شرح نهج البلاغة

۱۹۵۳. شرح نهج البلاغة (عربی) از: عبد الحمید بن هبة اللّٰه مدائنی معتزلی (ابن ابی الحدید) (۶۵۵ ق) شرح مفصل و معروفی است در بیست جزء بر نهج البلاغة. شارح در آن بیشتر به جنبه‌های ادبی و تاریخی پرداخته و در امور اعتقادی، عقاید معتزله را تقویت نموده است. ابن ابی الحدید این شرح را به نام مؤید الدین ابن العلقمی وزیر المستعصم باللّٰه عباسی (متوفی ۶۵۶ ق)، از رجب ۶۴۶ تا صفر ۶۴۹ ق، تألیف نموده است. [الذریعة: ۱۵۸/۱۴؛ مشار عربی: ۵۶۹؛ کشف الظنون: ۱۹۹۱/۲؛ التراث العربی: ۴۲۳/۳] آغاز: الحمد للّٰه‌الذی تفرد بالکمال فکل کامل سواه منقوص.

نسخه‌ها: ۱/۱۰۷۷۷. قم، مرعشی: ۱۱۲۱۲، از آغاز کتاب تا جلد ششم (از چاپ مصر)، از آغاز افتادگی دارد، آغاز: مراسم المولی الوزیر الأعظم الصاحب الصدر الکبیر المعظم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۷ ق، مقابله و تصحیح شده است، ۲۹۷ برگ، ۳۰ سطر، ۱۳ * ۲۱ [فهرست مرعشی: ۳۰۱/۲۸]. ۲/۱۰۷۷۸. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۳۸۱۴، جلد نهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۸ ق، تصحیح و مقابله شده، ۱۱۲ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۰۹/۱۴]. ۳/۱۰۷۷۹. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۳۸۱۹، جلد دوازاهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۸ ق، ۱۰۱ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱۰/۱۴]. ۴/۱۰۷۸۰. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۳۸۲۰، جلد سوم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۸ ق، تصحیح شده، ۱۲۱ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۰۸/۱۴]. ۵/۱۰۷۸۱. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۳۸۲۳، جلد سیزدهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۸ ق، ۱۱۵ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱۰/۱۴]. ۶/۱۰۷۸۲. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۴۰۷۰، جلد دهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۸ ق، مقابله و تصحیح شده، ۲۰۲ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱۰/۱۴]. ۷/۱۰۷۸۳. یزد، وزیری: ۱۹۲۸، تا جزء پانزدهم مجموعه، نسخ، احمد بن حسن صالح، ۹۶۵ ق، ۱۳۵ برگ [فهرست کتاب‌خانۀ وزیری: ۱۰۹۷/۳]. ۸/۱۰۷۸۴. خوانسار، فاضل خوانساری: ۸، جلد پنجم، نسخ، محمد بن ناصر نجفی، ۹۶۷ ق، ۸۴ برگ [فهرست کتاب‌خانۀ فاضل خوانساری: ۱۱/۱]. ۹/۱۰۷۸۵. شیراز، نورالدین هاشمی حسینی: بدون شماره، جزء پنجم تا دهم، حسن بن جعفر اوالی نیفی، محرم ۹۸۳ ق [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۲۸۶/۵]. ۱۰/۱۰۷۸۶. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۳۸۲۲، جزء سیزدهم تا پانزدهم، نسخ، داود بن شمس بن داود بن احمد بن حسن بن ابی احمد فقیه شیبانی بحرانی، ۹۸۹ ق، ۲۴۰ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱۱/۱۴]. ۱۱/۱۰۷۸۷. مشهد، مدرسۀ نواب: ۲۴ اخبار، جزء سیزدهم تا پانزدهم، نسخ، داود شیبانی، ۹۸۹ ق، ۲۴۰ برگ [فهرست دو کتاب‌خانۀ مشهد: ۴۸۹]. ۱۲/۱۰۷۸۸. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۳۰۲۷، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۰۲۹ ق

