الرجال تراجم الرجال، نبذة الرجال
ج ۱، ص ۲۷۱–۲۷۳، ش ۲۷۶
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۱، ص ۲۷۱–۲۷۳، ش ۲۷۶
۲۷۶. الرجال (تراجم الرجال، نبذة الرجال)
(عربی)
از: محمّد بن حسن عاملی مشغری (شیخ حر عاملی) (۱۱۰۴ ق)
رسالۀ متوسطی است دربارۀ رجال ممدوح و مذموم که مؤلف از کتابهای خلاصة الأقوال علامۀ حلّی و الفهرست و الرجال شیخ طوسی و رجال النجاشی و رجال الکشی استخراج کرده و به ترتیب حروف تهجّی اسامی تنظیم نموده و در پایان، مشهوران به کنیه و القاب را ذکر نموده و پس از آن، چند فایدۀ کوتاه در خاتمه آورده است.
تألیف این رساله در سال ۱۰۷۳ ق، پایان یافته است.
عدهای این رساله را به ملّا مراد کشمیری شاگرد شیخ حرّ عاملی نسبت دادهاند که درست نیست و علّت این اشتباه آن بوده که وی، کاتب نسخهای از این کتاب بوده است و کاتبان دیگر که از روی نسخه وی تحریر نمودهاند، وی را به عنوان مؤلف، قلمداد کردهاند.
شیخ حر، غیر از این رساله، سهرساله دیگر در رجال تألیف نموده که عبارتاند از:
۱. رسالة فی معرفة الصحابة،
۲. ترتیب مشیخة من لا یحضره الفقیه (که رسالۀ اوّل پس از این معرّفی خواهد شد و رسالۀ دوم قبل از این معرّفی گردید)،
۳. خاتمة وسائل الشیعة.
آغاز: الحمد للّٰهعلی افضاله و الصلاة و السلام علی محمّد و آله، اما بعد فهذه من نبذة احوال الرجال الممدوحین و المذمومین مرتبة علی ترتیب الاسماء مع تقدیم الاوّل فالاسماء و اسماء الآباء و نحوها نقلت من کتب هذا الفن... باب الالف، آدم بن اسحق بن آدم بن عبد اللّٰه بن سعد الاشعری قمی ثقة صه ست له کتاب عنه البرقی ست.
انجام: وما فیه من وصیة امیر المومنین لابن الحنفیه حسن الا انه من مراسیل حماد بن عیسی و اللّٰه تعالی اعلم. تم ما لخصناه من احوال الرجال و اللّٰه المستعان علی کل حال.
نسخهها:
۱/۱۳۰۶. مشهد، مدرسه سلیمان خان: ۱۱۵، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد فاضل بن محمّد مهدی مشهدی، محرم ۱۰۷۹ ق، رسالۀ اوّل مجموعه [فهرست چهار کتابخانه مشهد: ۱۹].
۲/۱۳۰۷. مشهد، مدرسه سلیمان خان: ۱۳۰، نسخ، محمّد فاضل بن محمّد مهدی مشهدی، ۱۰۷۹ ق، رسالۀ اوّل مجموعه [فهرست چهار کتابخانه مشهد: ۲۰].
۳/۱۳۰۸. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۳۰۰۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ، عبد اللطیف هاشمی جزائری (ابن الکیال)، ۲۲ ربیع الثانی ۱۰۸۴ ق، مشهد رضوی، تصحیح شده، رسالۀ سوم مجموعه، ۶۲ برگ، ۱۷ سطر [فهرست مرکز احیاء:
۸ / مخطوط].
۴/۱۳۰۹. قم، مرعشی: ۲۵۰۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد طاهر بن حسن موسوی، محرم ۱۰۸۵ ق، رسالۀ دوم مجموعه، «۱۴۷ ر - ۲۲۷ ر» ۸۱ برگ [فهرست مرعشی: ۸۹/۷].
