ابر گهربار

* ابر گهربار. از ارشد هروی، سراینده‌ی گمنام سده‌ی یازدهم (پیش‌از ۱۰۴۹ ق) با وجود توانایی طبع، ذکرش در تذکره‌ی «هفت‌آسمان» نیامده است. مثنویست به نام عباسقلی خان فرزند حسن خان فرزند حسین خان شاملو، فرمانروای هرات و بیگلربیگی خراسان که پس از مرگ پدرش در ۱۰۴۹، از سوی شاه صفی، به جانشینی وی برگزیده شد. مثنویست در پیروی «مخزن الاسرار» نظامی گنجوی، با دیباچه‌ای به نثر، پیش‌از ۱۰۴۹ آغاز و در روزگار حکومت عباس قلی خان (پیشگفته) به انجام رسیده است. آغاز می‌شود با: حمد باری، نعت پیامبر، منقبت دوازده امام، و سپس داستان دختری از جهنگ (پاکستان) نازنین دختران جهنگ سیال/ جرگه‌ی آهوانه خیل غزال/ دوش بر دوش چون خرام کنند/ سرو آزاد را غلام کنند/ زان میان دختری به جلوه‌گری/ چون در انجم ستاره‌ی سحری. آغاز (مثنوی): بسم الله الرحمن الرحیم رشحه‌ی اول ز سحاب قدیم مشترک ۱۳۲۵/۸ (نامش)؛ نسخه‌ها ۲۶۲۳/۴(۱ نسخه)؛ ذریعه ۱۰۹/۱۹؛ اعلام ۱۵۸/۱۲ ارشدی هروی، پاکستان و هند ۷۱/۵؛ افشار، مقالات ج ۱، ص ۲۹۳، ردیف ۵۹۵۸ «مثنوی ابر گهربار»، چاپ آن به کوشش اصغر علی در اورینتل کالج میگیزین، همان‌جا ج ۲ /ص ۴۹ ردیف ۳۸۱، همان‌جا مقالات، ج ۳، ص ۲۵، ردیف ۵۱۴، گفتاری از: احمد گلچین معانی، آریانا، ۲۷ ش ۲۷/۱-۳۳؛ نشریه دانشکده‌ی ادبیات تبریز ۴۹۰/۱۷-۵۰۰ گفتاری از احمد گلچین معانی؛ آریانا ۲۷ ش ۲۷/۱-۳۳، گفتاری از احمد گلچین معانی؛ اورینتل کالج میگزین، ج ۳۴ (۱۹۵۷/۵۸ م) ش ۳/۲، ص ۷۱-۱۰۶، «مثنوی ابر گهربار». آستان قدس ۷ /ص ۱۸۸ ش ردیف ۱۳۳ (۶۵۴۶) نوشته‌ی ۱۰۹۱ ق، گویا نسخه‌ی منحصر. آستان قدس، نامگو، ص ۱۵ ش (۶۵۴۶) نوشته‌ی ۱۱۹۱ ق‌؟.