[فهرست مجلس: ۴۷۴/۱۰]. ۱۳/۱۰۷۸۹. اصفهان، عمومی اصفهان: ۳۱۱۴، جزء ششم تا آخر جزء دهم، نسخ شکسته، عبد العلی بن محمد علی بن حماد، ۱۰۴۴ ق، «۴۸۰ صفحه» ۲۴۰ برگ [فهرست کتاب‌خانۀ عمومی اصفهان: ۲۶۷/۱]. ۱۴/۱۰۷۹۰. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۴۶۴۳، تا جزء شانزدهم، نسخ، عبد السمیع، دارای بلاغ در ۱۰۴۶ ق، ۴۱۲ برگ [فهرست مجلس: ۳۲/۱۳]. ۱۵/۱۰۷۹۱. تهران، دانشگاه تهران: ۲۰۴۷، نستعلیق، عبد الحلیم بن ابی الخیر احمد بن شیخ عبد الرحمن قاری، ۱۰۵۴ ق، ۳۷۵ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۶۷۹/۸]. ۱۶/۱۰۷۹۲. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۷۷۸۷، جلد دوم، نسخ، ابراهیم اصفهانی، ۱۰۵۷ ق، ۴۰۸ برگ [فهرست مجلس: ۲۶۹/۲۶]. ۱۷/۱۰۷۹۳. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعه خویی ۱۴۹، از اول تا آخر جزء دوازدهم، نسخ، پیر محمد مقیم بن پیر نور الدین، ۱۰۶۲ ق، «۸۵۶ صفحه» ۴۲۸ برگ [فهرست مجلس: ۱۶۹/۷]. ۱۸/۱۰۷۹۴. شیراز، مدرسۀ امام عصر (عج): ۱۳، از اول و آخر افتادگی دارد، نسخ، قوام الدین محمد کازرونی، ۱۰۶۴ ق، مقابله توسط جمال بن شاه محمد فسوی در ۱۰۶۶ ق، ۳۰۰ برگ [فهرست مدرسۀ امام عصر (عج): ۶۱/۱]. ۱۹/۱۰۷۹۵. قم، مرعشی: ۱۰۷۷۲، جزء اول تا ششم، از آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۰۶۵ ق، ۳۹۸ برگ [فهرست مرعشی: ۱۹۵/۲۷]. ۲۰/۱۰۷۹۶. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۷ اخبار، جزء سوم، نسخ، بخش نو نویس به خط محمد مؤمن بن حافظ محمد تقی، وقف در سال ۱۰۶۵ ق، ۱۲۱ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۹]. ۲۱/۱۰۷۹۷. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۹ اخبار، جزء دهم، نسخ، بدون نام کاتب، وقف در سال ۱۰۶۵ ق، ۱۰۲ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۷۰]. ۲۲/۱۰۷۹۸. قم، گلپایگانی: ۴۷/۱/۴۷، بخشی از نامه‌ها تا آخر کلمات قصار (تا آخر جزء بیستم)، از اول افتادگی دارد، آغاز: حتی نخوض إلیه الباطل خوضاً... الأصل و من کتاب له علیه السلام إلی معاویة فاتق اللّٰه فی ما لدیک و انظر فی حقه علیک... الشرح قوله و غایة مطلبه أی، نسخ خوب، بدون نام کاتب، ۱۰ ربیع الاول ۱۰۶۶ ق، نسخه

در حاشیه دارای علامات بلاغ و تصحیح می‌باشد، ۳۳۷ برگ، ۲۲ سطر، ۱۹ * ۲۴ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۲۳/۱۰۷۹۹. قم، مدرسۀ حجازیها: ۴۷، جزء شانزدهم تا بیستم، بدون نام کاتب، ۱۰۶۶ ق [مجلۀ نور علم: ۳۰۱/۵۲]. ۲۴/۱۰۸۰۰. تبریز، سید محمد علی قاضی طباطبایی: بدون شماره، جزء ششم تا دهم، بدون نام کاتب، ۱۰۶۹ ق [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۵۱۶/۷]. ۲۵/۱۰۸۰۱. مشهد، دانشکدۀ الهیات: ۵۶۸، بدون نام کاتب، ۲۰ ربیع الاول ۱۰۷۲ ق، رسالۀ اول مجموعه، «۱-۱۴۶» ۱۴۶ برگ [فهرست الهیات مشهد: ۳۱۳]. ۲۶/۱۰۸۰۲. تهران، سپهسالار: ۷۰۵۰، پنج جزء اول، ابدال بن درویش خادم، ۱۰۷۶ ق، ۲۸۴ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۴۴/۵]. ۲۷/۱۰۸۰۳. مشهد، دانشکدۀ الهیات: ۱۲۳ ب، جزء ششم مجموعه، نسخ، کلب علی بن نعمت اللّٰه کفرانی، جمادی الاول ۱۰۷۸ ق، ۵۲۰ برگ [فهرست الهیات مشهد: ۵۹۵/۱]. ۲۸/۱۰۸۰۴. قم، مرعشی: ۶۵۱۰، جلد اول و دوم، نسخ، محمد علی بن محمد امین بن محمد علی یزدی، ۷ محرم ۱۰۸۱ ق، ۱۶۷ برگ [فهرست مرعشی: ۹۶/۱۷]. ۲۹/۱۰۸۰۵. