چهار چمن
ج ۱۰، ص ۷۵۱–۷۵۲
فهرستواره کتاب‌های فارسی
ج ۱۰، ص ۷۵۱–۷۵۲
* چهار چمن:
کتاب چهار چمن. از شاه داعی شیرازی (۸۱۰-۸۷۰ ق) - تاج‌نامه.
چهارمین مثنوی از «ستّه» ی اوست بر وزن «هفت‌پیکر» نظامی، در پیرامون ۹۵۰ بیت، به سال ۸۴۲ ق/ ۹-۱۴۳۸ م سروده است در ۴ «چمن». در پایان گوید:
رفته از هجرت رسول امین/ چل و دو بعد هشتصد ز سنین... /
آنچه گفتم ز «داعی» مسکین/ باد در حضرتت قبول، آمین.
پس از حمد و نعت و سبب نظم، چهار «چمن» و «ذیل» و «تلویحات» است. در راز «شوق» و پرسش او از گل و پرندگان و ناتوانی هریک از پاسخ دادن و برگرداندن به دیگری، تا اینکه در پایان بلبل پاسخ شوق را به گونه‌ی عرفانی می‌دهد.
با سربندهای: استفسار شوق از ارغوان، عجز ارغوان، مبالغۀ شوق، حواله‌ی ارغوان به سوسن، استفسار شوق از سوسن، عجز سوسن، مبالغۀ شوق، حواله‌ی سوسن به فاخته، استفسار شوق از فاخته.
آغاز:
میوه‌ی باغ جان ما سخن است چه سخن هرچه از خدا سخن است [چنین]
آن جهان‌آفرین جان‌پرور که کند خاک را زبان‌آور
مشترک ۱۴۰۰/۳ نام آن، همان‌جا ۵۰۶/۷(۲ نسخه)، همان‌جا ۱۹۳۷/۹ سرآغاز؛ نسخه‌ها ۲۷۵۶/۴(۳ نسخه)، همان‌جا ص ۲۹۰۲ نامش؛ ذریعه ۳۱۱/۵ «چهارچمن»، همان‌جا ۱۴۳/۱۲ در «سته» ی او، همان‌جا ۱۵۴/۱۹ «مثنوی چهارچمن»؛ نفیسی ۳۱۱/۱ «مثنوی چهارچمن».
سلطنتی آتابای ۴۸/۲۱ ردیف ۱۹۵ در «دیوان» داعی، نوشته‌ی ۸۷۶ ق.
سلطنتی، بیانی ۲۶۰ ش ۲۲۲ (۵۰۳ ف) در «کلیات» او، نوشته‌ی ۸۷۶ ق.
مجلس ۴۶۸/۳ ش (۴) ۱۰۹۵، سده‌ی ۹ ق.
اته ۷۴۲/۱ ش (۴) ۱۲۹۸ «کتاب چارچمن» با تاریخ ۱۰۵۹ ق.
اندیاآفیس ش ۱۲۹۸ در «سته» ی او، بی‌تا
[نسخه‌ها].
گنج‌بخش، ۴۰۹/۱ ردیف ۲۲ ش ۸۴۹ در «رسائل» او، نوشته‌ی ۸۸۲ ق و ۸۹۵ ق و ۹۰۵ ق، همان‌جا ۱۵۹۱/۳ ش ۸۴۹ در «رسائل» او، نوشته‌ی ۸۸۲-۸۹۵ ق.
گوجرانواله، عبد الرشید فاروقی، نوشته‌ی ۱۲۲۷ ق [مشترک].