شناسنامه کتابشناختی اثر
عین الحیات
‘ayn-ol hayāt
پیوند کوتاه:
/w/47206
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #47206
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1073 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 23، ص 169
تا 183
زبان و قالب:
فارسی
عناوین دیگر و همتراز:
شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر
(š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز اثر
« لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده »
انجام اثر
« امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند »
سوابق و چاپهای اثر
مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تلخیص عین الحياة
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 370/15 شماره 2334
نسخههای منزوی 1649/2
کتابشناسی مجلسی ص271
فهرستواره منزوی 530/6
فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81
دنا 701/7- 707 (221 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● عین الحیات = شرح وصایای پیامبر (ص) به ابوذر / شرح حدیث، اخلاق / فارسی
‘ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلاً روایت کردهاند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح میباشد. علامه مجلسی این حدیث را مسنداً قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (ع) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلاً نگاشتهاند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمتهای بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه برگیرند در حیوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند
چاپ: مشار فارسی،ج3، صص3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی؛ ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذریعة 370/15 شماره 2334؛ نسخههای منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج5، ص71-81؛ دنا 701/7- 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
نسخههای خطی این اثر
241 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
طبسی
قم
|
525 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 290 | شناسنامه ← |
| 32 |
طبسی
قم
|
185 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 153 | شناسنامه ← |
| 33 |
گلپایگانی
قم
|
4495-23/15 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 326 | شناسنامه ← |
| 34 |
گلپایگانی
قم
|
4771-24/71 | بیکاتب | قرن 12 | - | 533 | شناسنامه ← |
| 35 |
گلپایگانی
قم
|
4756-24/56 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 223 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
11182 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 398 | شناسنامه ← |
| 37 |
رضوی
مشهد
|
16496 | بیکاتب | اول قرن 12 | نسخ | 471 | شناسنامه ← |
| 38 |
رضوی
مشهد
|
16458 | بیکاتب | اوایل قرن 12 | نسخ | 430 | شناسنامه ← |
| 39 |
رضوی
مشهد
|
17661 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 217 | شناسنامه ← |
| 40 |
رضوی
مشهد
|
14921 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 324 | شناسنامه ← |
| 41 |
وزیری
یزد
|
1552 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 398 | شناسنامه ← |
| 42 |
وزیری
یزد
|
1554 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 236 | شناسنامه ← |
| 43 |
وزیری
یزد
|
1496 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 130 | شناسنامه ← |
| 44 |
وزیری
یزد
|
1516 | بیکاتب | قرن 12 | - | 262 | شناسنامه ← |
| 45 |
وزیری
یزد
|
1524 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 333 | شناسنامه ← |
| 46 |
مرکز احیاء
قم
|
1742 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 353 | شناسنامه ← |
| 47 |
رضوی
مشهد
|
28339 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 424 | شناسنامه ← |
| 48 |
مجلس
تهران
|
467 کر | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 263 | شناسنامه ← |
| 49 |
صد و بیست و پنج نسخه
سبزوار
|
13 | بیکاتب | اواخر قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 400 | شناسنامه ← |
| 50 |
امام صادق
قزوین
|
1375 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 250 | شناسنامه ← |
| 51 |
دائرة المعارف
تهران
|
1815 | بیکاتب | قرن 11-12 | نسخ | 359 | شناسنامه ← |
| 52 |
مجلس
تهران
|
8912/3 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 39 | شناسنامه ← |
| 53 |
رضوی
مشهد
|
20091 | احمد بن اسماعیل ملایری | قرن 12 | نستعلیق | 328 | شناسنامه ← |
| 54 |
رضوی
مشهد
|
26827 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 377 | شناسنامه ← |
| 55 |
رضوی
مشهد
|
25918 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 278 | شناسنامه ← |
| 56 |
رضوی
مشهد
|
18142 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 334 | شناسنامه ← |
| 57 |
رضوی
مشهد
|
22719 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 58 |
رضوی
مشهد
|
25966 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 320 | شناسنامه ← |
| 59 |
رضوی
مشهد
|
26633 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 294 | شناسنامه ← |
| 60 |
رضوی
مشهد
|
18161 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 346 | شناسنامه ← |