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۲۳۴، پنج جلد اول، نسخ، علی یحیی علی حدیدی حسینی، ۱۸ رمضان المبارک ۱۰۸۳ ق، با تصحیح در حاشیه، ۲۹۷ برگ، ۲۹ سطر، ۲۱ * ۳۰/۵ [فهرست مؤید: ۲۱۷/۱]. ۳۰/۱۰۸۰۶. کاشان، حسن عاطفی: بدون شماره، جزء چهاردهم تا بیستم، بدون نام کاتب، جمادی الاول ۱۰۸۴ ق [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۷۳۸/۷]. ۳۱/۱۰۸۰۷. قم، مرعشی: ۱۸۴۶، آغاز: سبحان من حسرت بصار البصائر من کنه معرفته و قصرت الألسن، نسخ، محمد نقی بن میر حاج سمنانی، ۶ ذی قعده ۱۰۸۷ ق، ۲۵۳ برگ [فهرست مرعشی: ۲۳۲/۵]. ۳۲/۱۰۸۰۸. خوی، مدرسۀ نمازی: ۱۲۰، از اول تا جلد ششم، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۰۸۷ ق [فهرست مدرسۀ نمازی، ۷۰/۱]. ۳۳/۱۰۸۰۹. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۴۹۳۵، نسخ، علی صدر الدین بن احمد نظام الدین حسینی حسنی، ۱۰۹۰ ق، ۷۲۰ برگ [فهرست مجلس: ۱۶۵/۱۴].

۳۴/۱۰۸۱۰. قم، گلپایگانی: ۷۲۶/۵/۱۶، جلد چهارم (شامل پنج جزء آخر نامه‌ها و کلمات قصار)، آغاز: بسمله الحمد للّٰه‌الواحد العدل الأصل و من کتابه له علیه السلام إلی أهل البصرة و قد کان من انتشار حبلکم و شقاقکم، نسخ، درویش حسن، دوشنبه ۱۲ رجب ۱۰۹۲ ق، ۲۱۶ برگ، ۳۱ سطر، ۲۰/۵ * ۳۰ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۳۵/۱۰۸۱۱. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۷۰۱، نسخ، عباس نجفی، ۱۰۹۲ ق [فهرست الفبایی آستان قدس: ۳۶۷]. ۳۶/۱۰۸۱۲. قم، گلپایگانی: ۴۲۹۵/۲۲/۱۵، از آغاز تا پایان جزء پنجم، آغاز: برابر نمونه، نسخ، درویش علی بن شمس الدین کاظمی، سه‌شنبه ۲۱ جمادی الاول ۱۰۹۳ ق، ۳۲۲ برگ، ۲۹ سطر [فهرست گلپایگانی، قدیم: ۱۲۱/۲؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۳۷/۱۰۸۱۳. قم، مسجد اعظم: ۳۱۲۴، مجلد اول، آغاز: برابر نمونه، نسخ، خلف بن یوسف مشهدی نجفی، ۲۷ ذی قعده ۱۰۹۵ ق، ۳۵۲ برگ، ۲۵ سطر [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۲۶۹؛ فهرست مسجد اعظم، جدید]. ۳۸/۱۰۸۱۴. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۷۰۲، نسخ، عبد الائمة، ۱۰۹۵ ق [فهرست الفبایی آستان قدس: ۳۶۷]. ۳۹/۱۰۸۱۵. قم، مرعشی: ۱۱۱۹۹، ده جزء اول از بیست جزء، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمد بن نعمت اللّٰه طبسی گیلکی، بین ۱۰۹۸ تا ۱۱۰۰ ق، مقابله و تصحیح شده، ۴۸۶ برگ، ۳۲ سطر، ۱۱/۵ * ۱۹/۵ [فهرست مرعشی: ۲۸۸/۲۸]. ۴۰/۱۰۸۱۶. قم، مرعشی: ۴۲۸۶، جزء هجدهم تا بیستم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۳۰۵ برگ [فهرست مرعشی: ۲۸۴/۱۱]. ۴۱/۱۰۸۱۷. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۲۹ اخبار، جزء سیزدهم تا پانزدهم مجموعه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، وقف در قرن ۱۱ ق، ۲۴۰ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۵]. ۴۲/۱۰۸۱۸. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۰ اخبار، جزء چهاردهم تا هفدهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، وقف در قرن ۱۱ ق، ۲۴۳ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۶]. ۴۳/۱۰۸۱۹. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۱ اخبار، جزء سیزدهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن

