نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین

iršād-ul-mustaršidīn wa hidāyat-uṭ-ṭālibīn
42 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/4527
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #4527
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 3، ص 128 تا 131
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
واجب الاعتقاد (wājib-ul-i‘tiqād)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای است مختصر در بیان واجبات اصول دین که دانستن آن بر هر مکلف واجب است. فاضل تنکابنی در شماره مؤلفات مؤلف دو کتاب به نام «کتاب المسترشدین» و «هدایة الطالبین» یاد نموده گمان می‌رود آن دو تألیف یکی است و همین رساله باشد و این عبارت دیباچه این کتاب مشارالیه را به اشتباه انداخت است: «انی املیت هذه الرساله لارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین». صاحب «ریاض العلماء» (به نوشته الذریعه) از این رساله با نام «اعتقادیة فخریه» یاد کند و گوید مولی نظام الدین محمد قرشی ساوجی شاگرد شیخ بهائی (م- در حدود 1040) شرحی مبسوط و خوب بر آن نوشته و به نام رفیع الدین مرعشی کرده است. در «پنج اصل» است: 1. معرفة الله؛ 2. العدل؛ 3. الوعد و الوعید؛ 4. النبوة؛ 5. الامامة. در پایان آورده است که «من در اینجا تنها اصول را آوردم نه فروع را زیرا پدرم آنچه اجماعی شیعه است و به نقل درست از پیشوایان رسیده و هیچ شکی در آنها نیست آورده بدانها بنگرید و از آنها پیروی کنید.»
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سید المرسلین محمد الصادق الامین و آله المعصومین اما بعد فیقول محمد بن حسن بن یوسف بن المطهر انی املیت هذه الرسالة لارشاد المهتدین و هدایت الطالبین و قد بینت فیها ما یجب علی المكلفين من الاعتقاد فی اصول الدین. .. و یجب ان یعتقدان یکون الواجب قدیماً لانه لا یجوز علیه العدم »
انجام اثر
« و افتقرت علی هذا الاصول و لم اذكر العبادات الشرعیة لان والدی جمال الدین حسن بن یوسف بن المطهر قدس الله سرهم ذکر ما اجمع اهل البیت علیهم السلام و هم الائمة المعصومین. .. فایها المؤمنون تمسکوا و اعتمدوا علیه و رحمة الله و برکاته »
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
شرح ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعه 521/1 شماره 2539 ریاض العلما 77/5 معجم التراث الکلامی 232/1 33/180/1 دنا 690/1-691

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین = واجب الاعتقاد / کلام و اعتقادات / عربی iršād-ul-mustaršidīn wa hidāyat-uṭ-ṭālibīn = wājib-ul-i‘tiqād فخرالمحققین، محمد بن حسن، 682 - 771 قمری faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284 - 1370) رساله‌ای است مختصر در بیان واجبات اصول دین که دانستن آن بر هر مکلف واجب است. فاضل تنکابنی در شماره مؤلفات مؤلف دو کتاب به نام «کتاب المسترشدین» و «هدایة الطالبین» یاد نموده گمان می‌رود آن دو تألیف یکی است و همین رساله باشد و این عبارت دیباچه این کتاب مشارالیه را به اشتباه انداخت است: «انی املیت هذه الرساله لارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین». صاحب «ریاض العلماء» (به نوشته الذریعه) از این رساله با نام «اعتقادیة فخریه» یاد کند و گوید مولی نظام الدین محمد قرشی ساوجی شاگرد شیخ بهائی (م- در حدود 1040) شرحی مبسوط و خوب بر آن نوشته و به نام رفیع الدین مرعشی کرده است. در «پنج اصل» است: 1. معرفة الله؛ 2. العدل؛ 3. الوعد و الوعید؛ 4. النبوة؛ 5. الامامة. در پایان آورده است که «من در اینجا تنها اصول را آوردم نه فروع را زیرا پدرم آنچه اجماعی شیعه است و به نقل درست از پیشوایان رسیده و هیچ شکی در آنها نیست آورده بدانها بنگرید و از آنها پیروی کنید.» آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سید المرسلین محمد الصادق الامین و آله المعصومین اما بعد فیقول محمد بن حسن بن یوسف بن المطهر انی املیت هذه الرسالة لارشاد المهتدین و هدایت الطالبین و قد بینت فیها ما یجب علی المكلفين من الاعتقاد فی اصول الدین. .. و یجب ان یعتقدان یکون الواجب قدیماً لانه لا یجوز علیه العدم انجام: و افتقرت علی هذا الاصول و لم اذكر العبادات الشرعیة لان والدی جمال الدین حسن بن یوسف بن المطهر قدس الله سرهم ذکر ما اجمع اهل البیت علیهم السلام و هم الائمة المعصومین. .. فایها المؤمنون تمسکوا و اعتمدوا علیه و رحمة الله و برکاته [الذریعه 521/1 شماره 2539؛ ریاض العلما 77/5؛ معجم التراث الکلامی 232/1؛ 33/180/1؛ دنا 690/1-691] شرح و حواشی: 1- شرح ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین

