الإهلیلجة فی التوحید

۷۸۱. الإهلیلجة فی التوحید (عربی) از: امام جعفر بن محمد صادق علیهما السلام (۱۴۸ ق) رساله‌ای است از امام جعفر صادق علیه السلام در توحید و اثبات باری تعالی که در پاسخ سؤال مفضل بن عمر جعفی کوفی، در رد ملحدان و منکران خداوند، مرقوم

فرموده و در ضمن آن مناظره‌شان را با پزشک هندی و استناد به اهلیلجه - که گیاهی است - در اثبات صانع آورده است. علامه مجلسی این رساله را در جلد دوم بحار الأنوار، صص ۴۷-۶۲ با شرح و بیان آورده است. [الذریعة: ۴۸۴/۲؛ مشار عربی: ۱۰۵؛ التراث العربی: ۳۴۸/۱] آغاز: بسمله. أما بعد وفقنا اللّٰه و إیاک لطاعته و أوجب لنا و لک رضوانه فقد بلغنی‌کتابک فی أنه قد ظهر فی اهل ملتنا قبلک. نسخه‌ها: ۱/۴۶۸۷. قم، گلپایگانی: ۲۶/۳۱، عبدالرزاق جیلانی، ۱۰۵۶ ق، رسالۀ سوم مجموعه، «۱۱۲-۱۲۰» ۹ برگ [فهرست گلپایگانی، قدیم: ۱۷۲/۳]. ۲/۴۶۸۸. قم، مرعشی: ۱۰۲۰۹، نسخ و نستعلیق، محمد قاسم بن شجاع‌الدین نجفی، ۱۰۵۹ ق، اصفهان، رسالۀ ششم مجموعه، «۱۸۹ ر - ۲۰۴ پ» ۱۶ برگ [فهرست مرعشی: ۱۷۴/۲۶]. ۳/۴۶۸۹. مشهد، آستان قدس رضوی: ۲۰۲۲، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمد کاظم بن محمد باقر، شعبان ۱۰۶۳ ق، ۱۹ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۰/۵]. ۴/۴۶۹۰. مشهد، آستان قدس رضوی: ۶۰۲۸، نسخ، زین العابدین بن حاجی محمد والرانی، پنجشنبه ۱۸ رجب ۱۰۶۷ ق، ۱۳ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱/۵]. ۵/۴۶۹۱. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۱۹۵، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، ۱۰ ربیع الأول ۱۰۷۵ ق، رسالۀ دوم مجموعه، با تصحیحی در حاشیه، ۲۴ برگ، ۱۴ سطر، ۱۲/۵ * ۱۹ [فهرست مؤید: ۱۹۰/۱]. ۶/۴۶۹۲. تهران، دانشگاه تهران: ۷۱۰۰، نسخ، بدون نام کاتب، جمعه ۱۱ ذی قعده ۱۰۷۹ ق، رسالۀ چهارم مجموعه [فهرست دانشگاه تهران: ۴۵۴/۱۶]. ۷/۴۶۹۳. قم، مسجد اعظم: ۲۴۶، محمد تقی بن نظام‌الدین محمود، ۱۰۹۲ ق، رسالۀ دوم مجموعه [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۴۳۴]. ۸/۴۶۹۴. مشهد، آستان قدس رضوی: ۹۳۳۰، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، مقابله و تصحیح شده، ۳۹ برگ [فهرست آستان قدس: ۹۹/۱۴]. ۹/۴۶۹۵. تهران، دانشگاه تهران: ۷۱۳، نسخ، علی بن حمد اللّٰه، قرن ۱۱ ق، رسالۀ دوم