۱۱ ق، وقف در قرن ۱۱ ق، ۱۱۵ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۶]. ۴۴/۱۰۸۲۰. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۳ اخبار، جزء یازدهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، وقف در قرن ۱۱ ق، ۱۰۰ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۷]. ۴۵/۱۰۸۲۱. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۴ اخبار، جزء سوم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، وقف در قرن ۱۱ ق، ۳۲۰ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۸]. ۴۶/۱۰۸۲۲. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۸ اخبار، جزء نهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، وقف در قرن ۱۱ ق، ۱۱۲ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۹]. ۴۷/۱۰۸۲۳. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۴۰ اخبار، جزء دوازدهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، وقف در قرن ۱۱ ق، ۱۰۱ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۷۰]. ۴۸/۱۰۸۲۴. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۱۲۷۶، جلد اول تا پنجم، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۳۸۱ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۰۸/۱۴]. ۴۹/۱۰۸۲۵. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۳۸۲۱، جزء چهاردهم تا هفدهم، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۲۴۳ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱۱/۱۴]. ۵۰/۱۰۸۲۶. تهران، ملی تهران: ۵۸۸ /ع، جزء یازدهم تا پانزدهم، نسخ، محمد بن عبد الرضا جزایری، قرن ۱۱ ق، ۳۵۸ برگ [فهرست ملی تهران: ۷۶/۸]. ۵۱/۱۰۸۲۷. تهران، ملی تهران: ۶۷۶ /ع، جلد اول و دوم شامل ده جزء، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۲۹۷ برگ [فهرست ملی تهران: ۱۴۴/۸]. ۵۲/۱۰۸۲۸. تهران، سپهسالار: ۳۰۷۷، جزء چهاردهم تا آخر، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۲۵۳ برگ [فهرست سپهسالار: ۴۹/۲ و ۲۴۳/۵]. ۵۳/۱۰۸۲۹. تهران، سپهسالار: ۷۰۵۲، جزء دهم تا سیزدهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۳۱۷ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۴۴/۵]. ۵۴/۱۰۸۳۰. تهران، ملک: ۱۳۹۰، از آغاز تا جزء دهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۳۱۵ برگ [فهرست ملک: ۳۳۱/۱]. ۵۵/۱۰۸۳۱. مشهد، مدرسۀ نواب: ۲۵ اخبار، جزء چهاردهم تا هفدهم، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۲۴۳ برگ [فهرست دو کتاب‌خانۀ مشهد: ۴۸۹]. ۵۶/۱۰۸۳۲. تهران، مدرسۀ مروی: ۱۳۱، جزء نوزدهم و بیستم، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق

[فهرست مدرسۀ مروی: ۱۷۶]. ۵۷/۱۰۸۳۳. تهران، مدرسۀ مروی: ۲۲۱، جزء اول تا چهارم، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق [فهرست مدرسۀ مروی: ۱۷۶]. ۵۸/۱۰۸۳۴. تهران، مؤسسۀ لغتنامه دهخدا: ۱۶۳، از میانه تا جزء دهم، نسخ، بدون نام کاتب، سده ۱۰ و ۱۱ ق [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۵۶/۳]. ۵۹/۱۰۸۳۵. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۷۰۳، نسخ، محمد، ۱۱۰۳ ق [فهرست الفبایی آستان قدس: ۳۶۷]. ۶۰/۱۰۸۳۶. تهران، ملک: ۶۱۲۷، شرح باب المختار من حکم أمیر المؤمنین علیه السلام، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۱۰۴ ق، ۳۱۰ برگ [فهرست ملک: ۳۳۲/۱]. ۶۱/۱۰۸۳۷. تهران، مدرسۀ مروی: ۹۱، جزء چهاردهم تا شانزدهم، حسن بن یحیی اعرجی حسینی، ۱۱۰۴ ق [فهرست مدرسۀ مروی: ۱۷۶]. ۶۲/۱۰۸۳۸. مشهد، دانشکدۀ الهیات: ۱۳۹۴، جزء اول تا پنجم، نسخ، درویش علی بن شمس