شناسنامه کتابشناختی اثر
ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین
iršād-ul-mustaršidīn wa hidāyat-uṭ-ṭālibīn
42
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/4527
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #4527
پدیدآور / مؤلف:
فخرالمحققین، محمد بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 3، ص 128
تا 131
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و همتراز:
واجب الاعتقاد
(wājib-ul-i‘tiqād)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای است مختصر در بیان واجبات اصول دین که دانستن آن بر هر مکلف واجب است. فاضل تنکابنی در شماره مؤلفات مؤلف دو کتاب به نام «کتاب المسترشدین» و «هدایة الطالبین» یاد نموده گمان میرود آن دو تألیف یکی است و همین رساله باشد و این عبارت دیباچه این کتاب مشارالیه را به اشتباه انداخت است: «انی املیت هذه الرساله لارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین». صاحب «ریاض العلماء» (به نوشته الذریعه) از این رساله با نام «اعتقادیة فخریه» یاد کند و گوید مولی نظام الدین محمد قرشی ساوجی شاگرد شیخ بهائی (م- در حدود 1040) شرحی مبسوط و خوب بر آن نوشته و به نام رفیع الدین مرعشی کرده است. در «پنج اصل» است: 1. معرفة الله؛ 2. العدل؛ 3. الوعد و الوعید؛ 4. النبوة؛ 5. الامامة. در پایان آورده است که «من در اینجا تنها اصول را آوردم نه فروع را زیرا پدرم آنچه اجماعی شیعه است و به نقل درست از پیشوایان رسیده و هیچ شکی در آنها نیست آورده بدانها بنگرید و از آنها پیروی کنید.»
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سید المرسلین محمد الصادق الامین و آله المعصومین اما بعد فیقول محمد بن حسن بن یوسف بن المطهر انی املیت هذه الرسالة لارشاد المهتدین و هدایت الطالبین و قد بینت فیها ما یجب علی المكلفين من الاعتقاد فی اصول الدین. .. و یجب ان یعتقدان یکون الواجب قدیماً لانه لا یجوز علیه العدم »
انجام اثر
« و افتقرت علی هذا الاصول و لم اذكر العبادات الشرعیة لان والدی جمال الدین حسن بن یوسف بن المطهر قدس الله سرهم ذکر ما اجمع اهل البیت علیهم السلام و هم الائمة المعصومین. .. فایها المؤمنون تمسکوا و اعتمدوا علیه و رحمة الله و برکاته »
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
شرح ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعه 521/1 شماره 2539
ریاض العلما 77/5
معجم التراث الکلامی 232/1
33/180/1
دنا 690/1-691
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین = واجب الاعتقاد / کلام و اعتقادات / عربی
iršād-ul-mustaršidīn wa hidāyat-uṭ-ṭālibīn = wājib-ul-i‘tiqād
فخرالمحققین، محمد بن حسن، 682 - 771 قمری
faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284 - 1370)
رسالهای است مختصر در بیان واجبات اصول دین که دانستن آن بر هر مکلف واجب است. فاضل تنکابنی در شماره مؤلفات مؤلف دو کتاب به نام «کتاب المسترشدین» و «هدایة الطالبین» یاد نموده گمان میرود آن دو تألیف یکی است و همین رساله باشد و این عبارت دیباچه این کتاب مشارالیه را به اشتباه انداخت است: «انی املیت هذه الرساله لارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین». صاحب «ریاض العلماء» (به نوشته الذریعه) از این رساله با نام «اعتقادیة فخریه» یاد کند و گوید مولی نظام الدین محمد قرشی ساوجی شاگرد شیخ بهائی (م- در حدود 1040) شرحی مبسوط و خوب بر آن نوشته و به نام رفیع الدین مرعشی کرده است. در «پنج اصل» است: 1. معرفة الله؛ 2. العدل؛ 3. الوعد و الوعید؛ 4. النبوة؛ 5. الامامة. در پایان آورده است که «من در اینجا تنها اصول را آوردم نه فروع را زیرا پدرم آنچه اجماعی شیعه است و به نقل درست از پیشوایان رسیده و هیچ شکی در آنها نیست آورده بدانها بنگرید و از آنها پیروی کنید.»
