مدخل فهرستواره کتاب‌های فارسی

منظومه‌های اسماعیلی

ج ۹، ص ۵۶۲–۵۶۳

فهرستواره کتاب‌های فارسی

ج ۹، ص ۵۶۲–۵۶۳
منظومه‌های اسماعیلی. از شاه غریب خیر خواه اسماعیلی نزاری، خراسانی، نام او محمد رضا فرزند سلطان حسین میرزا بایقرا (د ۹۱۱ ق) بوده است. که در سروده‌هایش به غریب و غریبی تخلص کرده است. و به روزگار همایون (۹۳۷-۹۶۳ ق) به هند رفته است. چند منظومه از اوست کلامی - اسماعیلی، هرچند در «دیوان» او در یک مجلد است ولی کارهای مستقلی به نظر می‌آید. نخستین و دربارۀ امام، حجت، داعی و مستجیب. در پایان برخی از منظومه‌ها تخلص او آمده است: ای «غریبی» ختم کن دیگر که ظرف عامیان - هست بس تنگ و فراخ است این کلام نازنین. میان منظومه‌ها بندهایی است به نثر، در آنها چند جا تاریخ ۹۶ (۹۰۶ ق) برای نگارش آمده است. و بر فراز یکی از منظومه‌ها آمده است «فی‌البداهه در حمام غوریان گفته شده». همۀ منظومه‌ها در اصول و اعتقادهای فلسفی اسماعیلی می‌باشد. تاریخ ۹۶ در «ذریعه ۷۸۷/۹» ۹۶۰ ق خوانده شده است. آغاز نخستین: در بیان حد، یعنی شناخت هریک از حدود دین از امام تا مستجیب و در اثنای آن شرح اهل تضاد که از روز ازل و ضدونقیض نقیض حدود دین‌اند. چیست دانی حد هریک از حدود راه دین با تو گویم یاد گیرش تا شوی ز اهل یقین - نام ایشان چند باشد هیچ دانی در جهان - هفت اما چهار قسمت از مهین و از کهین. آغاز دومین: در بیان آنکه متعلمان را دانستن هفته و روز و شب و خورشید و ماه دین
ضروری است، زیراکه خورشید و ماه دین که عبارت از امام و حجتند... ای پسر گر آنکه هستی طالب اسرار دین - بشنو از من شرع آن از روی تحقیق و یقین. ذریعه (۳) ۷۸۷/۹ «دیوان غریبی خراسانی اسماعیلی»، همان‌جا ۷۸۸ «دیوان غریبی هروی» فرزند سلطان حسین میرزا که به گونه دو تن یاد شده‌اند؛ گلچین معانی، کاروان هند ۹۳۲ «غریبی خراسانی» که درست نشان داده شده است. فیلمها ۷۳۵/۱ اصل نسخه نزد زنده‌یاد استاد محمد تقی مدرس بوده، فیلم آن در دانشگاه ش ۲۸۳۵ نگاهداری می‌شود.

گزارش اشکال یا پیشنهاد