مصباح السالکین

● مصباح السالکین = شرح نهج البلاغة = شرح کبیر / شرح حدیث / عربی miṣbāḥ-us sālikīn = š.-u nahj-ul balāġa = š.-e kabīr ابن میثم، میثم بن علی، 636 - 689 قمری ebn-e meysam, meysam ebn-e ‘alī (1239 - 1291) وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضی، محمد بن حسین (359- 406) به درخواست: خواجه علاء الدین عطا ملک جوینی تاریخ تألیف: 6 رمضان 677ق شرح نهج البلاغه ابن میثم، از بهترین و دقیق‌ترین و پرمحتواترین شروح نهج البلاغه است. ابن میثم دو شرح یکی کبیر و دیگری صغیر و یا به قولی سه شرح که آن شرح متوسط باشد نوشته؛ همچنین شرحی بر «الکلمات المائة» به نام «منهاج العارفین فی شرح کلمات امیر المومنین» علیه السلام دارد. این شرح، شرح کبیر است. نام این شرح «مصباح السالکین» ثبت شده است. پیش از شروع به شرح کتاب مقدمه بسیار مفید وجامع ومفصلی درحدود 3380 بیت مشتمل بر سه «قاعده» بدین تفصیل نگاشته: قاعده 1) مباحث الفاظ؛ قاعده 2) مبادی وفوائد و موضوع خطابه؛ قاعده 3) درآن‌که علی علیه السلام مستجمع جمیع صفات کامله انسانیه بوده وهریک از قواعد فوق مشتمل بر مباحث زیادی می‌باشد. این شرح به پنج مجلد تقسیم شده: مجلد 1. مشتمل بر مقدمه وشرح خطب تا آخر شرح خطبه‌ای که پس از شنیدن این که طلحه و زبیر بیعت او را شکسته‌اند ایراد فرموده است؛ مجلد 2. پس ازشرح خطبه مذکوره تا ابتداء این خطبه که درحمد وثناء الهی است(نحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا الی ما یکون)؛ مجلد 3. از ابتداء شرح خطبه مذکور تا ابتداء خطبه‌ای که درهنگام دفن حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها انشاء گردیده است؛ مجلد 4. از ابتداء شرح خطبه فوق تا ابتداء شرح وصیت آن حضرت به حضرت امام حسن علیهما السلام؛ مجلد 5. از ابتداء شرح وصیت مذکور تا آخر کتاب. آغاز: بسملة، سبحانک اللهم و بحمدک توحدت فی ذاتک فحسر عن إدراک انسان کل عارف و تفردت فی صفاتک فقصر عن مدحتک لسان کل واصف ... اما بعد، فلما کان المقصود الأول من بعثة الأنبیاء و الرسل بالکتب الإلهیة ... چاپ: مشار عربی، ص852؛ تهران، 1276ق، چاپ سنگی، 634ص، رحلی؛ تهران، 8-1374ق، در پنج مجلد، طبع حروفی [الذریعة 110/21 و 149/14؛ ریحانة الادب 240/8؛ کشف الظنون 1991/2؛ کشف الحجب 357؛ معجم المؤلفین 55/13؛ بروکلمان ذیل 705/1؛ فهرستگان حدیث ج5، ص491-497؛ التراث العربی المخطوط ج 11، ص 432-434؛ دنا، ج9، ص 654-656؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 4، ص 716-717] شروح و حواشی: 1- مختصر مصباح السالکین = اختیار مصباح السالکین = مختصر شرح نهج البلاغة = شرح نهج البلاغه؛ الوسیط ابن میثم، میثم بن علی (636-689)