دیوان بیدل دهلوی

● دیوان بیدل دهلوی / شعر / فارسی d.-e bīdel-e dehlavī بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبدالخالق، 1054-1133 قمری bīdel-e dehlavī, ‘abd-ol-qāder ebn-e ‘abd-ol-xāleq (1645 - 1721) مؤلف در سرودن انواع اشعار طبع وی توانا و در انشاء نظم برنا بود، در سیر و سلوک و عرفان قدم‌ها زده و مراتبی یافته، کلیات وی که شامل قصاید و غزلیات و مثنویات و رباعیات و ترکیب‌بند و نثرهای متعدد چون نکات و مراسلات و غیره و در حدود 72000 بیت کتابت دارد به سال 1299 در هند چاپ گردیده و در مقدمه آن شرح حال بیدل نگارش یافته و خوشگو در تذکره خویش در اوایل حرف باء شرح بسیار مفصلی در بیان حالات و نمونه‌ای از آثار وی نگاشته و شاگردی و ملازمت خود را در مجلس افاده ایشان صریحاً اظهار نموده و اصل این جناب را مغولی و تورانی و موطن ایشان را اکبر آباد معین کرده و در مقدمه کلیات وفات بیدل در دهلی ثبت گردیده است. نسخه کتابخانه سپهسالار بر حسب شماره تقریباً شامل 16000 بیت می‌باشد و غزلیات بیدل را مرتب به حروف تهجی از الف تا یاء و مثنوی مختصری به نام «قسم نامه» و چندین رباعی را نیز دربردارد. آغاز: باوج کبریا کز پهلوی عجز است راه آنجا ×× سر موئی گر اینجا خم شوی بشکن کلاه آنجا / ادبگاه محبت ناز شوخی بر نمیدارد ×× چو شبنم سر بمهر اشک میبالد نگاه آنجا چاپ: چاپ شده [نسخه‌های منزوی 2254/3 و 2253 (در اینجا نام مؤلف با توجه به نسخه دانشگاه ش 4270 «بیدل بخاری» ثبت شده است و با استناد به همینجا در برخی فهرست‌ها نام شاعر به صورت «محمد ضیاء الدین نقشبندی خالدی متخلص به بیدل» (بیدل بخاری) که ترکیبی مجعول از نام کاتب نسخه دانشگاه و نام بیدل است ثبت شده است!) و 3180/4؛ مشترک پاکستان 2013/9 و 1032/8؛ الذریعة 152/9؛ فرهنگ سخنوران، ص 97]