۲۷۶. الرجال (تراجم الرجال، نبذة الرجال)
(عربی)
از: محمّد بن حسن عاملی مشغری (شیخ حر عاملی) (۱۱۰۴ ق)
رسالۀ متوسطی است دربارۀ رجال ممدوح و مذموم که مؤلف از کتابهای خلاصة الأقوال علامۀ حلّی و الفهرست و الرجال شیخ طوسی و رجال النجاشی و رجال الکشی استخراج کرده و به ترتیب حروف تهجّی اسامی تنظیم نموده و در پایان، مشهوران به کنیه و القاب را ذکر نموده و پس از آن، چند فایدۀ کوتاه در خاتمه آورده است.
تألیف این رساله در سال ۱۰۷۳ ق، پایان یافته است.
عدهای این رساله را به ملّا مراد کشمیری شاگرد شیخ حرّ عاملی نسبت دادهاند که درست نیست و علّت این اشتباه آن بوده که وی، کاتب نسخهای از این کتاب بوده است و کاتبان دیگر که از روی نسخه وی تحریر نمودهاند، وی را به عنوان مؤلف، قلمداد کردهاند.
شیخ حر، غیر از این رساله، سهرساله دیگر در رجال تألیف نموده که عبارتاند از:
۱. رسالة فی معرفة الصحابة،
۲. ترتیب مشیخة من لا یحضره الفقیه (که رسالۀ اوّل پس از این معرّفی خواهد شد و رسالۀ دوم قبل از این معرّفی گردید)،
۳. خاتمة وسائل الشیعة.
آغاز: الحمد للّٰهعلی افضاله و الصلاة و السلام علی محمّد و آله، اما بعد فهذه من نبذة احوال الرجال الممدوحین و المذمومین مرتبة علی ترتیب الاسماء مع تقدیم الاوّل فالاسماء و اسماء الآباء و نحوها نقلت من کتب هذا الفن... باب الالف، آدم بن اسحق بن آدم بن عبد اللّٰه بن سعد الاشعری قمی ثقة صه ست له کتاب عنه البرقی ست.
انجام: وما فیه من وصیة امیر المومنین لابن الحنفیه حسن الا انه من مراسیل حماد بن عیسی و اللّٰه تعالی اعلم. تم ما لخصناه من احوال الرجال و اللّٰه المستعان علی کل حال.