آخوند خراسانی ملا محمد کاظم

آخوند خراسانی ملا محمد کاظم عالم محقّق و فاضل مدقّق از اکابر علمای امامیّه که جامع علوم عقلیه و نقلیه بوده و در سال ۱۲۵۵ ه قمری در طوس متولد و در بیست و دو سالگی به تهران رفته و علوم عقلیه را از اکابر فن فراگرفت، پس به نجف رفته و مدت اندکی در حوزه درس فقه و اصول شیخ مرتضی انصاری حاضر و پس از وفات او به میرزا محمد حسن شیرازی تلمذّ نمود و پس از آنکه میرزای شیرازی به سامرا مهاجرت فرمود صاحب ترجمه بتدریس جمعی از طلاب علوم دینیه اشتغال ورزید تا آنکه شماره حاضرین حوزه‌اش متجاوز از هزار نفر گردید که صد و بیست تن از آن جمله مجتهد مسلّم بودند و در اواخر آوازه‌اش عالم‌گیر و مسلم برنا و پیرو مرجع تقلید امامیه شد عکس آخوند خراسانی- ۱ [۱] - آخوند- لفظی است پارسی و معنی آن معلم میباشد بطوری که در کتب مربوطه نگارش یافته و ما هم مجملی از آن را در فرهنگ نوبهار نگاشته‌ایم و این کلمه در اصطلاح متأخرین علمای معقول در صورت اطلاق عبارت از ملاصدرا است که بعنوان صدرا محمد بن ابراهیم خواهد آمد و در اصطلاح علمای منقول عصر حاضر ما عبارت از آخوند ملا محمد کاظم خراسانی است که بعنوان آخوند خراسانی مذکور است.

و به خلع محمّد علی شاه قاجار و وجوب اتحاد مابین امّت اسلامیه حکم قطعی داده و در نجف الأشرف سه مدرسه بنا نهاد و تألیفات منیفه او بدین شرح است: ۱- الاجارة ۲- الاجتهاد و التقلید ۳- التکملة للتبصرة ۴- حاشیه بر اسفار ملاصدرا ۵- حاشیه رسائل شیخ مرتضی انصاری ۶- حاشیه مکاسب شیخ ۷- القضاء و الشهادات ۸- کفایة الاصول و اشهر از همه این کتاب آخری است که در تمامی اقطار در نهایت اشتهار و از حال حیات خود مصنف تا حال چندین مرتبه چاپ و مرجع افاده و استفاده علمای دینیه و طلاب و محصلین علوم شرعیه بوده و از معظم‌ترین کتب تدریسیّه میباشد و شیخ علی قوچانی و شیخ محمد علی قمی و شیخ محمد حسین اصفهانی و شیخ عبد الحسین آل شیخ اسد اللّه و شیخ مهدی جرموقی و میرزا ابو الحسن مشگینی و حاج میرزا سید حسن رضوی قمی و دیگر اکابر وقت و فحول عصر شروح و حواشی بسیاری بر همین کتاب کفایة الاصول نوشته‌اند و صاحب ترجمه روز سه‌شنبه بیستم ذیحجه هزار و سیصد و بیست و نه هجری (۱۳۲۹ ه قمری) در نجف اشرف وفات و در مقبره حاج میرزا حبیب اللّه رشتی مدفون گردید. (ذریعه و ص ۱۸۰ ج ۱ عه و اطلاعات خارجی)