الدین، ۱۱۱۲ ق [فهرست الهیات مشهد: ۵۴۲/۲]. ۶۳/۱۰۸۳۹. کاشان، مدرسۀ سلطانی: ۷، از آغاز تا اواسط جزء هفتم، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمد باقر بن سلطان محمود، ۶ رمضان المبارک ۱۱۲۶ ق، شمارۀ نسخه در فهرست قدیم ۱/۱۰۶ است، ۲۶۶ برگ، ۳۵ سطر [فهرست مدرسۀ سلطانی، قدیم: ۲۵؛ فهرست مدرسۀ سلطانی، جدید]. ۶۴/۱۰۸۴۰. خوی، مدرسۀ نمازی: ۱۲۲، جزء اول، نسخ، نور الدین محمد سمنانی، ۱۱۲۹ ق [فهرست مدرسۀ نمازی: ۷۱/۱]. ۶۵/۱۰۸۴۱. قم، مدرسۀ فیضیه: ۱۱۷۱، نسخ، علی بن حاج محمد، شوال ۱۱۶۰ ق، ۱۸۵ برگ [فهرست مدرسۀ فیضیه: ۱۶۴/۱]. ۶۶/۱۰۸۴۲. تهران، سپهسالار: ۷۰۵۱، پنج جزء اول، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۳۳۲ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۴۴/۵]. ۶۷/۱۰۸۴۳. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۹۰۹، جلد پانزدهم و شانزدهم، آغاز: القول من اسماء الذین تعاقدوا من قریش علی قتل رسول اللّٰه صلی اللّٰه علیه و آله، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۱۶۹ برگ، ۲۱ سطر [فهرست مرکز احیاء: ۸ /مخطوط]. ۶۸/۱۰۸۴۴. مشهد، دانشکدۀ الهیات: ۱۴۱۸، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق [فهرست

الهیات مشهد: ۵۶۳/۲]. ۶۹/۱۰۸۴۵. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۱۱۰، جزء یازدهم تا بیستم، محمد علی بن ابراهیم، ۱۲۱۸ ق [فهرست اهدایی رهبری: ۱۶۵]. ۷۰/۱۰۸۴۶. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۲۴، جزء اول تا پنجم، محمد علی بن ابراهیم، ۱۲۱۹ ق [فهرست اهدایی رهبری: ۱۶۴]. ۷۱/۱۰۸۴۷. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۱۱۳، جزء ششم تا دهم، محمد علی بن ابراهیم، ۱۲۲۰ ق [فهرست اهدایی رهبری: ۱۶۵]. ۷۲/۱۰۸۴۸. تهران، مدرسۀ مروی: ۹۹، جزء هفدهم، بدون نام کاتب، ۱۲۲۰ ق [فهرست مدرسۀ مروی: ۱۷۶]. ۷۳/۱۰۸۴۹. قم، گلپایگانی: ۹۲۲/۶/۱۲، از اول جزء سیزدهم تا آخر جزء بیستم (آخر کتاب)، آغاز: بسمله الحمد للّٰه‌الواحد العدل الأصل و من کلام له علیه السلام فی‌وصف بیعة بالخلافة و قد تقدّم مثله بألفاظ مختلفة، نسخ، محمد جعفر بن ملا زین العابدین، ۱۲۳۰ ق، دارای علامات بلاغ و تصحیح و نسخه بدل در حاشیه می‌باشد، ۳۱۱ برگ، ۳۵ و ۳۶ سطر، ۲۱ * ۳۲ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۷۴/۱۰۸۵۰. تهران، ملی تهران: ۵۸۷ /ع، جزء چهارم و پنجم، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۳۱ ق، ۲۵۰ برگ [فهرست ملی تهران: ۷۶/۸]. ۷۵/۱۰۸۵۱. شیراز، شاه چراغ: ۱۲۰۳، از اول و آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۴۳ ق، شماره ثبت: ۵۲۰، ۲۵۳ برگ [فهرست شاه چراغ: ۲۱۲/۱]. ۷۶/۱۰۸۵۲. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۶۹۹، از آخر افتادگی دارد، نسخ، محمد اشرف، ۱۲۴۳ ق [فهرست الفبایی آستان قدس: ۳۶۷]. ۷۷/۱۰۸۵۳. تهران، سپهسالار: ۳۰۷۹، از ابتدا تا آخر شرح کلام علی علیه السلام در جنگ صفین، نسخ، عبد الکریم بن معصوم، ۱۲۵۵ ق، ۲۹۲ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۴۳/۵]. ۷۸/۱۰۸۵۴. قم، مدرسۀ فیضیه: ۱۱۷۳، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۶۲ ق، ۲۰۰ برگ [فهرست مدرسۀ فیضیه: ۱۶۴/۱]. ۷۹/۱۰۸۵۵. قم، مدرسۀ فیضیه: ۱۱۷۴، جزء چهارم تا ششم، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۶۲ ق، ۱۴۰ برگ [فهرست مدرسۀ فیضیه: ۱۶۴/۱].

