شناسنامه کتابشناختی اثر
زینة المدایح
zīnat-ol madāyeh
پیوند کوتاه:
/w/34972
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34972
پدیدآور / مؤلف:
همای مروزی، محمد صادق
تاریخ و سده تألیف:
1218 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 17، ص 832
تا 834
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
شعر
عناوین دیگر و همتراز:
تذکره مآثر خاقان
(tazkere-ye ma'āser-e xāqān)
اهدا / به درخواست:
فتحعلیشاه قاجار (1211-1250ق)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
تذکرهای است مشتمل بر یک دیباچه از مؤلف که کتاب را بر یک «آرایش» و دو «پیرایه» و یک «زیور» تقسیم کرده است، بدین ترتیب: آرایش، در ذکر اشعار فتحعلی شاه؛ پیرایه 1. ذکر اشعار شعرای ملتزم رکاب؛ 3. پیرایه 2. ذکر اشعار شعرای ایران که فتحعلیشاه را مدح گفتهاند؛ زیور، ذکر اشعار و احوال مؤلف. بهطوری که مینویسد نام زینت المدایح را فتحعلیشاه به این کتاب داده است. شعرایی که در این تذکره از اشعارشان ذکر شده شعرای مداح فتحعلیشاه تا هفتمین سال سلطنت او هستند و قبل از اشعار چند سطری نثر در احوال شاعر و مناسبت شعر نوشته است. از جمله: میرزا رضی به محمد شفیع مستوفی تبریزی، عبدالرزاق بیک مفتون تبریزی، میرزا عبدالوهاب نشاط، در پیرایه دوم از سید صادق بیدگلی کاشانی، معصوم خاوری کوزه کنانی، حسینقلی بیک آذر بیگدلی متخلص به داور، میرزا محمد علی بن میرزا کاظم مستوفی، مجمر اصفهانی، در خاتمه شرح حال خود و علت تألیف کتاب را ذکر کرده است.
آغاز اثر
« ای ذکر تو گلفروش بازار سخن ×× رنگین [ز] تو برگ برگ گلزار سخن / اوصاف تو دیباچه مجموعه نطق ×× توحید تو مشاطه رخسار سخن. زینت مدایح و زیب محامد، حمد محمودی است جل ذکره که حمدش زینت زبان ... »
انجام اثر
« ز غیبم هاتفی آواز داد از بهر تاریخش ×× که بنگر شاد از دیدار بلقیسی، سلیمانی / عیان تا نیست پایانی بدوران عهد شاهی را ×× نباشد عیش ایشانرا چو عهد شاه پایانی »
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تکمله زینة المدایح؛ همای مروزی، محمد صادق (-13)
دیباچه تذکره زینة المدائح؛ همای مروزی، محمد صادق (-13)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 95/12 و 243/20
دنا 1292/5-1293 (35 نسخه)
فهرستواره منزوی 1914/3
تاریخ تذکرههای فارسی 687/1
متن فنخا
● زینة المدایح = تذکره مآثر خاقان / شعر / فارسی
zīnat-ol madāyeh = tazkere-ye ma'āser-e xāqān
همای مروزی، محمد صادق، ق13 قمری
homā-ye marvazī, mohammad sādeq (- 19c)
اهدا به: فتحعلیشاه قاجار (1211-1250ق)
تاریخ تألیف: 1218ق
تذکرهای است مشتمل بر یک دیباچه از مؤلف که کتاب را بر یک «آرایش» و دو «پیرایه» و یک «زیور» تقسیم کرده است، بدین ترتیب: آرایش، در ذکر اشعار فتحعلی شاه؛ پیرایه 1. ذکر اشعار شعرای ملتزم رکاب؛ 3. پیرایه 2. ذکر اشعار شعرای ایران که فتحعلیشاه را مدح گفتهاند؛ زیور، ذکر اشعار و احوال مؤلف. بهطوری که مینویسد نام زینت المدایح را فتحعلیشاه به این کتاب داده است. شعرایی که در این تذکره از اشعارشان ذکر شده شعرای مداح فتحعلیشاه تا هفتمین سال سلطنت او هستند و قبل از اشعار چند سطری نثر در احوال شاعر و مناسبت شعر نوشته است. از جمله: میرزا رضی به محمد شفیع مستوفی تبریزی، عبدالرزاق بیک مفتون تبریزی، میرزا عبدالوهاب نشاط، در پیرایه دوم از سید صادق بیدگلی کاشانی، معصوم خاوری کوزه کنانی، حسینقلی بیک آذر بیگدلی متخلص به داور، میرزا محمد علی بن میرزا کاظم مستوفی، مجمر اصفهانی، در خاتمه شرح حال خود و علت تألیف کتاب را ذکر کرده است.
