
مشهد
|
8130 | محمد حسین بن زین العابدین ارموی | 12رمضان1346ق | نسخ | 57 | شناسنامه ← |
| 27 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
224/7 | حاج احمد بن علی اکبر خادمی بروجردی | 1360ق | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 28 |
دانشگاه
تهران
|
669 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 55 | شناسنامه ← |
| 29 |
حقوق
تهران
|
178/2 - ج | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 63 | شناسنامه ← |
| 30 |
مجلس
تهران
|
5366/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 37 | شناسنامه ← |