۸۰/۱۰۸۵۶. قم، آستان معصومیه (س): ۷۲۴، جزء اول تا چهارم، آغاز: برابر نمونه، نسخ، کاظم حسینی مازندرانی، ۱۲۶۳ ق، ۳۰۰ برگ [فهرست آستان معصومیه (س): ۳۵۹/۲]. ۸۱/۱۰۸۵۷. تهران، سپهسالار: ۷۰۵۴، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۶۶ ق، ۲۰۵ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۴۵/۵]. ۸۲/۱۰۸۵۸. تهران، سپهسالار: ۷۰۵۳، شش جزء نخست، نسخ، محمد باقر اصطهباناتی، ۱۲۶۹ ق، ۲۴۱ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۴۵/۵]. ۸۳/۱۰۸۵۹. تهران، دانشگاه تهران: ۳۶۸۰، جزء هجدهم تا بیستم، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۷۱ ق، ۲۳۶ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۲۶۸۶/۱۲]. ۸۴/۱۰۸۶۰. تهران، دانشکدۀ ادبیات: حکمت ۷۴، جزء اول تا دهم، نسخ، حاج محمد بن باقر اصطهباناتی، ۱۲۷۲ ق [فهرست ادبیات تهران: ۸۰/۲]. ۸۵/۱۰۸۶۱. تهران، دانشکدۀ ادبیات: حکمت ۷۵، جزء یازدهم تا آخر، نسخ، محمد باقر اصطهباناتی، ۱۲۷۴ ق [فهرست ادبیات تهران: ۸۰/۲]. ۸۶/۱۰۸۶۲. تهران، دانشکدۀ الهیات: ۸ ب، محمد بن عبد الحسین اصفهانی، ۱۲۷۶ ق، عربی و فارسی، نسخ در متن و ترجمه به نستعلیق در زیر سطور، رسالۀ دوم مجموعه، ۴۷۱ برگ [فهرست الهیات تهران: ۵۹۵/۱]. ۸۷/۱۰۸۶۳. تهران، ملی تهران: ۵۸۶ /ع، جزء اول تا سوم، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، ۳۴۱ برگ [فهرست ملی تهران: ۷۵/۸]. ۸۸/۱۰۸۶۴. تهران، ملک: ۶۰۳۵، آغاز تا جزء دهم، نسخ، زین العابدین محلاتی، میرزا محمد حسین تبریزی، ۱۳۰۰ ق، ۲۹۰ برگ [فهرست ملک: ۳۳۲/۱]. ۸۹/۱۰۸۶۵. تهران، ملک: ۶۰۳۶، نسخ، زین العابدین بن محمد علی محلاتی، ۱۳۱۱ ق، ۳۰۹ برگ [فهرست ملک: ۳۳۲/۱]. ۹۰/۱۰۸۶۶. قم، مرعشی: ۲۵۳۹، جزء سیزدهم تا پانزدهم، از آخر افتادگی دارد، آغاز: الأصل و من کلام له علیه السلام فی وصف بیعته بالخلافة، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۲۸ برگ [فهرست مرعشی: ۱۲۳/۷]. ۹۱/۱۰۸۶۷. مشهد، مدرسۀ فاضلیه: ۳۶ اخبار، جلد اول، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۶۳ برگ [فهرست مدرسۀ فاضلیه: ۶۹].

