نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

رياض العابدين فى شرح صحيفة سيد الساجدين

rīyāz-ol ‘ābedīn fī š.-e sahīfat-e sayyed-es sājedīn
48 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/34120
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34120
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 17، ص 321 تا 324
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شرح دعا
اهدا / به درخواست: شاه صفی بهادر خان (1038-1052ق)
اثر مرتبط / وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین (ع)، امام چهارم (38-94)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب ترجمه و شرحی است مزجی و مختصر بر صحیفه کامله سجادیه. روش این شرح چنین است: «چون بهر لغتی عباراتی مناسبت دارد و هر زبانی مقتضی بیانی است قاصد این است که یکان یکون عبارت عربی اقتصار نموده هر جا مقام اقتضاء بسط کلام نماید و در حل کلام معجز نظام ذکر استشهادی باید نمود توضیحاً للمرام مبادرت به ذکر آن نماید و اگر مترجم را در اثنا کلام سخنی روی نماید که ذکر آن مناسب مقام باشد به عرض آن اقدام نماید و بالجمله شرحی ترتیب یابد در لباس ترجمه و ترجمه نموده شود در ضمن شرح» و بعد از توضیح معنی و فضیلت و آداب دعاء می‌نویسد: «شروح خواهیم کرد در شرح دعاء توضيح لغات و تنقیح معانی و ترجمه الفاظ و احتراز از تکرار معنی لغات التزام شده چه هر لغتی که یک مرتبه به ذکر و بیان آن تعرض نموده شود دیگر در صدد ذکر آن نمی‌شود مگر آنکه به معنی دیگر بوده باشد» و با عنایت به اظهار نظر محمد صالح قزوینی مضبوط در مقدمه ترجمه صحیفه، شرح مذکور از افادات سید استاد میر محمد باقر داماد خالی نیست. تاریخ شرح: خلال سنوات 1031ق (رحلت استادش شیخ بهایی) و 1052ق (وفات شیخ صفی). مؤلف از شاگردان شیخ بهائی و شیخ الاسلام شهر یزد بوده است. (وفادار مرادی)
آغاز اثر
« 1: حمد له ... اما بعد بدانکه جمعی از مؤمنین التماس نمودند که صحیفه کامله را ... به لغت فارسی مترجم و شروح کنم »
انجام اثر
« و صلى الله على سيدنا محمد رسول الله المصطفى و على آله الطاهرين و افاضه کناد خدای سبحانه بر مهتر و بهتر ما محمد که فرستاده خدا و برگزیده اوست و بر آل او که پا کند از گناهان صغیره و کبیره و سهو و نسیان از اول عمر تا آخر آن. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، 1375ش
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 329/11 و 348/13 دنا 1100/5-1101 (45 نسخه) مكتبة اميرالمؤمنين 382/1-383/1 فهرستواره منزوی 455/7

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● رياض العابدين فى شرح صحيفة سيد الساجدين / شرح دعا / فارسی rīyāz-ol ‘ābedīn fī š.-e sahīfat-e sayyed-es sājedīn هرندی، بدیع الزمان بن ابی اسحاق، ق 11قمری harandī, badī‘-oz-zamān ebn-e abī-eshāq (- 17c) وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین (ع)، امام چهارم (38-94) اهدا به: شاه صفی بهادر خان (1038-1052ق) کتاب ترجمه و شرحی است مزجی و مختصر بر صحیفه کامله سجادیه. روش این شرح چنین است: «چون بهر لغتی عباراتی مناسبت دارد و هر زبانی مقتضی بیانی است قاصد این است که یکان یکون عبارت عربی اقتصار نموده هر جا مقام اقتضاء بسط کلام نماید و در حل کلام معجز نظام ذکر استشهادی باید نمود توضیحاً للمرام مبادرت به ذکر آن نماید و اگر مترجم را در اثنا کلام سخنی روی نماید که ذکر آن مناسب مقام باشد به عرض آن اقدام نماید و بالجمله شرحی ترتیب یابد در لباس ترجمه و ترجمه نموده شود در ضمن شرح» و بعد از توضیح معنی و فضیلت و آداب دعاء می‌نویسد: «شروح خواهیم کرد در شرح دعاء توضيح لغات و تنقیح معانی و ترجمه الفاظ و احتراز از تکرار معنی لغات التزام شده چه هر لغتی که یک مرتبه به ذکر و بیان آن تعرض نموده شود دیگر در صدد ذکر آن نمی‌شود مگر آنکه به معنی دیگر بوده باشد» و با عنایت به اظهار نظر محمد صالح قزوینی مضبوط در مقدمه ترجمه صحیفه، شرح مذکور از افادات سید استاد میر محمد باقر داماد خالی نیست. تاریخ شرح: خلال سنوات 1031ق (رحلت استادش شیخ بهایی) و 1052ق (وفات شیخ صفی). مؤلف از شاگردان شیخ بهائی و شیخ الاسلام شهر یزد بوده است. (وفادار مرادی) آغاز: 1: حمد له ... اما بعد بدانکه جمعی از مؤمنین التماس نمودند که صحیفه کامله را ... به لغت فارسی مترجم و شروح کنم 2: زواهر جواهر حمد و سپاس بیرون از اندازه حصر و قیاس نثار بارگاه کبریای خداوندی سزاست ... اما بعد، بمسامع ارباب دانش و بینش می‌رساند خادمان طالب مطالب دینی ... انجام: و صلى الله على سيدنا محمد رسول الله المصطفى و على آله الطاهرين و افاضه کناد خدای سبحانه بر مهتر و بهتر ما محمد که فرستاده خدا و برگزیده اوست و بر آل او که پا کند از گناهان صغیره و کبیره و سهو و نسیان از اول عمر تا آخر آن. چاپ: تهران، 1375ش [الذريعة 329/11 و 348/13؛ دنا 1100/5-1101 (45 نسخه)؛ مكتبة اميرالمؤمنين 382/1-383/1؛ فهرستواره منزوی 455/7]