مجموعه، نوشته شده از روی نسخه مورخ ۲۶ جمادی الاولی ۷۱۲ ق، «۵۱-۸۰» ۳۰ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۷۱۳/۸]. ۱۰/۴۶۹۶. تهران، دانشگاه تهران: ۷۲۴۳، نستعلیق، محمد مهدی، قرن ۱۱ ق، رسالۀ دوم مجموعه [فهرست دانشگاه تهران: ۴۹۷/۱۶]. ۱۱/۴۶۹۷. قم، گلپایگانی: ۵۱۵۱/۲۶/۳۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، رسالۀ سوم مجموعه، «۱-۹۷» ۹۷ برگ، ۲۰ سطر [فهرست گلپایگانی، قدیم: ۱۷۲/۳؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۱۲/۴۶۹۸. مشهد، دانشکدۀ الهیات: ۹۳۷، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، رسالۀ پنجم مجموعه [فهرست الهیات مشهد: ۸۸/۲]. ۱۳/۴۶۹۹. قم، گلپایگانی: ۶۲۹۴/۳۱/۱۷۴، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۵ ربیع الأول ۱۱۰۷ ق، در حاشیه تصحیح شده و نسخه بدل دارد، رسالۀ دوم مجموعه، ۲۸ برگ، ۱۵ سطر [فهرست گلپایگانی، جدید]. ۱۴/۴۷۰۰. قم، مدرسۀ حجازیها: ۸۹۵۱/۵۹/۱۷۱، از انجام ناتمام مانده است، آغاز: بسمله حدثنی محرز بن سعید النحوی بدمشق قال حدثنی محمد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، رسالۀ سوم مجموعه، ۳۴ برگ، ۱۷ سطر [فهرست مدرسۀ حجازیها]. ۱۵/۴۷۰۱. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعه خویی ۲۵، آغاز: بسمله باب الخبر المروی عن المفضل بن عمر فی التوحید، بدون نام کاتب، ۱۲۶۶ ق، رسالۀ دوازدهم مجموعه، (ص ۴۱۷-۴۳۶)۲۰ برگ [فهرست مجلس: ۲۳/۷]. ۱۶/۴۷۰۲. خوی، مدرسۀ نمازی: ۶۳۹، نسخ، علی محمد بن اسماعیل قره ضیاء الدینی، ۱۲۸۵ ق، نجف، رسالۀ اول مجموعه [فهرست نمازی: ۳۴۶/۱]. ۱۷/۴۷۰۳. تهران، ملک: ۲۱۳۱، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۹۱ ق، رسالۀ دوم مجموعه [فهرست ملک: ۴۲۹/۵]. ۱۸/۴۷۰۴. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۶۶۱، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رسالۀ دوم مجموعه [فهرست اهدایی رهبری: ۲۷۹]. ۱۹/۴۷۰۵. تهران، دانشگاه تهران: ۱۵۶۰، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رسالۀ اول مجموعه، «۱۳ ر - ۲۲ پ» ۱۰ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۸۱/۸]. ۲۰/۴۷۰۶. قم، مسجد اعظم: ۵۰۶، آغاز: باب الخبر المروی عن المفضل بن عمر

فی‌التوحید المشتهر، نستعلیق، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رسالۀ پنجم مجموعه، ۱۱ برگ، ۲۵ سطر [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۴۵۲؛ فهرست مسجد اعظم، جدید]. ۲۱/۴۷۰۷. قم، مرعشی: ۳۷۳۳، آغاز: برابر نمونه، نسخ، صادق بن عبدالحکیم بن حیدر، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ دوم مجموعه، «۴۸ پ - ۷۱ پ» ۲۴ برگ [فهرست مرعشی: ۱۲۹/۱۰]. ۲۲/۴۷۰۸. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۶۵۰، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [فهرست الفبایی آستان قدس: ۷۷]. ۲۳/۴۷۰۹. مشهد، آستان قدس رضوی: ۲۰۲۳، نسخ، محمد رضا بن میرزا ابوالحسن، بدون تاریخ کتابت، ۱۷ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱/۵]. ۲۴/۴۷۱۰. مشهد، آستان قدس رضوی: ۲۰۲۴، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، با تصحیح سید عبدالرضا حسینی عاملی، ۲۳ برگ [فهرست آستان قدس: ۳۱/۵]. ۲۵/۴۷۱۱. مشهد، آستان قدس رضوی: ۶۷۵۱، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۲۲ برگ [فهرست آستان قدس: ۲۱/۵]. ۲۶/۴۷۱۲. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۲۶۰ (۱۲۳۴)، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت [فهرست مجلس: ۴۰/۴]. ۲۷/۴۷۱۳. تهران، دانشگاه تهران: ۱۱۳۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ سوم مجموعه، ۲۹ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۱۲۵/۵-۱۱۲۸]. ۲۸/۴۷۱۴. تهران، دانشگاه تهران: ۵۰۲، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ نهم مجموعه، ۵۱ برگ، سابقه: دانشگاه تهران: میکروفیلم ۱۸۴۵ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۱۲۵/۵؛ فهرست میکروفیلمهای دانشگاه تهران: ۶۲۹/۱]. ۲۹/۴۷۱۵. قم، گلپایگانی: ۲۴۸۵/۱۳/۱۶۵، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، از روی نسخه‌ای که در روز جمعه ۲۶ جمادی الاولی ۷۱۲ ق استنساخ شده تحریر شده و دوبار با آن مقابله و تصحیح شده است، ۵۱ برگ، ۱۱ سطر، ۱۳ * ۱۹ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید]. ۳۰/۴۷۱۶. قم، گلپایگانی: عکس ۶۳۱۱/۳۲/۱۱، از آغاز افتادگی دارد، آغاز: لم یضعن

أنفسهن و لم یدبرهن خلقهن ولکنه یعرف لی أن الشجرة هی التی صنعت الإهلیلجة لأنها خرجت منها... الإهلیلجة الاُخری و اجعل لکلامک غایة انتهی إلیها، نسخ، اسماعیل بن حسن بن سلیمان، بدون تاریخ کتابت، در حاشیه تصحیح شده، ۱۱ برگ، ۱۸ سطر [فهرست گلپایگانی، جدید]. ۳۱/۴۷۱۷. تهران، سپهسالار: ۶۰۶۲، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ سوم مجموعه، «۴۵ پ - ۵۶ پ» ۱۲ برگ [فهرست سپهسالار: ۲۲۵/۳]. ۳۲/۴۷۱۸. همدان، مدرسۀ غرب: ۴۵۸۲، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ دوم مجموعه، «ص ۳۲-۵۰» ۱۰ برگ [فهرست مدرسۀ غرب: ۳۴۹].