آغاز: ای ذکر تو گلفروش بازار سخن ×× رنگین [ز] تو برگ برگ گلزار سخن / اوصاف تو دیباچه مجموعه نطق ×× توحید تو مشاطه رخسار سخن. زینت مدایح و زیب محامد، حمد محمودی است جل ذکره که حمدش زینت زبان ...
انجام: ز غیبم هاتفی آواز داد از بهر تاریخش ×× که بنگر شاد از دیدار بلقیسی، سلیمانی / عیان تا نیست پایانی بدوران عهد شاهی را ×× نباشد عیش ایشانرا چو عهد شاه پایانی
[الذریعة 95/12 و 243/20؛ دنا 1292/5-1293 (35 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1914/3؛ تاریخ تذکرههای فارسی 687/1]
شرح و حواشی:
1- تکمله زینة المدایح؛ همای مروزی، محمد صادق (-13)
2- دیباچه تذکره زینة المدائح؛ همای مروزی، محمد صادق (-13)
نسخههای خطی این اثر
35 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملی
تهران
|
16855 | همای مروزی، محمد صادق (مؤلف) | قرن 12 | - | 171 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
2660 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 169 | شناسنامه ← |
| 3 |
ملک
تهران
|
4715 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
8034 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 228 | شناسنامه ← |
| 5 |
امام صادق
اردکان یزد
|
62 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 180 | شناسنامه ← |
| 6 |
مرعشی
قم
|
851عکسی | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 7 |
ادبیات
تهران
|
28 - ب | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 155 | شناسنامه ← |
| 8 |
دانشگاه
تهران
|
2191-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 9 |
دانشگاه
اصفهان
|
139 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 195 | شناسنامه ← |
| 10 |
مفتاح
تهران
|
852 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 337 | شناسنامه ← |
| 11 |
دانشگاه
اصفهان
|
31 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 12 |
مسجد اعظم
قم
|
2940/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 59 | شناسنامه ← |
| 13 |
ادبیات
اصفهان
|
11 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 14 |
گلپایگانی
قم
|
3048/1-16/58 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | 14 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
4818 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 174 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
4819 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 190 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
398 | بیکاتب | 1223ق | نستعلیق | 185 | شناسنامه ← |
| 18 |
نسخههای پراکنده
اراک
|
209 | بیکاتب | 17 شوال 1226ق، به خواهش آقا میرزا معصوم طبیب | نستعلیق، شکسته | 194 | شناسنامه ← |
| 19 |
گلپایگانی
قم
|
849-5/139 | بیکاتب | چهارشنبه ربیع الثانی 1228ق | نستعلیق | 227 | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
8524 | بیکاتب | 25 جمادی الاول 1232ق | نستعلیق | 139 | شناسنامه ← |
| 21 |
رضوی
مشهد
|
6962 | بیکاتب | 1237ق | نستعلیق | 206 | شناسنامه ← |
| 22 |
رضوی
مشهد
|
13744 | بیکاتب | رمضان 1248ق | نستعلیق، شکسته | 133 | شناسنامه ← |
| 23 |
گلپایگانی
قم
|
5604/2-28/24 | بیکاتب | 1258ق | نستعلیق، شکسته | 148 | شناسنامه ← |
| 24 |
عاطفی، حسن
کاشان
|
بدون شماره | بیکاتب | رجب 1265ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 25 |
دائرة المعارف
تهران
|
126-عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
2523 | بیکاتب | قرن 14 | نستعلیق | 449 | شناسنامه ← |
| 27 |
مجلس
تهران
|
2524 | بیکاتب | قرن 14 | شکسته نستعلیق | 296 | شناسنامه ← |
| 28 |
عاطفی، حسن
کاشان
|
بدون شماره | بیکاتب | 1328ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 29 |
دانشگاه
تهران
|
6019 | بیکاتب | قرن 13 و 14 | نستعلیق | 195 | شناسنامه ← |
| 30 |
دانشسرای عالی-کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی
تهران
|
63 | بیکاتب | محرم، برای میرزا معصوم | نستعلیق | - | شناسنامه ← |