نسخه‌های خطی این اثر

48 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
معصومیه
قم
76/1-6003 هرندی، بدیع الزمان بن ابی اسحاق (مؤلف) یک‌شنبه شعبان 1043ق نستعلیق 238 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
9357 عماد بن میر حیدر علی حسینی کرکی دوشنبه 10 ربیع الثانی 1013ق نسخ 339 شناسنامه ←
3
مكتبة الزهراء
اصفهان
180 بی‌کاتب 23 شوال 1058ق شکسته نستعلیق 192 شناسنامه ←
4
ملی
تهران
1261 محمود بن علی حاجی حسن طبسی 1066ق نسخ 247 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
3803 محمد شفیع بن محمد زمان اصفهانی سه شنبه 26 ربیع الاول 1071ق نسخ 293 شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
2021 بی‌کاتب ذیقعده 1078ق نسخ 666 شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
10432 بی‌کاتب شعبان 1080ق نسخ 209 شناسنامه ←
8
وزیری
یزد
779 نور الدین محمد بن علی پنج‌شنبه 12 جمادی الثانی 1085ق نستعلیق، شکسته 241 شناسنامه ←
9
ملک
تهران
2705 صدرالدین بن ملاحسین بن ملا روح الله سالک دهی لاهیجانی صفر 1087ق نسخ 196 شناسنامه ←
10
امام صادق
قم
9 محمد مومن بن میرعباس حسینی سلیمی مازندرانی دهه اول ربیع الثانی 1088ق نسخ 220 شناسنامه ←
11
دانشگاه
تهران
36 بی‌کاتب رمضان 1088ق نستعلیق 423 شناسنامه ←
12
رضوی
مشهد
9739 محمد هادی بن علیرضا تنکابنی شوال 1089ق نسخ 284 شناسنامه ←
13
وزیری
یزد
583 محمد تقی بن محمد علی غره صفر 1096ق نسخ 187 شناسنامه ←
14
محمود آبادی، میرزا حسن
یزد
11 محمد تقی بن محمد علی صفر 1096ق نسخ - شناسنامه ←
15
دانشگاه
تهران
2427-ف نامشخص - - 187 شناسنامه ←
16
دانشگاه
تهران
1731 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 294 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
4667 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
9482 بی‌کاتب احتمالاً اواخر قرن 11 نستعلیق 274 شناسنامه ←
19
مرعشی
قم
15264 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 203 شناسنامه ←
20
مدرسه خان
یزد
72 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 257 شناسنامه ←
21
الهیات
تهران
89 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
22
مرکز احیاء
قم
3006 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 306 شناسنامه ←
23
مرعشی
قم
5591 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 359 شناسنامه ←
24
الهیات
مشهد
229 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 287 شناسنامه ←
25
مرعشی
قم
15729 بی‌کاتب اوایل قرن 12 نستعلیق 271 شناسنامه ←
26
مولوی
مشهد
229 نامشخص - - - شناسنامه ←
27
فاضل
خوانسار
133 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 219 شناسنامه ←
28
وزیری
یزد
2657 سلیم بن سکندر مازندرانی 1106ق نستعلیق، نسخ 190 شناسنامه ←
29
گلپایگانی
قم
722-5/21 شیخ کبیر یزدی بن شیخ نورالله ساکن قریه نواحی دارالسلطنه اصفهان جمعه 2 شوال 1111ق نسخ 195 شناسنامه ←
30
وزیری
یزد
616 محمد رمضان 1119ق نستعلیق، شکسته 350 شناسنامه ←