شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
عمومی
مراغه
|
118 | مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (مؤلف) | 1073ق | نسخ | 311 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
9870 | مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 33 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
3970 | مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 34 | شناسنامه ← |
| 4 |
گلپایگانی
قم
|
8185-56/35 | بیکاتب | رجب 1048ق | نستعلیق | 245 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملی
تهران
|
1892 | بیکاتب | 1072ق | نسخ | 397 | شناسنامه ← |
| 6 |
مروی
تهران
|
388 | محمد حسن یا محمد محسن خاتون آبادی | 1078ق | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
رضوی
مشهد
|
35369 | بیکاتب | رمضان 1079ق | - | 440 | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
15348 | محمد اسماعیل بن محمد تقی اصفهانی | 8 محرم 1082ق | نسخ | 425 | شناسنامه ← |
| 9 |
گلپایگانی
قم
|
7955-54/45 | بیکاتب | 19 ربیع الاول 1082ق | نستعلیق | 934 | شناسنامه ← |
| 10 |
گوهرشاد
مشهد
|
1302 | محمد اشرف طبسی | شنبه 18 ربیع الاول 1082ق، به دستور آقا علیخان | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 11 |
ملک
تهران
|
2187 | محسن بن محمد تقی | 12 جمادی الثانی 1082ق | نسخ | 338 | شناسنامه ← |
| 12 |
ملی
تهران
|
6792 | محمدرضا بن عابدین حسنی لاریجانی | 1088ق | نستعلیق، نسخ | 230 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
13027 | کاظم بن ملانظر کنه پیشکی | ربیع الاول 1088ق | نستعلیق | 272 | شناسنامه ← |
| 14 |
کاظمینی
یزد
|
336 | سید احمد بن علی حسینی | 20 صفر 1088ق | نستعلیق | 348 | شناسنامه ← |
| 15 |
مدرسه آیة الله بروجردی
کرمانشاه
|
15 | محسن بن سراج اصفهانی | ذیحجه 1089ق | نسخ | 307 | شناسنامه ← |
| 16 |
ملی
تبریز
|
3073 | محمد قاسم بن درویش | 1089ق | نستعلیق | 186 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
9341 | محمد معصوم رضوی قاینی | یک شنبه شعبان 1090ق | نستعلیق | 400 | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
10330 | حاتم بن محمد عزیز کیلکی | 17 شعبان 1091ق | نستعلیق | 260 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
11645 | نجم الدین بن شمس الدین | چهارشنبه 12 شوال 1093ق | نسخ | 320 | شناسنامه ← |
| 20 |
گلپایگانی
قم
|
7025-36/25 | فضل علی بن محمد باقر خوانساری | صفر 1093ق | نسخ | 269 | شناسنامه ← |
| 21 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
158 | محمد صفی بن محمد ظهیر | 6 ذیقعده 1094ق | نستعلیق، نسخ | 227 | شناسنامه ← |
| 22 |
مخطوطات و اسناد میبد
میبد
|
32 | محمد هاشم بن ابوالحسن | 1 ذیقعده 1094ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 23 |
مدرسه جعفریه زهان
زهان
|
44 | محمد قاسم بن منصور ساروقی جابری | 8 جمادی الثانی 1095ق | نستعلیق | 226 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
24162 | محمد هاشم بن ابوالحسن سبزواری | 1 جمادی الثانی 1098ق | نسخ | 300 | شناسنامه ← |
| 25 |
اعظم قم
قم
|
3223 | شیخ الله کفشگری | غره ربیع الثانی 1099ق | - | 367 | شناسنامه ← |
| 26 |
وزیری
یزد
|
252 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 174 | شناسنامه ← |
| 27 |
وزیری
یزد
|
665 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 244 | شناسنامه ← |
| 28 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
902 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 29 |
دائرة المعارف
تهران
|
858 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 386 | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
15537 | كمال الدين بن نورالدین | رمضان 1100ق | نستعلیق | 305 | شناسنامه ← |