۵/۱۳۱۰. تهران، دانشگاه تهران: ۷۰۱۵، عنوان معرّفی: نبذة الرجال \تراجم الرجال، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، نسخ، علی بن علی عاملی، محرم ۱۱۰۶ ق، ۵۷ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۴۳۰/۱۶].
۶/۱۳۱۱. قم، مرعشی: ۶۶۱۹، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، نسخ، یوسف بن نور الدین بن یونس حسینی، دوشنبه ۲۷ ذی حجه ۱۱۲۴ ق، در فهرست اشتباها به نام رجال ملا مراد کشمیری معرّفی شده است، ۱۳۰ برگ [فهرست مرعشی:
۱۸۹/۱۷].
۷/۱۳۱۲. قم، محیی الدین مامقانی: بدون شماره، آغاز: برابر نمونه، انجام:، برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، ۲۸ جمادی الاوّل ۱۱۷۷ ق، تصحیح شده، با حواشی به نقل از مؤلف، رسالۀ اوّل مجموعه، در پایان نسخه فایدهای در رجال از شیخ حر عاملی با عنوان «فی الجماعة الذین وثقهم الائمة علیهم السلام او اثنوا علیهم او امروا بالرجوع الیهم» در یک صفحه تحریر شده است، سابقه : کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی: عکس ۲۲۹ [فهرست عکسی مرکز احیاء: ۲۵۴/۱].
۸/۱۳۱۳. مشهد، آستان قدس رضوی: ۹۰۸۹، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۱۸۵ ق، در آخر نسخه چهار برگ فوائد رجالی از شیخ حر عاملی و از انتخاب الجید من تنبیهات السید تألیف شیخ حسن بن محمّد دمستانی تحریر شده است،
۷۵ برگ [فهرست آستان قدس: ۶۱۰/۶].
۹/۱۳۱۴. یزد، وزیری: ۸۰۲، آغاز: برابر نمونه، نستعلیق، قنبر علی، ۱۲۰۶، رسالۀ دوم مجموعه، «۱۹-۷۴» ۵۶ برگ [فهرست کتابخانه وزیری: ۶۷۴/۲].
۱۰/۱۳۱۵. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعه خویی ۲۶، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، شکسته نستعلیق، سبحان علی، ۱۲۱۶ ق، رسالۀ چهارم مجموعه، در فهرست اشتباها به نام رجال ملا مراد کشمیری معرّفی شده است، «ص ۱۷۸-۲۶۹» ۴۶ برگ [فهرست مجلس: ۱۲۷/۷].
۱۱/۱۳۱۶. قم، مرعشی: ۸۸۱۶، از آخر افتادگی دارد، نسخ، عبد الحسین شرارة، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ چهارم مجموعه، «۲۶۹ پ - ۳۰۱ پ» ۳۳ برگ [فهرست مرعشی: ۱۳/۲۳].
۱۲/۱۳۱۷. مشهد، آستان قدس رضوی: ۸۵۲۴، عنوان معرّفی: شجره رجال موثق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، به ضمیمۀ اصول کافی [فهرست آستان قدس:
۴۰۲/۱۴].
۱۳/۱۳۱۸. قم، گلپایگانی: ۱۴۲۰/۸/۱۳۰، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، در حاشیه تصحیح و نسخه بدل ذکر شده است، در پایان نسخه در دو برگ فوائدی به نقل از تنقیح و فایدهای در اصحاب اجماع از شیخ حر عاملی و مطالب رجالی بنقل از انتخاب الجید من تنبهیات السید تألیف شیخ حسن بن محمّد دمستانی تحریر شده است، ۶۲ برگ، ۱۵-۱۸ سطر، ۱۰/۵ * ۱۵ [فهرست گلپایگانی، رایانهای؛ فهرست گلپایگانی، جدید].
۱ الرجال
از: محمّد باقر بن محمّد اکمل (وحید بهبهانی)
ر. ک: تعلیقة منهج المقال.