۹۲/۱۰۸۶۸. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۷۰۰، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [فهرست الفبایی آستان قدس: ۳۶۷]. ۹۳/۱۰۸۶۹. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۷۰۴، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [فهرست الفبایی آستان قدس: ۳۶۷]. ۹۴/۱۰۸۷۰. مشهد، آستان قدس رضوی: ۲۰۵۷، جزء یازدهم تا پانزدهم، نسخ قدیم، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، شاید عصر شارح، ۳۳۰ برگ [فهرست آستان قدس: ۱۱۲/۵]. ۹۵/۱۰۸۷۱. مشهد، آستان قدس رضوی: ۲۰۵۸، جزء یازدهم، نسخ قدیمی، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، مقابله شده، ۲۴۰ برگ [فهرست آستان قدس: ۱۱۴/۵]. ۹۶/۱۰۸۷۲. مشهد، آستان قدس رضوی: ۹۴۸۴، جزء ششم تا دهم، نسخ، محمود بن احمد ولی جدیدی، بدون تاریخ کتابت، ۳۰۶ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۰۹/۱۴]. ۹۷/۱۰۸۷۳. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۱۳۱، عنوان معرفی: پاسخ امیرالمؤمنین علیه السلام به این سؤال: کیف دفعکم عن هذا المقام، نسخ، سید محمد صادق طباطبایی سنگلجی، قرن ۱۳ ق، رسالۀ سوم مجموعه، «۴ ص» ۲ برگ، ۱۱ * ۱۸ [فهرست مجلس: ۵۷۵/۲۳]. ۹۸/۱۰۸۷۴. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۴۱۷۵، افتادگی دارد، جزء اول و دوم زین العابدین عاملی در سال ۱۱۰۴ ق و جزء آخر حسن اعرجی حسینی، مقابله شده، با حواشی از کاتبان و علی نقی حیرت، ۵۶۹ برگ [فهرست مجلس: ۲۱۸/۳۸]. ۹۹/۱۰۸۷۵. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۷۷۸۶، جلد اول شامل جزء اول تا دهم، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۴۳۱ برگ [فهرست مجلس: ۲۶۸/۲۶]. ۱۰۰/۱۰۸۷۶. تهران، دانشگاه تهران: میکروفیلم ۲۱۲۱ و ۲۱۳۱ و ۲۱۳۶ و ۲۱۳۷،، شامل جزءهای دهم و نهم و سوم و دوازدهم، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، عکس از نسخه‌های ۳۷ و ۳۸ و ۳۹ و ۴۰ مدرسۀ فاضلیه مشهد [فهرست میکروفیلمهای دانشگاه تهران: ۳۴۷/۱]. ۱۰۱/۱۰۸۷۷. تهران، دانشگاه تهران: ۲۲۶۶، آغاز تا شرح خطبه أیها الناس المتجمعة أبدانکم المختلفة أهواؤکم، نسخ، محمد مؤمن بن حاجی درویش محمد

شهمیرزادی، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ دوم مجموعه، ۳۰ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۹۱۷/۹]. ۱۰۲/۱۰۸۷۸. تهران، دانشگاه تهران: ۷۳۱۲، بندی از شرح است، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ پنجم مجموعه [فهرست دانشگاه تهران: ۵۱۰/۱۶]. ۱۰۳/۱۰۸۷۹. تهران، ملی تهران: ۱۱۲۵ /ع، جزء اول تا آخر جزء بیستم، نسخ، محمد بن نعمت اللّٰه طبسی گیلکی، بدون تاریخ کتابت، ۴۴۰ برگ [فهرست ملی تهران: ۱۱۷/۹]. ۱۰۴/۱۰۸۸۰. قم، گلپایگانی: ۱۱۷۶/۷/۷۶، جزء سیزدهم، آغاز: بسمله الحمد للّٰه‌الواحد العدل الأصل و من کلامه علیه السلام فی وصف بیعته بالخلافة، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، در حاشیه تصحیح شده است، با حواشی «م ه عفی عنه»، ۶۴ برگ، ۲۲-۲۷ سطر، ۱۷/۵ * ۲۳/۵ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۱۰۵/۱۰۸۸۱. قم، گلپایگانی: ۱۴۶۱/۹/۱۱، شرح