حسنیه
ج ۹، ص ۲۷۱–۲۷۲
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۹، ص ۲۷۱–۲۷۲
حسنیه.
ریشه در داستانهای عربی هزارویکشب دارد ولی در دیباچۀ تحریر فارسی آمده:
متن عربی آن منسوب به ابو الفتوح رازی (د ۵۳۸ ق/ ۱۱۴۴ م) یا روایتی از او. ویرایش فارسی آن از ملا ابراهیم فرزند ولی الله استرآبادی، نام آشنا به گرگین. در دیباچه میگوید که در سفر حج، در دمشق، در ۹۵۸ ق (۱۵۵۱ م) به نسخۀ عربی آن دست یافته، آن را با خود به ایران آورد، به فارسی برگردانیده، به نام شاهتهماسب (۹۳۰-۹۸۴ ق) ساخته است. در برخی نسخهها نام نگارنده یا روایتکننده نیامده است. در نسخهای که در اسلامآباد دیدم نام برگردان آن ضیاءالدین آمده است (مشترک) و نسخۀ ویلکام (← پس از این) از ابو الفضل ابو الفتح آمده.
گفتوگویی است در امامت، که گویا به روزگار هارون الرشید، (د ۱۹۳ ق) میان یکی از دختران شیعه به نام «حسنیه» و دانشمندی از مردم تسنن به نام ابراهیم بن سیار نام آشنا به «نظام» معتزلی (د ۲۲۱) (طبقات).
آغاز ۱: الحمد لله الذی من علینا، بمعرفة الانبیاء و الائمة المعصومین... اما بعد، چنین گوید... ابراهیم بن... که چون در سنة (۹۵۸) متوجه مکه.
آغاز ۲: امناء الدّین و ائمة الموحدین...
چنین گوید فقیر حقیر... ابراهیم استرآبادی، الملقب به گرگین، که چون این ذرۀ بیمقدار در تاریخ... فهرستواره ۳۱۹/۱.
در بخش داستانها ۳۱۹/۱(۱۳ نسخه) گذشت. بیفزایید: علی رضا ذکاوتی، داستان حسنیه، نشر دانش، اسفند ۱۳۶۳ خ، ش ۱۱۰۷/۲.
ذریعه ۹۷/۴ «ترجمۀ حسنیه»، همانجا ۳۰۲/۲۲ «المناظرة مع ابراهیم السیار» المعروف بالنظام المعتزلی (با لغزش در نسبت مغربی بجای معتزلی)؛ اعلام ۵۱/۱ ابراهیم گرگین؛ طبقات ۱/۱۰ ابراهیم استرآبادی؛ مشار، مؤلفین ۸۷/۱(۹ چ)؛ ریحانه ۳۲۵/۱.
چند نسخۀ خطی ۱۳۹/۱؛ چاپ سنگی، تبریز ۱۵ (۱ نسخه)، ۱۶ (۳ نسخه)؛ گلپایگانی، نامگو ۳۹۱/۱ ش ۲۵/۶۶ «زبده»، حسنیه، نوشتۀ
۱۰۳۴ ق؛ کاشان، سلطانی ۲۳ «رسالۀ حسنیه» ناشناخته؛ قم، شریعتی ۸۰ ش ۴۲؛ مجلس ۵۷/۶، همانجا ۱۵۳/۱۳ ش ۴۷۶۶؛ مرعشی - اشکوری ۱۹۲/۸ «ترجمه...»، همانجا ۱۹۴/۱۴، همانجا ۱۴۲/۲۳ ش (۱) ۸۵۶۳، همانجا ۳۱۱/۲۴؛ مرعشی، همانجا ۲۸/۳۰؛ ملک ۱۱۷/۵ ش (۱) ۶۳۱، نشریه ۴۴۳/۲، همانجا ۳۸۴/۵ «حسنیه» استرآبادی، همانجا ۵۳۵؛ نوربخش، تهران ۱۰۲/۱؛ یزد، شیروانی ۸۷۶ آغاز برابر ۱.
استانبول، دانشگاه ۲۵۶، ترجمۀ رسالۀ «حسنیه» آغاز برابر نمونه ۱، ویلکام ۱۱۲ «نسخۀ حضرت خوارزمی شیخ ابو الفضل ابو الفتح خوارزمی» - پس از این.