نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اختیارات الایام (صغیر)

عنوان پیراسته: اختیارات الایام
ixtīyārāt-ul ayyām (saqīr)
98 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/3496
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #3496
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 2، ص 411 تا 418
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: پیشگویی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مرحوم مجلسی را سه کتاب به نام «اختیارات» هست، یکی بزرگ که مشتمل بر چهل «فصل» و «خاتمه» است دیگر متوسط که شامل سه «فصل» و «خاتمه» می‌باشد و سومی صغیر که حاوی دو «فصل» و «خاتمه» است. برخی را نظر بر آن است که او را دو اثر در این موضوع است و میانه و صغیر در واقع یک تألیف است که در برخی از نسخه‌ها کم و زیاد شده است و مرتب است بر 3 فصل و خاتمه: فصل 1. اختیار ایام ماه؛ فصل 2. اختیار ایام هفته؛ فصل 3. بیان امری چند که موجب دفع نحوست ایام و ساعات می‌شود؛ خاتمه در ترجمه حدیث شریفی است که مشتمل است بر احکام کسوف و خسوف و حوادث هر سال. «روضات الجنات» (ص 120) آورده است که در نسبت این کتاب به مجلسی مناقشه شده و این دو کتاب را از تألیفات محمد باقر بن محمد تقی لاهیجانی معاصر با مجلسی دانسته است، اما محدث نوری در رساله «فیض القدسی» نسبت این دو رساله را به مجلسی تمام می‌داند. استاد عبدالحسین حائری بنا به شواهد و قرائنی ثابت کرده‌اند که مؤلف کتاب محمد باقر بن محمد تقی نواب لاهیجی زنده در قرن 13 است نه محمد باقر بن محمد تقی مجلسی از قرن 11.
آغاز اثر
« بسمله. حمدله و صلاة. اما بعد چنین گوید احقر عبادالله محمدباقر بن محمدتقی عفی الله عن جرائمهما که این رساله‌ای است در بیان آنچه از احادیث معتبره از اهل بیت رسالت صلوات الله علیهم معلوم می‌شود از سعادت و نحوست ایام هفته ... فصل اول در روز اول هر ماه در اختیار ایام ماهست »
انجام اثر
« و در هر سال که در ماه ذیحجه ماه بگیرد مرد بزرگی در مغرب بمیرد و مرد فاسقی و فاجری دعوای پادشاهی کند. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج1، صص189-190، تهران، سنگی، 1370ق.، خشتی، 120ص؛ همراه کتاب «مطارح الانظار»
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 1: 431-433 (54 نسخه) نسخه‌های منزوی 218/1 الذریعة 367/1 شماره 917 فهرستواره منزوی 2780/5