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سید المرسلین محمد الصادق الامین و آله المعصومین اما بعد فیقول محمد بن حسن بن یوسف بن المطهر انی املیت هذه الرسالة لارشاد المهتدین و هدایت الطالبین و قد بینت فیها ما یجب علی المكلفين من الاعتقاد فی اصول الدین. .. و یجب ان یعتقدان یکون الواجب قدیماً لانه لا یجوز علیه العدم
انجام: و افتقرت علی هذا الاصول و لم اذكر العبادات الشرعیة لان والدی جمال الدین حسن بن یوسف بن المطهر قدس الله سرهم ذکر ما اجمع اهل البیت علیهم السلام و هم الائمة المعصومین. .. فایها المؤمنون تمسکوا و اعتمدوا علیه و رحمة الله و برکاته
[الذریعه 521/1 شماره 2539؛ ریاض العلما 77/5؛ معجم التراث الکلامی 232/1؛ 33/180/1؛ دنا 690/1-691]
شرح و حواشی:
1- شرح ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین
نسخههای خطی این اثر
42 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
10706/6 | بیکاتب | قبل از 802ق | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 2 |
ملی
تهران
|
3044/6 | جعفر بن حسن استرآبادی | 845ق | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 3 |
ملی
تهران
|
4572/3 | حیدر حسینی | 869ق | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 4 |
فاضل
خوانسار
|
112/1 | محمد بن فیاض بن مهنا بن فیاض | جمعه 22 جمادی 869ق | نسخ | 31 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرکز احیاء
قم
|
307/1 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
ادبیات
تهران
|
270 | بابا علی بن بابا حسین بن بابا افضل بن بابا هلال بن خارخانی | 873ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
2247/3 | بیکاتب | 898ق | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 8 |
مفتاح
تهران
|
135/7 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 9 |
مرکز احیاء
قم
|
3446/1 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق، نسخ | 18 | شناسنامه ← |
| 10 |
وزیری
یزد
|
1490 | زین العابدین | غره شعبان 924ق | نسخ | 66 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
13732/1 | محمد بن ابراهیم اوالی (بحرانی) | 959ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
620/3 | قطب الدین بن اسماعیل | 969ق | - | - | شناسنامه ← |
| 13 |
دانشگاه
تهران
|
3459/2 | شریف محمد شریف بن باباجان حسینی | چهارشنبه3ربیع الثانی972ق | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
تهران
|
3532/1-ف | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
گوهرشاد
مشهد
|
1564/6 | علیشاه بن کمال بن مرتضی علی | شعبان 1029ق | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 16 |
مجلس
تهران
|
8900/3 | بیکاتب | 15 شعبان 1038ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 17 |
ملک
تهران
|
5816/2 | رضی بن محمد امین حسینی | صفر 1057ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
20830 | بیکاتب | 1072ق | نسخ | 32 | شناسنامه ← |
| 19 |
سپهسالار
تهران
|
4506/10 | بیکاتب | 7 شعبان 1072ق | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 20 |
تربیت
تبریز
|
242 | بیکاتب | 1093ق | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
رضوی
مشهد
|
9706/2 | عبدالعظم بن صالح حسینی | شوال 1097ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
8839/17 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 23 |
ملی
تهران
|
2787/7 | شهاب الدین حسین بن ناصرالدین حسین حسنی حسینی جعفری دیباجی | قرن 12 | شکسته نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرعشی
قم
|
1186/34 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 25 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
67/3 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 26 |
دانشگاه
تهران
|
7033/2 | محمد مومن بن محمد امین حسینی | 1101ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 27 |
گلپایگانی
قم
|
6853/24-35/33 | بیکاتب | شنبه 12 ربیع الاول 1102ق | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 28 |
مجلس
تهران
|
3257/2 | محمد مهدی ابن حاجی محمد تقی سبزواری | دوشنبه جمادی الاول 1139ق | نسخ | 24 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرعشی
قم
|
13887/4 | سید حسین بن علی حسینی هندی | قرن 13 | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 30 |
امام صادق
چالوس
|
661/1 | سید کاظم بن سید رضا | اوایل رمضان 1203ق | - | 15 | شناسنامه ← |