نامه‌های نهج البلاغة، آغاز: باب المختار من کتب أمیر المؤمنین علی علیه السلام و رسائله... الشرح لما فرغ من إیراد المختار من خطب أمیر المؤمنین علیه السلام و کلامه الجاری مجری الخطب، نسخ ناخوانا و متن معرب، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، در حاشیه تصحیح و نسخه بدلها ذکر شده، با علامت بلاغ، ۳۱۴ برگ، ۲۵ سطر، ۱۸ * ۳۲/۵ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۱۰۶/۱۰۸۸۲. تهران، سپهسالار: ۳۰۷۶، ده جزء نخست، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت (شامل یادداشتی که در ۱۰۳۳ تحریر شده)، ۶۹۷ برگ [فهرست سپهسالار: ۴۸/۲ و ۲۴۲/۵]. ۱۰۷/۱۰۸۸۳. تهران، سپهسالار: ۳۰۷۸، جزء شانزدهم تا آخر، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، تصحیح در ۱۱۶۴ ق، ۴۰۰ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۴۳/۵]. ۱۰۸/۱۰۸۸۴. مشهد، دانشکدۀ الهیات: ۳۶۳، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۸۸ برگ [فهرست الهیات مشهد: ۱۸۱/۱]. ۱۰۹/۱۰۸۸۵. مشهد، دانشکدۀ الهیات: ۹۲۹، جزء شانزدهم تا بیستم، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۳۸ برگ [فهرست الهیات مشهد: ۸۲/۲].

۱۱۰/۱۰۸۸۶. تهران، دانشکدۀ الهیات: ۸ ب، آغاز تا شرح خطبه الحمد للّٰه‌الذی لا تدرکه الشواهد، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، عربی و فارسی، رسالۀ اول مجموعه، «۲ پ - ۸ ر» ۷ برگ [فهرست الهیات تهران: ۵۹۴/۱]. ۱۱۱/۱۰۸۸۷. مشهد، مدرسۀ نواب: ۱۲۶ اخبار، جزء سیزدهم، نسخ معرب کهن، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۱۵ برگ [فهرست دو کتاب‌خانۀ مشهد: ۴۸۹]. ۱۱۲/۱۰۸۸۸. مشهد، مدرسۀ نواب: ۱۲۸ اخبار، جزء سوم، نسخ معرب، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۲۱ برگ [فهرست دو کتاب‌خانۀ مشهد: ۴۸۹]. ۱۱۳/۱۰۸۸۹. مشهد، مدرسۀ نواب: ۲۹ اخبار، جزء نهم، نسخ کهن معرب، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۱۲ برگ [فهرست دو کتاب‌خانۀ مشهد: ۴۹۰]. ۱۱۴/۱۰۸۹۰. مشهد، مدرسۀ نواب: ۳۰ اخبار، جزء دهم، نسخ کهن معرب، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۰۲ برگ [فهرست دو کتاب‌خانۀ مشهد: ۴۹۰]. ۱۱۵/۱۰۸۹۱. مشهد، مدرسۀ نواب: ۳۱ اخبار، جزء دوازدهم، نسخ کهن معرب، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۰۱ برگ [فهرست دو کتاب‌خانۀ مشهد: ۴۹۰]. ۱۱۶/۱۰۸۹۲. مشهد، عبد الحمید مولوی: ۳۱۹، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۴۱/۵]. ۱۱۷/۱۰۸۹۳. مشهد، عبد الحمید مولوی: ۵۵۸، بخش نامه ها، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ دوم مجموعه [نشریۀ نسخه‌های خطی: ۸۷/۵]. ۱۱۸/۱۰۸۹۴. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۷۶، آغاز: برابر نمونه، انجام: بعد فراغه من صفین و انقضاء، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۷۵ برگ، ۲۶ سطر، ۱۹ * ۲۸ [فهرست مؤید: ۹۷/۱]. ۱۱۹/۱۰۸۹۵. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۷۷، جزء ثانی (از قصۀ بصر بن ارطاة)، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۷۷ برگ، ۲۶ سطر، ۱۹ * ۲۶ [فهرست مؤید: ۹۸/۱].