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اختیارات الایام (صغیر) / پیشگویی / فارسی ixtīyārāt-ul ayyām (saqīr) مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) مرحوم مجلسی را سه کتاب به نام «اختیارات» هست، یکی بزرگ که مشتمل بر چهل «فصل» و «خاتمه» است دیگر متوسط که شامل سه «فصل» و «خاتمه» می‌باشد و سومی صغیر که حاوی دو «فصل» و «خاتمه» است. برخی را نظر بر آن است که او را دو اثر در این موضوع است و میانه و صغیر در واقع یک تألیف است که در برخی از نسخه‌ها کم و زیاد شده است و مرتب است بر 3 فصل و خاتمه: فصل 1. اختیار ایام ماه؛ فصل 2. اختیار ایام هفته؛ فصل 3. بیان امری چند که موجب دفع نحوست ایام و ساعات می‌شود؛ خاتمه در ترجمه حدیث شریفی است که مشتمل است بر احکام کسوف و خسوف و حوادث هر سال. «روضات الجنات» (ص 120) آورده است که در نسبت این کتاب به مجلسی مناقشه شده و این دو کتاب را از تألیفات محمد باقر بن محمد تقی لاهیجانی معاصر با مجلسی دانسته است، اما محدث نوری در رساله «فیض القدسی» نسبت این دو رساله را به مجلسی تمام می‌داند. استاد عبدالحسین حائری بنا به شواهد و قرائنی ثابت کرده‌اند که مؤلف کتاب محمد باقر بن محمد تقی نواب لاهیجی زنده در قرن 13 است نه محمد باقر بن محمد تقی مجلسی از قرن 11. آغاز: بسمله. حمدله و صلاة. اما بعد چنین گوید احقر عبادالله محمدباقر بن محمدتقی عفی الله عن جرائمهما که این رساله‌ای است در بیان آنچه از احادیث معتبره از اهل بیت رسالت صلوات الله علیهم معلوم می‌شود از سعادت و نحوست ایام هفته ... فصل اول در روز اول هر ماه در اختیار ایام ماهست انجام: و در هر سال که در ماه ذیحجه ماه بگیرد مرد بزرگی در مغرب بمیرد و مرد فاسقی و فاجری دعوای پادشاهی کند. چاپ: مشار فارسی، ج1، صص189-190، تهران، سنگی، 1370ق.، خشتی، 120ص؛ همراه کتاب «مطارح الانظار» [دنا 1: 431-433 (54 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 218/1؛ الذریعة 367/1 شماره 917؛ فهرستواره منزوی 2780/5]

نسخه‌های خطی این اثر

98 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
دارالحدیث
قم
89/2 بی‌کاتب 1259ق نسخ 25 شناسنامه ←
62
امام صادق
قزوین
134 محمد رضا بن کربلائی فرج الله زاج فروش جمادی الثانی 1260ق نستعلیق 95 شناسنامه ←
63
مرعشی
قم
11252/4 حسن بن مرتضی تنکابنی 6 شوال 1262ق شکسته نستعلیق 30 شناسنامه ←
64
رضوی
مشهد
20056 اسماعیل بن عبدالله خوانساری 1273ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
65
رضوی
مشهد
38670 اسماعیل بن عبدالله 1273ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
66
دارالحدیث
قم
321/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 9 شناسنامه ←
67
حججی
نجف آباد
8/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 2 شناسنامه ←
68
مجلس
تهران
17485 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
69
امام صادق
چالوس
452 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 87 شناسنامه ←
70
رضوی
مشهد
29248 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
71
سپهسالار
تهران
2134/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 16 شناسنامه ←
72
مجلس
تهران
1187 طباطبائی بی‌کاتب بی‌تاریخ - 35 شناسنامه ←
73
دانشگاه
تهران
6218/5-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
74
دانشگاه
تهران
2848/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 8 شناسنامه ←
75
مرعشی
قم
187/23 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 10 شناسنامه ←
76
دانشگاه
تهران
1997/11 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 10 شناسنامه ←
77
دانشگاه
تهران
1968/5 بی‌کاتب 1 جمادی الثانی نستعلیق 8 شناسنامه ←
78
دهگان
اراک
113 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 16 شناسنامه ←
79
دهگان
اراک
135/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 58 شناسنامه ←
80
ملی
تبریز
3382/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 21 شناسنامه ←
81
مجلس
تهران
12626/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 21 شناسنامه ←
82
گلپایگانی
قم
1069/4-6/159 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 6 شناسنامه ←
83
مسجد اعظم
قم
1420/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 17 شناسنامه ←
84
مسجد اعظم
قم
1056/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، شکسته 6 شناسنامه ←
85
گلپایگانی
قم
2190/5-12/80 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 4 شناسنامه ←
86
گلپایگانی
قم
8935-59/155 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 33 شناسنامه ←
87
گلپایگانی
قم
7804-39/184 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 50 شناسنامه ←
88
دانشگاه اصفهان
اصفهان
741/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 7 شناسنامه ←
89
گلپایگانی
قم
7528-38/148 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 35 شناسنامه ←
90
مسجد اعظم
قم
3964/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 4 شناسنامه ←