مدخل تاریخ تذکره‌های فارسی

نغمۀ عندلیب یا چهار باغ

ج ۲، ص ۳۶۰–۳۶۲

تاریخ تذکره‌های فارسی

ج ۲، ص ۳۶۰–۳۶۲
نغمۀ عندلیب یا چهار باغ تألیف محمد رضا طباطبائی متخلص به نجم در ۱۲۶۱ ه‍. ق. وی این کتاب را بنام واجد علیشاه سلطان اوده تألیف کرده و مشتملست بر دو روضه بشرح ذیل: روضۀ اول شامل پنج بهار ۱ - بحث دربارۀ دستور فارسی ۲ - در انواع شعر فارسی ۳ - در صنایع شعری ۴ - در وزن و قافیه و ردیف
۵ - ذکر مختصر. ۴۵ شاعر متقدم و متأخر و معاصر (از ص ۱۱۹ تا ۲۰۰) بترتیب حروف تهجی. روضۀ دوم تقسیم شده است بدو حدیقه، حدیقۀ اول در موسیقی یونانی، حدیقۀ دوم در موسیقی هندی. این تذکره جز در مورد شعرای هندی خاصه آنها که جدیدتر هستند، اطلاعات زیادی بدست نمی‌دهد. نغمۀ عندلیب بحساب جمل مساویست با ۱۲۶۱ یعنی سال تألیف کتاب. آغاز : «زیر و بم منقار موسیقار مترنم بستایش... الخ» و در آخر تذکره شرح حال مؤلف با تخلص نجم مذکورست. [شرح حال] مؤلف: سید محمد رضا طباطبائی متخلص به نجم و ملقب به نجم الدوله افتخار الملک حسام جنگ فرزند سید ابو القاسم طباطبائی از مردم پتنه است. در کلکته و بریلی، و دهلی خدمات دیوانی داشته، و در دهلی جانشین پدر شده و بالقاب او رسیده و هشت سال نیابت خانسامانی و داروغگی خزانۀ شاهی را داشته و ازآن‌پس هفت سال در ناکپور دیوان راجه را گهوجی بوی محول بوده، سپس بسن بازنشستگی رسیده و بقیت عمر را در لکهنو بتألیف و تصنیف کتب گذرانیده است. آثار دیگر او عبارتست از: اخبارات هند (در تاریخ عمومی هند)، مفاتیح الرئاسة (در سوانح صدسالۀ هند از ۱۱۵۱-۱۲۵۱)، خورشید لامع یا منظر العالم (در جغرافیا)، مجمع الملوک (تاریخ عمومی)، زبدة الغرائب (ایضا تاریخ عمومی در پنج جلد و جلد پنجم آن شامل احوال فلاسفه و عرفا و شعراست)؛ و مجموع این‌ها اجزاء کتاب بحر الزخار را تشکیل می‌دهد. نسخه: ریو، ج ۳ ص ۹۷۸ ب ش ۱۸۱۱ مورخ ۱۸۵۰ م که مؤلف به ایلیات
تقدیم کرده است، (ر ک: تاریخ ایلیات، ج ۸ ص ۴۳۲) و نیز ریو، ص ۱۰۱۴ و ۱۰۱۸ هریک قسمتی ازین تذکره.

گزارش اشکال یا پیشنهاد