مدخل فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

شرح حدیث ما ترددت فی شیء أنا فاعله

ج ۷، ص ۶۷–۶۸، ش ۳۱۲۸

فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

ج ۷، ص ۶۷–۶۸، ش ۳۱۲۸
۳۱۲۸. شرح حدیث ما ترددت فی شیء أنا فاعله (فارسی) از: عبد الخالق بن عبد الرحیم یزدی، ملا (م ۱۲۶۸ ق) حدیث قدسی «ما ترددت فی شیء کترددی فی قبض روح عبدی المؤمن» در مصادر حدیثی شیعه و عامه به سندهای متعدد و واژه های گوناگون، نقل شده است. از آن رو که مضمون این حدیث به صفات خداوند بر می گردد و اثبات تردد در صفات حضرتش با قدم و تجرد محض ناسازگار است، شارحان احادیث به شرح و تبیین آن همت گماشته اند. از جمله ملا عبد الخالق یزدی از شاگردان شریف العلما و شیخ احمد احسایی رساله ای مستقل در شرح این حدیث نگاشته است. شارح در پی آن است که روشن سازد چگونه «تردد» که از صفات مخلوق است به خالق متعال نسبت داده شده است. وی پس از آن که اشکال را توضیح داده، سه وجه برای دفع اشکال ذکر کرده است: یکی آن که حدیث بر معنای مجاز حمل شود و مراد از تردد، بیان عظمت مؤمن نزد خداوند باشد؛ دیگر آن که تردد از صفات فعلیه باشد نه صفت ذات؛ سوم آن که تردد، فعل مؤمن است و این فعل به جهت شرف مؤمن به خداوند نسبت داده شده است. نویسنده بجز بیان اشکال و پاسخ آن، برخی مطالب جنبی را نیز مطرح نموده و پاسخ داده است از قبیل اسباب تردد و چگونگی رفع این تردد چاپ: مجلۀ علوم حدیث فارسی، ش ۳ (۱۳۶۷ ش)، ص ۷۶-۹۱، با تصحیح مهدی مهریزی. آغاز: الحمد للّٰه‌رب العالمین... چنین گوید بنده مذنب واثق ابن عبد الرحیم. انجام: و در ترجمه این حدیث شریف جای سخنان بسیار است لکن به همین قدر اختصار شد به جهت ضیق مجال و تبلبل بال اسئل اللّٰه الحشر مع النبی و الآل علیهم الصلواة و السلام....
نسخه‌ها: ۱/۱۹۳۸۰. قم، دار الحدیث: ۳۹، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، ۲۶ محرم ۱۲۶۶ ق، در حاشیه تصحیح شده، رساله دوم مجموعه، «۳۸ پ ۴۱ پ» ۴ برگ، ۲۴ سطر، ۱۴ * ۲۰ [فهرست دار الحدیث]. ۲/۱۹۳۸۱. قم، مرعشی: ۷۱۸۸، آغاز: برابر نمونه، نسخ، جعفر تونی، بدون تاریخ کتابت، رساله دوم مجموعه [فهرست مرعشی: ۳۲۴/۱۸]. ۳/۱۹۳۸۲. تهران، ملک: ۷۴۴، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله سوم مجموعه، «۱۳۴ پ ۱۳۸ پ» ۵ برگ [فهرست ملک: ۱۶۶/۵]. ۴/۱۹۳۸۳. قم، مدرسه فیضیه: ۲۰۱۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله دوم مجموعه، ۱۲۰ برگ [فهرست مدرسه فیضیه: ۱۶۵/۲]. ۵/۱۹۳۸۴. تهران، خانقاه نور بخش: ۱۸، آغاز: قال رسول اللّٰه قال اللّٰه عزوجل، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله یازدهم مجموعه [فهرست خانقاه نوربخش: ۲۴/۱]. ۶/۱۹۳۸۵. تبریز، ملی تبریز: ۸۶۰، عنوان معرفی: شرح حدیث قدسی، آغاز: برابر نمونه، نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، دفتر ثبت: ۳۲۵۵، ۱۷ برگ [فهرست ملی تبریز: ۸۷۲/۲]. شرح حدیث ما وسعنی ارضی و لا سمایی از: عبد الکریم بن ابراهیم جیلی قادری رجوع کنید به: ومض البرق الموهن.

گزارش اشکال یا پیشنهاد