نسخه‌های خطی این اثر

42 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
10706/6 بی‌کاتب قبل از 802ق نسخ 20 شناسنامه ←
2
ملی
تهران
3044/6 جعفر بن حسن استرآبادی 845ق نسخ 14 شناسنامه ←
3
ملی
تهران
4572/3 حیدر حسینی 869ق نسخ 14 شناسنامه ←
4
فاضل
خوانسار
112/1 محمد بن فیاض بن مهنا بن فیاض جمعه 22 جمادی 869ق نسخ 31 شناسنامه ←
5
مرکز احیاء
قم
307/1 نامشخص - - - شناسنامه ←
6
ادبیات
تهران
270 بابا علی بن بابا حسین بن بابا افضل بن بابا هلال بن خارخانی 873ق نسخ - شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
2247/3 بی‌کاتب 898ق نسخ 16 شناسنامه ←
8
مفتاح
تهران
135/7 بی‌کاتب قرن 9 نسخ - شناسنامه ←
9
مرکز احیاء
قم
3446/1 بی‌کاتب قرن 9 نستعلیق، نسخ 18 شناسنامه ←
10
وزیری
یزد
1490 زین العابدین غره شعبان 924ق نسخ 66 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
13732/1 محمد بن ابراهیم اوالی (بحرانی) 959ق نسخ 6 شناسنامه ←
12
رضوی
مشهد
620/3 قطب الدین بن اسماعیل 969ق - - شناسنامه ←
13
دانشگاه
تهران
3459/2 شریف محمد شریف بن باباجان حسینی چهارشنبه3ربیع الثانی972ق نسخ 20 شناسنامه ←
14
دانشگاه
تهران
3532/1-ف بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
15
گوهرشاد
مشهد
1564/6 علیشاه بن کمال بن مرتضی علی شعبان 1029ق نستعلیق 8 شناسنامه ←
16
مجلس
تهران
8900/3 بی‌کاتب 15 شعبان 1038ق نسخ 13 شناسنامه ←
17
ملک
تهران
5816/2 رضی بن محمد امین حسینی صفر 1057ق نستعلیق - شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
20830 بی‌کاتب 1072ق نسخ 32 شناسنامه ←
19
سپهسالار
تهران
4506/10 بی‌کاتب 7 شعبان 1072ق نستعلیق 8 شناسنامه ←
20
تربیت
تبریز
242 بی‌کاتب 1093ق - - شناسنامه ←
21
رضوی
مشهد
9706/2 عبدالعظم بن صالح حسینی شوال 1097ق نسخ - شناسنامه ←
22
مرعشی
قم
8839/17 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 4 شناسنامه ←
23
ملی
تهران
2787/7 شهاب الدین حسین بن ناصرالدین حسین حسنی حسینی جعفری دیباجی قرن 12 شکسته نستعلیق 3 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
1186/34 نامشخص - - - شناسنامه ←
25
علامه طباطبائی
شیراز
67/3 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 23 شناسنامه ←
26
دانشگاه
تهران
7033/2 محمد مومن بن محمد امین حسینی 1101ق نسخ - شناسنامه ←
27
گلپایگانی
قم
6853/24-35/33 بی‌کاتب شنبه 12 ربیع الاول 1102ق نستعلیق 5 شناسنامه ←
28
مجلس
تهران
3257/2 محمد مهدی ابن حاجی محمد تقی سبزواری دوشنبه جمادی الاول 1139ق نسخ 24 شناسنامه ←
29
مرعشی
قم
13887/4 سید حسین بن علی حسینی هندی قرن 13 نسخ 6 شناسنامه ←
30
امام صادق
چالوس
661/1 سید کاظم بن سید رضا اوایل رمضان 1203ق - 15 شناسنامه ←