جام گیتی نما

● جام گیتی نما / فلسفه / فارسی jām-e gītī-namā میبدی، حسین بن معین الدین، - 911؟ قمری meybodī, hoseyn ebn-e mo‘īn-od-dīn (- 1506) اهدا به: قاسم بیک پرناک ترکمن والی شیراز در 900ق تاریخ تألیف: 897ق؛ محل تألیف: شیراز در قواعد فلسفی به روش متأخرین از حکماست، منسوب به قاضی میبدی، میرحسین بن معین الدین. در بعضی از نسخه‌ها، این کتاب به غیاث الدین منصور دشتکی (-948ق) و در برخی به خواجه نصیرالدین طوسی (-672ق) نسبت داده شده است. در مقصد 15 کتاب حاضر آمده: «و در تحفه شاهی اثبات افلاک ذکر شده است و این مختصر سعه بیان آن ندارد». اگر مراد از این جمله، اشاره به اثر دیگر مؤلف باشد ممکن است نویسنده این کتاب، قطب الدین محمود بن مسعود شیرازی (-710ق) باشد، چه او کتابی دارد به نام: «التحفه الشاهیه فی الهیئه». «اکتفاء القنوع بما هو مطبوع» آن را به خواجه طوسی نسبت داده و «آثار الشیعه» هم به متابعت او چنین پنداشته ولیکن صحیح کلام «کشف الظنون: است که از میبدی دانسته است. این کتاب شامل یک فاتحه و سی مقصد و یک خاتمه می‌باشد: فاتحه در اقسام موجودات؛ مقصد 1. واجب الوجود؛ 2. علم حصولی و حضوری؛ 3. علم الهی؛ 4. فعل حق تعالی؛ 5. صدور موجودات؛ 6. عقل؛ 7. نفس ناطقه؛ 8. هیولی؛ 9. جسم؛ 10. فلک الافلاک؛ 11. فلک آفتاب؛ 12. فلک زهره و مریخ و مشتری؛ 13. فلک قمر؛ ... 20. عناصر چهارگانه؛ ... 26. نفس نباتی؛ 29. قوای انسانی؛ 30. عرض و مقولات نه گانه آن؛ خاتمه در توحید عقیده حکما در خصوص قدم عالم و امتناع خرق و التیام و ... . مقصد 21 را مؤلف بدون بیان مطلبی رها می‌کند و می‌گوید «نوشته نشد چون در فارسی هیئت مذکور است». در خاتمه رساله مؤلف می‌گوید «طریق اسلم آنست که طالب، قرآن و حدیث را میزان سازد و عقائد خود را از آن تصحیح کند...». آغاز: سپاس حکیمی را که افکار حکما و انظار علما در معرفت کنه او متحیر و پریشانند و درود بر کاملان خاصه حضرت محمد مصطفی و آل و اصحاب او انجام: و بعد از استحکام عقائد دینیه در کلام متقدمین و صوفیه و حکما نظر کند و از هر جا استناد کنند تا آن عقاید بمرتبه استحکام و رسوخ موصوف گردد و بدرجه تعیین رسد باتمام رسید این نامه نامی و حله اختتام پوشید چاپ: با رساله جبر و اختیار و لوایح جامی و با انتساب به خواجه نصیر طوسی، تهران، 1314ق، سنگی، جیبی، 26ص؛ با تصحیح عبدالله نورانی، تحقیقات اسلامی، 1 (1365) ش1: 93-112. [الذریعه 25/5، دو عنوان، یکی از خواجه طوسی و میبدی و یکی ناشناخته؛ اعلام 716/1؛ طبقات 74/10؛ نسخه‌های منزوی 767/2: نشانی 25 نسخه؛ مشار فارسی 1485/2 که از طوسی دانسته با اشاره به میبدی؛ مدرس رضوی، احوال و آثار خواجه 594 «جام گیتی نما» که از میبدی دانسته؛ حاجی خلیفه 533/1 که از میبدی دانسته؛ دانشگاه 715/8 که نویسنده نسخه، آن را از میرغیاث الدین منصور دانسته است؛ فهرستواره منزوی 120/6]