حل الفصوص
ج ۷، ص ۷۰۱–۷۰۲
فهرستواره کتابهای فارسی
ج ۷، ص ۷۰۱–۷۰۲
*حل الفصوص:
شرح فصوص الحکم. متن همان (← بالا). گزارش از میر سید علی همدانی.
(د ۷۸۶ ق/ ۱۳۸۴ م). (← عقلیه و جز آن). به نوشتۀ دکتر ریاض، که این رساله را در «معارف اسلامی» تهران به چاپ رسانده: از «خلاصة المعارف» (هف. بخش سیر) به دست میآید که این کتاب را همدانی به نور الدّین جعفر بدخشانی آموخته بود، و سپس بدخشانی آن را در مدرسه و خانقاه عالیۀ ختلان به دیگران درس میداده است، و همو میافزاید: این گزارش همۀ «فصوص» نیست، بلکه عمده مطالب آن را در این مختصر گنجانیده است. و خود همدانی میگوید: «کلمهای چند که خلاصۀ آن مطولات است بر سبیل ایجاز تحریر افتاد». ریاض مینویسد: مطالبی که همدانی در این گزیده آورده است، دربرگیرندۀ این مسایل است: ۱ - عوالم پنجگانه، ۲ - خلق موجودات ۳ - ذات و صفات باری، ۴ - انسان کامل.
آغاز: حمد بیحد و غایت آن فاطر حکیم را که آثار انوار صبح وجود در قعر چاه ظلمتآباد عدم (این سرآغاز برابر کار پارساست؟). یک
بررسی ناقص نشان داده که نسخۀ منسوب به همدانی تنها «مقدمه» ی شرح خواجۀ محمد پارسا (← مشترک ۱۷۳۹/۳) میباشد.
مشترک ۱۷۳۹/۳(۱ نسخه)؛ نسخهها ۱۰۳۸/۲ «اصطلاحات صوفیان: شرح فصوص» همدانی با همین سرآغاز (۲ نسخه)؛ ذریعه ۷۲/۶ «حل الفصوص»، همانجا ۳۸۲/۱۳ «شرح الفصوص»؛ صفا ۱۲۹۷/۳؛ نفیسی ۱۸۹/۱، همانجا ۷۲۴/۲؛ علمای هند ۱۴۸؛ گفتار سید محمود انواری دربارۀ همدانی و بررسی ۴۲ کارش بر مبنای ۳ مجموعه از کارهایش از آن میان همین رساله.
چهار کتابخانۀ مشهد ۱۱۰ نسخۀ گوهرشاد؛ دانشگاه ۷۵۲/۸ ش ۲۱۱۴/۱۹ «شرح فصوص» همدانی با همین سرآغاز، که گفته شده تنها مقدمه است، همانجا ۷۵/۱۶، ۴۴۷؛ دایرةالمعارف ش ۱۲۹/۵ عکسی؛ نشریه ۲۰۷/۸.
ازبکستان، تاشکند ۱۹۸/۳ «حل فصوص الحکم»؛ تاشکند، فارسی (بیرونی) (۱) ۸۲/۲ «شرح فصوص الحکم» (۳ نسخه، نوشتۀ ۹۰۱ ق، ۹۵۹ و ۱۲۴۵ ق)؛ ریو ۸۳۶/۳ «حل الفصوص» همدانی؛ کتابخانهها، تسبیحی ۱۱۰/۱.