چهار عنصر

● چهار عنصر = چهار عنصر بهشت منزل / ادبیات / فارسی čahār ‘onsor = čahār ‘onsor-e behešt manzel بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبدالخالق، 1054 - 1133 قمری bīdel-e dehlavī, ‘abd-ol-qāder ebn-e ‘abd-ol-xāleq (1645 - 1721) تاریخ تألیف: 1116ق به نثر آمیخته به نظم، ادبی - عرفانی، در حقیقت سرگذشت و سوانح خود اوست و کسانی که از آنان بهره علمی و عرفانی گرفته، 20 سال بدان می‌پرداخته، در 4 «عنصر» به انجام رسیده است. با تمهیدی در آغاز و خاتمه‌ای در پایان. عنصر یکم آغاز می‌شود با: ولادت بیدل، رضاعت، مرگ پدر، دوره مکتب و مدرسه ... . (منزوی، احمد) آغاز: عنصر1: خداوند از بان معذور بی صرفه سرائیست عذر هرزه در ایان بپذیر و بیان مجبور آشفته نوائیست بر غفلت کلامان خورده مگیر گسستگیهای عنان نفس ناگزیر خیالتا زیست بسملی هوی افشانده باشد پریشانی‌های مغز اندیشه بی اختیار هوس پردازیست غباری دماغ هوائی میخراشد ...؛ عنصر2: روایح شگفتگی بهار عالم منظوم؛ عنصر3: طراوت شبستان مراتب منشور ...؛ عنصر4: غبار نشانی بساط عجایب و زنگ زدایی انجام: دمی کاندیشه تحقیق پرداز ×× بفکر سال این تحریر ها رفت / دو ... از حساب آورد بیرون ×× که دخل شبهه خون گشت و خطا رفت / نخست افسونی از اعجاز پرداخت ×× که از افراد هر عنصر فنا رفت / دوم در اجتماع چار عنصر ×× نحوست بود چون رنگ از صفا رفت چاپ: در کلیات او، چاپ کابل، 1344ش، جلد 4 ص 1-344 [الذریعه 152/9؛ مشترک پاکستان 938: 11-939؛ فهرست گنج‌بخش 1262: 3؛ نسخه‌های منزوی 3553: 5؛ دانشنامه ادب فارسی در شبه قاره 4: 541/1؛ فهرستواره منزوی 1897/3]